20 اقپان, 17:40 342 0 رۋحانيات ارايلىم بيمەنديەۆا

«ورحون ەسكەرتكىشىنىڭ تولىق اتلاسى» تانىستىرىلدى

ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا تۇركولوگ عالىم قار­جاۋ­باي سارتقوجاۇلىنىڭ «ورحون ەسكەرتكىشتەرىنىڭ تولىق اتلاسى» اتتى 3 تومدىق ەڭبەگى تانىستىرىلدى.

اتلاسقا ەۋرازيانىڭ ۇلى دالا­سى­نا ۇستەمدىك ەتىپ، بىرنەشە رەت الىپ يم­پەريا قۇرعان بابالارىمىزدىڭ 2-3 مىڭ جىل بۇرىنعى تاريحى مەن ءدۇ­نيەتانىمى، كونە جازۋ-تاڭبالارى ەن­گىزىلىپ وتىر. سونىمەن قاتار التاي، ور­حون، سەلەڭگى، كەرۋلەن وزەنى بويى­نان تابىلعان كوك تۇرىك يمپەرياسى داۋىرىندەگى (500-900 جج.) تاس ۇستىنعا 2 000 جىل بۇرىن قاشاپ جازعان ءتۇپنۇس­قادا تاريح، ءتىل ادەبيەت ء(سوز ونەرى), بايىرعى ارحيتەكتۋرا جانە في­لوسوفياسى مەن سالت-داستۇرلەرىنىڭ مۇ­رالارى قامتىلعان.

«بۇل ەڭبەكتە كوپ دۇنيەلەر قايتا قا­رالدى. بۇعان دەيىنگى دۇنيەلەردى مۇ­قيات تەكسەردىك، قايتا قاراپ شىق­تىق. وتە كوپ قاتەلىكتەر تاپتىق. قا­راپ شىعۋ بارىسىندا ءبىر عانا ءتىل ءبىلۋ­دىڭ ازدىق ەتەتىنىن ۇعىندىم. بۇل ەس­كەرتكىشتەرگە فيلولوگيا تۇر­عى­سى­نان عانا قاراۋ جەتكىلىكسىز ەكەن. ار­حەو­لوگياسىن قوسا مەڭگەرۋ كەرەك بول­دى. بايىرعى ەتنوگرافيالىق ەرەك­­­شەلىگىن دە زەردەلەۋگە تۋرا كەلدى. سال­تىن زەرتتەدىك. كۇللى تۇركى حالىق­تارىنىڭ داستۇرىنە باعام جاسادىق. وسىلاردى يگەرىپ كەلگەندە عانا بۇعان دەيىنگى دۇنيەلەردىڭ تۇگەلگە جۋىعى قاتە جازىلعانىنا كوز جەتكىزدىك. بۇل ەڭبەك سول قاتەلىكتىڭ ورنىن تولىق­تىر­عان دۇنيە»، – دەيدى كىتاپ اۆتورى قارجاۋباي سارتقوجاۇلى.

«ورحون ەسكەرتكىشتەرىنىڭ تولىق ات­لاسى» ەڭبەگىندە موڭعوليا–چەحيا، موڭعوليا–تۇركيا، موڭعوليا–كسرو ءبى­رىككەن ەكسپەديتسيالارىنىڭ، ل.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەرسيتەتى ەكسپەديتسياسىنىڭ ماتە­ريال­دارى، سونداي-اق الەم تۇركىتانۋ­شىلارىنىڭ 100 جىلدان استام ۋاقىت جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرىنىڭ قورىتىن­دىسى پايدالانىلعان.

سوڭعى جاڭالىقتار