18 قاڭتار, 20:52 433 0 جاڭالىقتار اسىل تۇمار

بيوپرينتەر – ادام اعزاسىن باسىپ شىعاراتىن كىمدەر؟

سۋرەت دەرەككوزدەن الىندى
سۋرەت دەرەككوزدەن الىندى

جاڭا تەح­نولو­گيا­نىڭ يگىلىگىن ادام ءومىرى مەن دەنساۋلى­عىن ساق­تاۋ­عا پايدالانۋ سوڭ­عى جىل­دارى قارقىن الىپ كەلەدى، – دەپ جازدى aikyn.kz.

اڭگىمە – مە­دي­تسيناداعى 3D  تەحنو­لو­گيا توڭىرەگىندە بو­لىپ تۇر. ادەتتە، 3D پرينت پەن بيوپ­رين­تينگ ۇقساس بولىپ كەلەدى. تەك جالعىز ايىر­ماشىلىق بار. ستاندارتتى 3D پرينتەردە تەمىر، كەراميكا، پلاستماسسا، رەزەڭكە جانە تاعى باسقا ماتەريال پايدالانىلسا، بيو­پرينتينگتىڭ «سياسى» باسقا زات­تار. بيوپرينتەرلەر بيو­ما­تە­ريال­داردى، ءتىرى جاسۋشالاردى قولدانادى.

العاش رەت 1999 جىلى قولدانىلعان بيوپرينتەرلەر ارقىلى وسى كۇنگە دەيىن تالاي دۇنيە جاسالدى. قازىر مەديتسينادا بيوپرينتينگ ارقىلى ادامنىڭ تەرىسىن، سۇيەگىن، قۇلاعى مەن مۇر­­نىن، يمپلانتانتتاردى، قان تامىر­­لارى مەن جاسۋشالاردى جا­ساپ جاتقان ورتالىقتار بار. ودان بولەك، ءدارى-دارمەك، مەديتسينالىق قۇرال-جابدىق جاساۋ دا قيىن ەمەس.

ماسەلەن، اۆستراليالىق عا­­لىمدار وپەراتسيادان سوڭ   ادام دە­نەسىندە ەشبىر تىرتىق قال­دىر­­مايتىن، كەسىلگەن جەردى «جا­ماپ» بەرەتىن، كولەمى قالامداي عانا بيو­پرينتەر ويلاپ تاپتى. ودان بولەك، بيوپرينتەرمەن جۇرەك، ءبۇي­رەك، باۋىر ءتارىزدى اعزا­لار­دى جاساپ جاتقاندار دا بار. دەگەنمەن بيوپرينتەر ارقىلى جاسال­­عان كۇردەلى اعزالار ادامعا ەش­قاشان سالىنعان جوق.

بيو­پرينتەردەن شىققان كەي­بىر اعزالاردى بويىنا قوندىر­عان ازاماتتار دا از ەمەس. ماسە­لەن، امەريكالىق ليۋك ماسەلا ەسىمدى ازامات 2001 جىلى قۋى­عىن اۋىستىردى. عالىمدار ليۋك­تىڭ قۋىعىنان 100 جاسۋشا الىپ، بيوپرينتەر ارقىلى ەكى ايدا جاسۋ­شا سانىن 1 ملرد-قا جەتكىز­گەن. ءارى پروتسەسس بارىسىندا اتال­عان جاسۋ­شا­لار جاڭا قۋىق «جاساپ» شىق­قان. ءسويتىپ، ترانسپلان­تو­لو­گيا كەزىندە جاڭا اعزانى ليۋكتىڭ دەنەسى جاتسىنبادى. قازىر اتالعان ازامات ءتاپ-ءتاۋىر تۇرمىس كەشىپ جاتىر.

ادامنىڭ وزىنەن جاسۋشا الىپ، ونى 3D بيوپرينتەر ارقى­لى ءوسىرىپ، بەلگىلى ءبىر اعزا جا­ساۋ ترانسپلانتولوگتارعا ءۇمىت سىي­لايدى. ويتكەنى ادامنىڭ ءوز جاسۋ­شا­سىنان جاسالعان «زاتتى» اعزا جاتسىنبايدى. مۇندايدا سىرقات ادام وزىنە-ءوزى دونور بولادى. دەرتى بار ادامنىڭ اعزاسىنان الىنعان جاسۋشا ارقىلى بيوپرينتەردەن بۇيرەك پەن باۋىر، جۇرەك ءتارىزدى قاجەت اعزانى جاساپ بەرەدى. ال مۇنى ادامنىڭ ءوز اعزاسى كەرى تەپ­پەيدى. ال ءداستۇرلى ترانسپلان­تو­لوگيادا دونور بەرەتىن اعزانىڭ سىرقات ادامنىڭ «بويىنا ءبىتۋى» قيىن ءىس.

دونور تابىلعاننىڭ وزىندە اعزانىڭ سايكەسۋى، ءتىپتى ونى دەرتى بار ادام دەنەسىنىڭ قابىلداۋى ءتارىزدى سانسىز ماسەلە بار. بيوپرينتەر ارقىلى اعزا جاساۋ­دا مۇنداي پروبلەما جوق. بىراق بۇيرەك، جۇرەك، باۋىر ءتارىزدى اعزالاردىڭ قۇرىلىمى تىم كۇردەلى بولعاندىقتان، ازىرگە بيوپرينتەر ارقىلى جاسالعان «زاتتى» ادام بويىنا سالۋ دەرەگى تىركەلگەن جوق. تاجىريبە كەزىندە كوبىنە تىشقان مەن ەگەۋقۇيرىق اعزالارىنان جاسۋشا الىنىپ كەلدى. دەگەنمەن يزرايلدىك عالىمدار بىلتىر ادام جاسۋشاسى ارقىلى بيوپرينتەرمەن شاعىن جۇرەك «ءوسىرىپ» العان. بىراق ونى سىناپ كورۋگە تاۋەكەل ەتە الماي وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار