11 قازان, 11:32 410 0 رۋحانيات "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

ۇلى دالا – تۇركى الەمىنىڭ بەسىگى

قازاق جەرىنە تابانى تيگەن كەز كەلگەن ساياحاتشى تامسانباۋى مۇمكىن ەمەس. سەبەبى سوناۋ ۇلى جىبەك جولى جاندانىپ، ساۋدا-ساتتىق، رۋحاني، مادەني قارىم-قاتىناس جولعا قويىلعالى بەرى تۇركى دۇنيەسىنىڭ بەسىگىنە اينالدى. بۇل جونىندە ەلباسى ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا: «قازاقستان – كۇللى تۇركى حالىقتارىنىڭ قاسيەتتى «قارا شاڭىراعى» دەگەن-ءدى.

بۇعان دەرەك تە، دايەك تە كوپ. كەزىندە قازاق دالاسىندا ءومىر كەشكەن تۇركى تەكتەس تايپالار الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە قونىس تەۋىپ، وركەنيەتتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوستى. ماسەلەن، ەۋرازيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى ومىربەك قانايدىڭ ايتۋىنشا، «قازاقستان – تۇركى دۇنيەسىنىڭ بەسىگى» دەگەن ورىندى ايتىلعان پىكىر. «قازاق دالاسى سوناۋ جاۋگەرشىلىك زاماندا دا تۇركى دۇنيەسىنىڭ اراداعى ۇيىتقىسى بولدى. بۇرىنعى تۇرىك، تۇرگەش قاعاناتى، قاراحاندار داۋىرىندە دە قازاق توپىراعى ولاردىڭ قولقا جۇرەگىنەن ورىن الدى. يسلام ءدىنىن قابىلداعاننان كەيىنگى كەزەڭدە، اسىرەسە رۋحاني مادەني سالادا قازاق جەرى تۇپكى ورتالىعى سانالدى. وعان ەلىمىزدەن شىققان اتى ءماشھۇر عالىمداردىڭ، ويشىلداردىڭ سەپتىگى تيگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. ءال-فارابي، قوجا احمەت ياساۋي، ءجۇسىپ بالاساعۇن، ماحمۇت قاشقاري سىندى عالىمدار ءتۇبى ءبىر تۇركى يدەياسىن ناسيحاتتاپ، ءتۇرلى عىلىمي نەگىزدەگى دۇنيەلەرىمەن ءبولىستى. ولاردىڭ رۋحاني ورداسى – تۇركىستان بولدى. بۇگىندە وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىنە يە بولعان تۇركىستاننىڭ تۇركى الەمىندە الاتىن ورنى مەن بەدەلى زور»، – دەيدى عالىم.

وسى ماقسات بۇگىن ورىندالدى. ەلباسى اتاپ كورسەتكەن «تۇركى وركەنيەتى: ءتۇپ تامىرىنان قازىرگى زامانعا دەيىن» اتتى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ دا زامان تالابى. قازىر جوبا اياسىنداعى شارالار باستالىپ كەتكەن. ماسەلەن، «التىن ادام» ەسكەرتكىشى تۇركيانىڭ 20-عا جۋىق مۋزەيىنە قويىلاتىن بولسا،  كۋالا-لۋمپۋرداعى مالايزيا مۋزەيلەرىنىڭ دەپارتامەنتىندە «ۇلى دالا: تاريح جانە مادەنيەت» كورمەسى اشىلدى. كورمە «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» حالىقارالىق كورمە جوباسى اياسىندا قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسىن تابادى. بۇل تۇركى حالىقتارىنا ورتاق تۋىندىلاردىڭ بىرىڭعاي ونلاين كىتاپحاناسىن اشۋعا ۇيىتقى بولادى.

قازاق ەلى – تۇركى الەمىنىڭ قاسيەتتى شاڭىراعى. قارا شاڭىراقتا وتىرعان اۋلەتتىڭ بەلگىلى جاۋاپكەرشىلىكتەرى بولاتىنداي، قازاقتاردىڭ دا تۇركى تەكتەس باۋىرلارى الدىندا جاۋاپكەرشىلىگى مول. ياعني، بۇل جاۋاپكەرشىلىك قازاق حالقىنىڭ ءوزىنىڭ اتا مۇراسى، تاريحي جادىگەرلەرى، ءتىلى مەن سالت-داستۇرىنە يە بولۋدى، ولاردى جاڭا زامان تالابىمەن ۇيلەستىرۋدى كەرەك ەتەدى.

 

 سالتانات شىرىنحان

سوڭعى جاڭالىقتار