7 جەلتوقسان, 09:55 503 0 جاڭالىقتار اسىل تۇمار

زەينەتاقى جيناعى باسپاناعا بەرىلە مە؟

مەملەكەت باسشىسى قىركۇيەكتەگى جولداۋىندا ۇكىمەتكە جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتارعا وزدەرىنىڭ زەينەتاقى جينا­عىنىڭ ءبىر بولىگىن ماقساتتى پاي­دالانۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى تاپسىرعالى بەرى زەينەتاقى جۇيەسىن جە­تىلدىرۋ جونىندەگى جۇمىس توبى ءجيى باس قوساتىن بولدى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن جۇمىس توبى كەشە بەسىنشى وتىرىسىن وتكىزدى، وندا قانداي تالقىلاۋ بولعانى بەيمالىم. بەلگىلىسى، جۇمىس توبى قازاقستاندىقتار تاعاتسىز كۇتىپ وتىرعان ۇسىنىستى جىل سوڭىندا جاريالايدى. 

وتىرىستا «بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى» اق باسقارما توراعاسى جانات قۇرمانوۆ قازاقستانداعى زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋدى جانە حالىقارالىق تاجىريبە تالدامىن ۇسىنعان. سونداي-اق زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قاتىستى ۇسىنىستار – زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا نەمەسە ءبىلىم الۋعا پايدالانۋ، بىرىڭعاي الەۋمەتتىك قور قۇرۋ، بىرىڭعاي الەۋمەتتىك تولەم ەنگىزۋ قارالعان.

جالپى، زەينەتاقى جيناعىنداعى قارجى­نى باسپاناعا پايدالانۋعا بايلانىستى قانداي شەشىم قابىلداناتىنى جۇرتتى ەلەڭدەتىپ وتىر. سەبەبى 25 قاراشا كۇنى ماجىلىسكە بارعان ۇكىمەت جەتەكشىسى اسقار مامين دە بۇل سۇراققا ماردىمدى جاۋاپ بەرمەدى. بار ايتقانى، بۇگىنگى كۇنى 5,3 ملن جيناقتاۋشىنىڭ 500 مىڭ تەڭگەگە دەيىن،
1,6 ملن ادامنىڭ 500 مىڭنان 1 ملن تەڭگەگە دەيىن زەينەتاقى جيناعى بار.

«وسىلايشا، ازاماتتاردىڭ زەينەتاقى جيناعىنىڭ ورتاشا كولەمى 1 040 800 تەڭگەنى، ونىڭ ىشىندە ەرلەردە 1 164 700 تەڭگەنى، ايەلدەردە 900 400 تەڭگەنى قۇرادى. ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلعى 2 قىركۇيەكتەگى قا­زاقستان حالقىنا جولداۋىن ءجۇ­زەگە اسىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ زەينەتاقى جينا­عىنىڭ ءبىر بولىگىن باسپانا ساتىپ الۋعا نەمەسە ءبىلىم الۋ ءۇشىن پاي­دالانۋ ماسەلەسىن زەردەلەپ جاتىر» دەگەن ۇكىمەت جەتەكشىسى جۇمىس تو­بىنىڭ قازاقستاندا جيناقتاۋ­شى قور قالىپتاستىرۋدا سينگا­پۋرلىق تاجىريبەنى قولدانۋ ءمۇم­كىندىگىن زەردەلەپ وتىرعانىن جەت­كىزگەن. سەبەبى ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن بۇدان ءتيىمدى ءتاسىل جوق كورىنەدى. قازاقستان ازاماتتارىنىڭ 70 پا­يىزدان استامىنىڭ زەينەتاقى جي­ناق شوتىندا جينالعان 1 ميل­ليون تەڭگەگە جەتەر-جەتپەس قارجى يپوتەكا راسىمدەۋدە العاشقى ءتو­لەم جاساۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز. ەگەر سينگاپۋر زەينەتاقى جۇيە­سىنىڭ تاجىريبەسىن الار بولساق، وندا ورتالىق جيناقتاۋ قورىن قۇرۋعا تۋرا كەلەدى. ەل ەكونوميس­تەرى دە وسى ءتاسىلدى ۇسىنىپ ءجۇر. بۇل ءبىز­دىڭ بجزق-نىڭ بالاماسىنا ۇقساس. ياعني، سينگاپۋردا جۇمىس­شى دا، جۇمىس بەرۋشى دە قورعا اي سايىن اۋدارىم جاسايدى، سودان كەيىن بۇل اقشا سالىمشىنىڭ تۇ­راقتى، ار­نايى جانە مەديتسي­نا­لىق شوت­تا­رىنا اۋدارىلادى. تۇ­راق­­تى شوت­تا­عى اقشا باسپانا سا­تىپ الۋعا، ءوزى نەمەسە وتباسى ءمۇ­شە­لە­رىنىڭ وقۋ اقىسىن تولەۋگە قول­دا­نىلادى. ءمۇ­گەدەك بولىپ قال­عان جاعدايدا نەمەسە سالىم­شىعا اۋىر نەمەسە ەمدەلمەيتىن دەرت دياگنو­زى قويىل­عان جاعداي­دا، مەرزىمىنەن بۇرىن اقشانى «شەشىپ» الۋ ءمۇم­كىن بولادى. ال ارنايى شوتتا جي­ناقتالعان قارا­جات «قول جەتىم­سىز»، ياعني زەينەتا­قى رەزەرۆى بو­لا­دى. مەديتسي­نا­لىق شوتتاعى اق­شا­نى سالىمشى دەنساۋلىعىنا جۇم­ساي الادى. بۇل – ءبىزدىڭ ءبىر توپ ەكونوميست ۇسى­نىپ وتىرعان جۇيە. ال جۇمىس تو­بىنىڭ قانداي ۇسى­نىس جاساي­تىنىن اي سوڭىندا بىلەمىز.

aikyn.kz

سوڭعى جاڭالىقتار