23 قازان, 13:23 647 0 رۋحانيات "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا باستالدى

قاراعاندىدا التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا باستالدى. "سارىارقا جانە التىن وردا: ۋاقىت پەن كەڭىستىك" حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسياسىنا الىس جانە جاقىن شەت مەملەكەتتەردەن عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەر قاتىسۋدا. كونفەرەنتسيا ءۇش كۇنگە سوزىلادى دەپ كۇتىلۋدە، دەپ حابارلايدى BAQ.KZ. 

"رۋحاني جاڭعىرۋ" باعدارلاماسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان شارادا جوشىنىڭ ۇلىسىنىڭ، ياعني عىلىمي ادەبيەت بەتتەرىندە "التىن وردا" اتالاتىن حاندىقتىڭ تاريحي جانە مادەني مۇرا نىساندارى مەن سوڭعى جىلدارى جۇرگىزىلگەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندى ناتيجەلەرى بويىنشا پىكىر الماسۋلار جوسپارلانعان.

"عىلىمي-تاجىريبەلىك ءىس-شارا الەم تاريحىنىڭ ورتاعاسىرلىق كەزەڭىندەگى ساياسي، تاريحي، مادەني جانە گەوگرافيالىق بەت-بەينەسىنە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر اكەلگەن جوشى ۇلىسىنىڭ مۇرالارىن زەرتتەۋگە قوسقان ۇلەسى دەۋگە بولادى", - دەيدى ە.اعىمباەۆ.

"ەجەلدەن سارىارقا اتاۋىن العان وسى وڭىردە الەمگە ايگىلى بولۋعا لايىق جادىگەرلەرگە باي جەر. اتاپ ايتساق، كونفەرەنتسيامىزعا ارقاۋ بولعان ۇلىتاۋ وڭىرىندەگى التىن وردا تاريحىنا قاتىستى اسا باعالى تاريحي ەسكەرتكىشتەر. ۇلى ۇلىس نەمەسە التىن وردا دەگەن اتاۋمەن تانىمال ىرگەلى ەلدىڭ نەگىزىن قالاعان جوشى حاننىڭ كەسەنەسى دە وسىندا ورنالاسقان. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ "ۇلىتاۋ-2019" حالىقارالىق تۋريستىك فورۋمىندا جوشى حاننىڭ كەسەنەسىن مادەني-تۋريزم نىسانىنا اينالدىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتقان بولاتىن. بۇگىندە التىن وردا ءداۋىرىنىڭ تاريحي ەسكەرتكىشتەرىنە باي ۇلىتاۋ ءوڭىرى تۋريستىك كارتانىڭ توپ-50 نىسانىنا ەنىپ وتىر. وسى يگى باستامانىڭ اياسىندا وبلىسىمىزدا بىرقاتار ناقتى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلىپ، ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا، ەسكەرتكىشتەر جايلى تىڭ دەرەكتەر الۋ ماقساتىندا عىلىمي-ساراپتامالىق جۇمىستار قولعا الىندى. العاشقى قورىتىندىلاردى بۇگىن عالىمدار مەن ماماندار ءوز باياندامالارىندا جەتكىزەدى دەپ ويلاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار، ەسكەرتكىشتەردى كەڭ ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا دەرەكتى فيلمدەر مەن عىلىمي-تانىمدىق باسىلىم دايىندالىپ، كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى. ۇشىنشىدەن، ۇلىتاۋ تاريحي-مادەني وازيسىنا تۋريستەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. مىسالى، ۇلىتاۋ تاۋىندا ۆيزيت ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. ونىڭ ىسكە اسىرىلۋى كەلۋشىلەرگە كورىكتى جەرلەر، تۋريستىك باعىتتار مەن مۇراجايلار بويىنشا ەكسكۋرسيالار تۋرالى اقپاراتتى قامتيتىن تۋريستىك قىزمەتتەر كەشەنىن ۇسىنۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى", - دەدى ءوڭىر باسشىسى.

ءۇش كۇنگە سوزىلاتىن كونفەرەنتسيا مىنانداي باعىتتار بويىنشا جۇمىس ىستەيدى: جوشى ۇلىسىنىڭ ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تاريحى; جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحي-مادەني مۇراسى: زەرتتەۋ، ساقتاۋ جانە ناسيحاتتاۋ; جوشى ۇلىسى: دالا مەن قالا مادەنيەتى; سارىارقاداعى جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى.

عىلىمي كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشى وبلىستىق مادەنيەت، ارحيۆتەر جانە قۇجاتتار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەركەبۇلان اعىمباەۆتىڭ پىكىرىنشە، ءىس-شارا جوشى ۇلىسىن ۇلىقتاۋ ارقىلى مەملەكەتتىك يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋ قۇرالى بولماق.

"13 عاسىردىڭ باسىندا التايدان دۋناي وزەنىنە دەيىنگى ارالىقتا ۇلان-عايىر يمپەريا بوي كوتەرگەن. يمپەريا ونىڭ نەگىزىن قالاۋشى جوشى حاننىڭ اتىمەن "جوشى ۇلىسى" اتالعان. عىلىمي-تاريحي دەرەكتەردە بۇل حاندىق "التىن وردا" اتاۋىمەن بەلگىلى. 1269 جىلى تالاس قۇرىلتايىنىڭ ناتيجەسىندە التىن وردا يمپەريالىق ورتالىقتان تولىقتاي تاۋەلسىزدىك الىپ، جەكە حاندىق رەتىندە مويىندالعان. اعىمداعى جىلى التىن وردانىڭ نەگىزى قالانعانىنا 750 جىل تولىپ وتىر. ۇلى دالا توسىندە ءۇش عاسىردان اسا سالتانات قۇرعان جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحىنا قاتىستى ەسكەرتكىشتەر جەتەرلىك. ەندىگى جەردە وسىناۋ تەڭدەسسىز مۇرالاردى زاماناۋي قۇندىلىقتار جۇيەسىندە تەرەڭ زەرتتەپ، كوپشىلىككە ناسيحاتتاۋدىڭ ماڭىزى جوعارى ەكەندىگى بەلگىلى. بۇل تۋراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلىتاۋ وڭىرىنە جاساعان رەسمي ساپارىندا التىن وردا تاريحىن جاڭا كوزقاراستار تۇرعىسىندا زەرتتەۋ مەن ونىڭ نەگىزىن قالاعان جوشى حاننىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ ارقىلى مەملەكەتتىك يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋدىڭ باسىم باعىتتارى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. كونفەرەنتسيا اتالعان جاڭا باعىتتار مەن باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان العاشقى قادامداردىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى", - دەيدى قاراعاندى وبلىسىنىڭ مادەنيەت، ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەركەبۇلان اعىمباەۆ.

باسقارما باسشىسىنىڭ سوزىنشە، كونفەرەنتسيا بارىسىندا جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحى جانە مادەني مۇرا نىساندارى مەن سوڭعى جىلدارى جۇرگىزىلگەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندى ناتيجەلەرىنە ارنالعان پىكىر الماسۋ ۇيىمداستىرىلماق.

"عىلىمي-تاجىريبەلىك ءىس-شارا الەم تاريحىنىڭ ورتاعاسىرلىق كەزەڭىندەگى ساياسي، تاريحي، مادەني جانە گەوگرافيالىق بەت-بەينەسىنە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر اكەلگەن جوشى ۇلىسىنىڭ مۇرالارىن زەرتتەۋگە قوسقان ۇلەسى دەۋگە بولادى", - دەيدى ە.اعىمباەۆ.

جىبەك مۇقاشەۆا

سوڭعى جاڭالىقتار