20 قاڭتار, 17:55 612 0 جاڭالىقتار اسىل تۇمار

الماتى تۇرعىندارى قاتتى جەر سىلكىنىسىنە دايىن بولۋى كەرەك – سەيسمولوگيا ينستيتۋتى بولجام جاسادى

سۋرەت عالامتوردان الىندى
سۋرەت عالامتوردان الىندى

سەيسمولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ايماقتىق سەيسميكالىق زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اللا سادىقوۆا عالىمداردىڭ جەر سىلكىنىسىن بولجاۋ بويىنشا قالاي جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتىپ بەردى، – دەپ جازدى قازاقپارات.

«ءۇش جىل بولدى جەر سىلكىنىسىن ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەسىنىڭ ادىسنامالىق نەگىزدەرىن قۇرۋ باعدارلاماسىمەن جۇمىس ىستەۋدەمىز. ايتا كەتۋ كەرەك، الدىن الا حابارلاۋ جۇيەسى ادامعا نەمەسە تۇرعىندارعا جەر سىلكىنىسى بولاتىندىعى تۋرالى ەسكەرتۋدى بىلدىرمەيدى. بۇل دەگەنىمىز ءبىرىنشى تولقىن كەلگەندە جۇيەگە اۆتوماتتى دابىل بەرۋ. ول، ماسەلەن پويىزدى توقتاتۋ، گازدى، سۋدى، جارىقتى ءسوندىرۋ ءۇشىن قاجەت. الدىن الا ەسكەرتۋ جۇيەسى جەر سىلكىنىسىن بولجاۋعا ەمەس، حالىقتىڭ، ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيەنى اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن جاسالعانىن ءتۇسىنۋ كەرەك»، – دەدى ول.

ول جاپون عالىمدارى قازاقستاندىق ارىپتەستەرىنە قازىر سىناقتان ءوتىپ جاتقان 5 داتچيكتى سىيعا تارتقانىن اتاپ ءوتتى. ولار سەيسميكالىق تولقىننىڭ ءبىرىنشى بولىگىنىڭ كەلۋىنە جانە بەلگىلى ءبىر امپليتۋداعا بايلانىستى بولادى. ەگەر قۇرىلعى مەكەمەدە نەمەسە تۇرعىن ۇيدە ورناتىلعان بولسا، دابىل قوسىلىپ، جەر سىلكىنىسىنىڭ ەكىنشى تولقىنى كەلە جاتقانىن حابارلايدى.

«سەيسمولوگيا ينستيتۋتىندا 30 جىل بويى بولجامدىق كوميسسيا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل كوميسسيانىڭ نەگىزگى مىندەتى – 7 بالدىق نەمەسە ودان دا كوپ جەر سىلكىنىسى تۋرالى بولجام جاساۋعا تىرىسۋ. ال ءۇستىرتتىڭ ءالسىز تەربەلىستەرىن (5 باللعا دەيىن) ءتىپتى بولجاي المايمىز. الماتى اۋماعىنداعى جەلى گەوفيزيكالىق پارامەترلەردەگى بارلىق انومالدى وزگەرىستەردى بايقاي المايدى. الماتىنىڭ اينالىسىنداعى بەلسەندى جەرلەردى كورسەتە وتىرىپ، بىرنەشە جىلعا ۇزاق مەرزىمدى بولجام جاسايمىز. سونىمەن قاتار، جىل سايىن ورتا مەرزىمدى بولجام ازىرلەيمىز. قاڭتاردىڭ اياعىندا جانە اقپاننىڭ باسىندا 2019 جىلدىڭ ماتەريالدارىن نەگىزگە الا وتىرىپ، 2020 جىلعا بولجام جاسايمىز. 2020 جىلى 7 بالل نەمەسە ودان دا جوعارى، MPV ماگنيتۋداسى – 5,6 بولاتىن جەر سىلكىنىسى بولىپ-بولمايتىنىن انىقتايمىز»، – دەدى اللا سادىقوۆا.

ول الماتى قالاسىنىڭ سەيسموقاۋىپتى ايماقتا ورنالاسقانىن جانە بىلىنەر-بىلىنبەس جەراستى دۇمپۋلەرى ءجيى بولىپ تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق، ۆەرنىي، شەلەك، كەمينس كەزىندە بۇل وڭىردە كۇشتى جەر سىلكىنىسى بولعانىن تىلگە تيەك ەتتى. «ودان بەرى 100-130 جىل ءوتتى. تىنىشتىق كەزەڭى اياقتالىپ، جاقىن ارالىقتا بەلسەندىلىك كەزەڭى باستالادى. بۇل جونىندە ۋاقىتىلى حاباردار بولامىز دەپ ۇمىتتەنەمىز، بىراق الماتى تۇرعىندارى مەن بارلىق كۇش قۇرىلىمدارى كەز كەلگەن ۋاقىتتا جەر تەربەلىسىنە دايىن بولۋى كەرەك. ءبىز جەر سىلكىنىسى قاۋپى بار ايماقتا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز»، – دەپ اتاپ ءوتتى عالىم.

سوڭعى جاڭالىقتار