9 قازان, 15:40 258 0 رۋحانيات Túrkistan Gazeti

شام شاھارىنداعى قازىنا: ءال-فارابي ماۆزولەيى ەكى ەلدىڭ دانەكەرىنە اينالۋى ءتيىس

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل­ۇلى توقاەۆ 2019 جىلعى 2-ءى قىر­­­كۇ­يەك­­­تەگى پارلامەنت پالاتا­لارى­­­نىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنداعى كەزەك­تى سەسسيانىڭ اشىلۋىندا قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جاريالادى. جولداۋدا كەلەر جى­لى تويلانا­تىن ءابۋ ناسىر ءال-­فارابي بابا­مىزدىڭ 1150 جىل­دىعىن حالىق­ارالىق دەڭگەيدە اتاپ وتۋگە ۇكىمەتكە تاپسىرما بەردى.

پرەزيدەنت جولداۋىنداعى، «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى مەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «ۇلى دا­لا­­نىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىنداعى نەگىز­­گى ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماق­­­ساتىندا ۇلى عۇلامالاردىڭ بىرە­گەيى، «ەكىن­­­شى ۇستاز» اتانعان ءابۋ ناسىر ءال-فارا­­بيدىڭ 1150 جىلدىق مەرەي­تويى­نىڭ قار­­سا­ڭىندا بۇگىنگە دەيىن ات­­­قا­رىلعان ءىس­تەر­­دىڭ قورىتىندىسىن كورۋگە جانە كەلەر جىلى مەرەيتوي شەڭ­­­بەرىندە جۇزەگە اسىرىلا­تىن شارالار تۋرالى ءبىلۋ ءۇشىن فارابي­تا­نۋ­­شى عالىم­دارمەن، قۇرىلىسشى-ما­مان­­­­دار­مەن بىرگە قازاقستاندىق ارنايى دەلە­­­­گا­تسيانىڭ قۇرامىندا تۇركيانىڭ ىستان­بۇل، ليۆاننىڭ بەيرۋت، سيريانىڭ داماسك قالالارىنا ىسساپارمەن بارىپ قايتتىق.

ساپار بارىسىندا عۇلاما عالىم، ويشىل، فيلوسوف ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابا­مىز بەن دەشتى قىپشاق دالاسىنان ەرىك­سىز كەلىپ، 17 جىل مىسىردى بيلە­گەن سۇلتان ءاز-ءزاحير بەيبارىس بابامىز­دىڭ باسىنا زيارات ەتۋدى قازاقستان تاراپىنىڭ قار­جىلاندىرۋىمەن سالىنعان «ءال-فارا­بي مادەني-تاريحي ورتالىعى جانە كەسەنەسى» قۇرىلىسىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى­مەن جاقىنىراق تانىسۋدى، 2020 جى­لى ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىل­دىعىن وتكىزۋگە دايىندىق شارالارىن ۇيىم­داستىرۋدى ماقسات تۇتتىق. سونداي-اق قازاقستان مەن سيريانى جاقىنداستىرۋ ءۇشىن ەكى ەل اراسىنداعى ورتاق تاريحي جانە مادەني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاپ، گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناستىڭ ءتيىم­دى تۇعىرناماسىن قۇرۋ دا باستى ميسسيا­مىزدىڭ ءبىرى بولدى.

قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قۇرامىندا وسى جولداردىڭ اۆتورىمەن بىرگە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ رەكتورى، اكادەميك عالىمقايىر مۇتانوۆ، تانىمال كينورەجيسسەر، ستسەناريست سەرگەي ءازىموۆ جانە ونىڭ ءتۇسىرۋ توبى، بەلگىلى جۋرناليست، «QAZAQSTAN» تەلەارناسىنداعى «پاراسات مايدانى» باعدارلاماسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى دارحان ابدىك جانە تەلەارنانىڭ تۇسىرۋشىلەر توبى، سونداي-اق ءال-فارابي اتىنداعى قازۋۇ-دىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ىقتيار پالتورە بولدى.

عۇلاما مۇراسى – زور قازىنا

ساپار كەزىندە قازاقستاندىق دەلەگاتسيا مۇشەلەرى داماسك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، پروفەسسور مۇحاممەد ماھير قاباقيبيمەن كەزدەستى. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى م.م.قاباقيبي قازاقستاندىق دەلەگاتسيامەن، ونىڭ ىشىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، اكادەميك ع.مۇتانوۆپەن ارىپتەس رەتىندە كەزدەسىپ وتىرعانى زور مارتەبە ەكەنىن ايتتى. ەكى ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى ءوزارا قۇرىلىمدىق ديالوگ قۇرىپ، قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋ باعىتىندا پىكىر الماستى. قازۇۋ-دىڭ رەكتورى ع.مۇتانوۆ ءال-فارابيگە دەگەن جالپى كوپشىلىكتىڭ تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ، بىزگە جازىپ قالدىرعان فيلوسوفيالىق وي-تولعامدارى مەن جالپى ادامزاتتىڭ باقىتتى ءومىر سۇرۋىنە قاتىستى ايتقان ماڭىزدى ويلارىن بۇگىنگى كۇنمەن بايلانىستىرۋدىڭ وزەكتىلىگىنە ەرەكشە توقتالدى. بەيبىت ءارى باقىتتى ءومىر ءسۇرۋ جولىندا جاستاردى، جالپى قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسىن ساۋاتتى، ساليقالى ءارى ءتوزىمدى بولۋعا تاربيەلەۋدە ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءرولى زور ەكەندىگىن جەتكىزدى.

ءبىزدىڭ كەلگەندەگى ەڭ باستى ماقساتىمىز – ەكى ەلدىڭ اراسىن جاقىنداستىرۋ بولىپ تابىلادى. سونىڭ ىشىندە، گۋمانيتارلىق، مادەني سالاداعى بايلانىستاردى ورناتۋ دا بار. سەبەبى ەكى ەلدىڭ ورتاق تاريحى، ءدىنى بار، مادەنيەتىنىڭ تامىرى تەرەڭ.

كونە ءبىلىم ورداسى، الەمگە ايگىلى داماسك ۋنيۆەرسيتەتىندە بولۋ – ءبىز ءۇشىن زور مارتەبە. سەبەبى سيريانى وزىمىزگە جا­قىن ەل دەپ سانايمىز. بۇل – كۇللى ادام­زاتتىق وركەنيەتتىڭ، مادەنيەتتىڭ توعىس­قان جەرى. العاشقى ءبىلىم مەن عى­لىم­نىڭ وركەندەگەن جەرى. سول سەبەپتى ۋني­ۆەرسيتەتتىڭ مارتەبەسى دە جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن بىلەمىز. سيريا ەلى ورتا عاسىرلاردىڭ باسىندا، يسلام رەنەسسانسىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى، سوندىقتان مۇنداي ءبىلىم شاڭىراعىنىڭ بەدەلىن مويىنداپ قانا قويماي، زور ىقىلاس بىلدىرەمىز. نەگىزگى ءدىنىمىز يسلام بولعاندىقتان، تاريحىمىزدا ورتاق نارسەلەر كوپ ەكەنى داۋسىز. قازاقتىڭ كورنەكتى تۇلعالارى – ءال-فارابي جانە سۇلتان بەيبارىس بابا­لارىمىزدىڭ وسى جەردە ماڭگىلىك مەكەن تاپقانىن تاريحتىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. ول جايدان-جاي ەمەس. ويتكەنى وعان ۇلكەن نەگىزدەمەلەر بارىن ءبارىمىز بىلەمىز. سوڭعى كەزدەرى سيرياداعى قيىن جاعداي ءبىزدى دە الاڭداتادى. سول سەبەپتەن ەلباسىمىز باستاما كوتەرىپ، «استانا پروتسەسى» دەپ اتالاتىن ۇلكەن الاڭدى قۇردى. سيرياداعى شيەلەنىس ماسەلەسىن شەشۋگە قازاقستان دا زور ۇلەس قوستى. قازىر سيريادا ءسال تىنىشتىق ورناسا، وعان ەلباسىمىز باستاماسىنىڭ وڭ اسەرى بولعانىنا كوڭىلىمىز تولادى.

ول ورتاق مادەنيەت، ءدىن، تاريح نەگىزىندە بولاشاقتا داماسك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ارىپتەستەرىمەن ورتاق جوبالاردى بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋعا مۇددەلى ەكەنىن ءمالىم ەتتى. «وسى جولعى ساپارىمىزدىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – وسى. ەگەر ۋنيۆەرسيتەتتەر، ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قايراتكەرلەر، جاستار ءبىر-بىرىمەن جاقىنداسسا، ول الداعى ۋاقىتتا ەكى ەلدىڭ اراسىن جاقىنداستىرادى.

ءال-ءفارابيدىڭ ەسىمىن يەلەنىپ وتىر­عان قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ءال-فا­را­بيدىڭ ىزگىلىك قوعامى يدەياسى نەگى­زىندە قازۇۋ يننوۆاتسيالىق-تەح­نولو­گيالىق تۇعىرنامامەن قاتار رۋحا­ني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارعا نەگىز­دەلگەن «ۋنيۆەرسيتەت 4.0» جاڭا بۋىن ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ مودەلىن جاساعاندىعىن ايتتى. بۇل جوبانى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) نيۋ-يوركتەگى شتاب-پاتەرىندە تانىستىرىپ، وسى ۇيىمنىڭ قولداۋىمەن ونى حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرۋعا ۇسىنىس بىلدىرگەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. وسىلايشا قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىمەن بىرلەسىپ «قايىرىمدى قوعام ازا­مات­تارىن قالىپتاستىرۋ. قازىرگى زامان­عى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ميسسياسى» اتتى حالىقارالىق جوبانى جۇزەگە اسىرا باستا­عاندىعىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. سونداي-اق كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءال-فارابي اتىن­داعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تۇركيا، يور­دانيا، مىسىر، يتاليا، قىتاي، ءۇندى­ستان، بولگاريا سياقتى تاعى باسقا ەل­دەر­دىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە «ءال-فارابي» اتىندا 12 عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى، تۇركيا مەن ءۇندىستاندا «ءال-فارابي» اتىندا مۋزەي ءۇيىنىڭ اشىل­عاندىعىن جەتكىزدى.

ءسوز كەزەگى كەلگەندە قازاقستان مەن سي­ريانى تەرەڭ تاريح بىرىكتىرەتىنىن اتاپ ءوتتىم. قازاق حالقىندا «ءولى رازى بولماي، ءتىرى بايىمايدى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. وسىنداي قاعيدانى ۇستانعان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2007 جىلى سيرياعا بارعان ساپارىندا قوس بابامىزدىڭ باسىنا زيارات ەتىپ، ءال-فارابي ماۆزولەيى قۇرىلىسىنىڭ قازىعىن قاققانىن جانە سۇلتان بەيبارىس ماۆزولەيىنىڭ كۇردەلى جوندەۋىنە باتاسىن بەرگەنىن ەسكە سالدىم. اتالعان قۇرىلىستار قازاقستان تاراپىنان 2011 جىلى اياقتالدى. بىراق ولاردىڭ اشىلۋى، ىسكە قوسىلۋى سيرياداعى سايا­سي احۋالدىڭ قيىندىعىنا بايلانىس­تى ىسكە اسپادى. سوندىقتان بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ سيرياداعى جاعدايدىڭ تەزىرەك قالىپقا ءتۇسىپ، وسى ەلدە بەيبىتشىلىك ورناۋىنا تىلەكشى ەكەنىن جەتكىزدىم.

ەلباسىمىز، قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى ءال-فارابي بابا­مىزدىڭ «قايىرىمدى قالانىڭ تۇرعىن­دارى» ەڭبەگىنەن باستاۋ الادى. شىنىندا دا وسىناۋ ەلدىك يدەيانى جۇزەگە اسىرۋىمىز ءۇشىن، بىزگە ءال-فارابيدەي عۇلاما بابامىزدىڭ ارتىندا قالعان عىلىمي مۇراسىن حالقىمىزدىڭ يگىلىگىنە پايدالاناتىن كەز كەلدى. سول سەبەپتەن مەرەيلى داتانىڭ الدىندا ءال-فارابي بابامىزدىڭ بىزگە ءالى بەيمالىم يراندا، تۇركيادا، سي­ريا­دا جانە ەۋروپانىڭ ەلدەرىندە جات­قان­ بارلىق قۇندى ەڭبەك­تەرىن جيناستىرىپ، جاڭا زامانعا ساي قازاق، ورىس تىلدەرىنە اۋدارۋىمىز كەرەك. سول ەڭبەكتەردى بولاشاق ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە وقۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانۋىمىز قاجەت. قازىر ءال-ءفارابيدىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ سانى ءارتۇرلى ايتىلىپ ءجۇر، ونىڭ ىشىندە 20 شاقتىسى عانا قازاق، ورىس تىلدەرىنە اۋدارىلعان. بىراق ول كەڭەس زامانىنداعى اتەيستىك كوزقاراسپەن اۋدارىلدى. ەندەشە ۇلى ويشىلدىڭ ەڭ­بەك­تەرىن جيناستىرىپ، اۋدارۋ – الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى ءىس.

كەزدەسۋ سوڭىندا ەكى ۋنيۆەرسيتەت باس­شىلارى بىرلەسە ماماندار دايارلاۋ­­دا ءوزارا ارىپتەستىكتى نىعايتۋ، اكادەميا­لىق الماسۋ باعدارلاماسىن، ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ عىلىمي تاعى­لىم­­دامالارىن جۇزەگە اسىرۋ، وقىتۋشى­لاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ، عىلىمي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاساۋ سياقتى ماسەلەلەردى قاراستىرا كەلە ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋعا ۋاعدالاستى.

شام مەن وتىراردىڭ بايلانىستارى جاندانۋى كەرەك

ساپار بارىسىندا ءبىز داماسك قالاسى­نىڭ مەرى ادەل ءال ءولابيدىڭ قابىل­داۋىندا بولىپ، قۇرىلىسى اياقتالعان «ءال-فارابي مادەني-تاريحي ورتالىعى جانە كەسەنەسى» عيماراتىنىڭ بولاشاعى تۋرالى پىكىر الماستىق. دەلەگاتسيا اتىنان ءسوز سويلەپ، داماسك قالاسىنىڭ اكىم­شىلىگىنە ءوز اتىمنان ريزاشىلىعىمدى ءبىلدىرىپ، جۇمىستارىنا تابىس تىلەدىم. كيەلى وتىرار قالاسىنىڭ تۋماسى رەتىن­دە داماسك مەن وتىرار قالالارى ارا­سىن­داعى بايلانىستاردىڭ جاڭا سيپاتتا، اسىرەسە ەكى قالا اكىمشىلىكتەرىن ءبىر-بىرىمەن جاقىنداستىرۋعا ۇلەس قوسا­تى­­نى­مىزدى ايتا كەلىپ، كەلەسى جىلى ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلاتىن شارالاردىڭ ءبىر بولىگىن داماسك قالاسىندا، اكىمدىكتىڭ قولداۋىمەن وتكىزۋگە ۇسىنىس جاسادىم.

ءسوز كەزەگىن العان اكادەميك ع.مۇتانوۆ داماسك قالاسىنىڭ اكىمشىلىگىنە ۇلى بابامىزدىڭ جاتقان جەرىنە سالىنعان عيماراتتى سوعىس كەزىندە ساقتاپ قالۋعا اتسالىسقانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.

داماسك قالاسى، بۇرىنعى شام شاھا­رى عۇلاما عالىم، ويشىل، فيلوسوف ءابۋ ناسىر ءال-فارابي مەن دەشتى قىپ­شاق دالاسىنان ەركىنەن تىس كەلىپ، 17 جىل مىسىردى بيلەگەن سۇلتان ءاز-ءزا­حير بەيبارىس جانە باسقا دا كوپتەگەن بابامىزدىڭ ماڭگىلىككە تىنىس تاپقان جەرى. وكىنىشكە قاراي، بابالارىمىزدىڭ ەسىمدەرى تالاي عاسىر بويى تۋعان جەرىندە ەسكەرۋسىز، بەلگىسىز بولدى. وتكەن عاسىردىڭ 60-70-جىلدارى اقجان ماشانوۆ، قانىش ساتباەۆ، شاحماردان ەسەنوۆ، اعىن قاسىمجانوۆ، ءابساتتار دەربىسالى سياقتى عالىمداردىڭ ارقاسىندا بۇل بابالاردىڭ ەسىمدەرى ەلگە تانىس بولا باستادى. 2006 جىلى سول كەزدەگى باس ءمۇفتي ءابساتتار قاجى دەربىسالى باستاپ ءال-فارابي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سول كەزدەگى رەكتورى تولەگەن قوجامقۇلوۆ، «جازۋشى» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى جارىلقاسىن نۇسقاباي، ءال-فارابي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ابدۋللا جۇماشەۆ سىندى ازاماتتارمەن بىرگە ءال-ءفارابيدىڭ تۋعان جەرى – وتىراردىڭ بۇرىنعى وقسىز قالاشىعىنىڭ ورنىنان ءبىر ۋىس توپى­راق پەن ءبىر ءتۇپ جۋسان الىپ، بابالارىمىز جەرگە اكەلىپ، «جۋسان ءيىسىن يىسكەپ جاتسىن» دەگەن ويمەن بابالاردىڭ باسىنا زيارات ەتكەن بولاتىنبىز. ءال-فارابي مەن سۇلتان بەيبارىس بابالارىمىز مازارىنىڭ باسىنان ءبىر ۋىس توپىراق الىپ، وتىرارداعى ارىستان باب اۋليەنىڭ قاسىنا اپارىپ، قاستەرلەپ قويعانبىز. بابالار رۋحى ەلگە ورالدى دەپ، اس بەرگەنبىز.

ادەل ءال ولابي ەكى ەلدىڭ جاقىن­داسۋى­نا، دوستىق قارىم-قاتىناستاردى نىعاي­تۋعا ءاردايىم قولداۋ جاسايتىن­دىعىن ايتا كەلە اكىمشىلىكتىڭ كۇن ءتار­تىبىندە تۇرعان سوعىس سالدارىنان قيراعان، مۇلدە جارامسىز بولىپ قالعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ ورنىنا سالىناتىن جاڭا ءزاۋلىم، زاماناۋي عيماراتتاردىڭ جوبالىق ۇلگى­سىمەن تانىستىرىپ، وسى قۇرىلىس سالاسى­نا قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ جۇ­مىس جاساۋىنا، قارجى سالۋىنا بولاتىن­دىق­تارىن ەرەكشە ايتىپ ءوتتى. قالا باسشىسى داماسكىدەگى مادەني ورتالىقتىڭ اشى­لۋى­­نا جانە بولاشاقتا ونىڭ دامۋىنا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەتىنىن جەتكىزدى.

عيماراتقا قاتىستى زاڭدى شەشىم شىعارىلۋى كەرەك

دەلەگاتسيا قۇرامىنداعى ءتۇسىرىلىم توبى داماسك قالاسىنداعى «ءال-فارا­بي مادەني-تاريحي ورتالىعى جانە كەسە­نەسى» عيماراتىن، سۇلتان بەيبارىس بابا­مىز­دىڭ جاتقان جەرىن جانە تاعى باسقا كونە داماسك كورىنىستەرىن، تاريح-مادەني ورىندارىن تاسپاعا ءتۇسىرىپ، قولعا العان فيلمگە قاجەتتى مول بەينەماتەريالدار جيناقتادى.

قالاداعى ەكسكۋرسيادا داماسكى­دەگى ايگىلى بەكىنىستى كوردىك. ءبىزدى الىپ جۇرگەن سامير ءال-دەريحتىڭ ايتۋىنشا، بۇل بەكىنىستىڭ جوعارى جاعىندا ءاز-زاحير بەيبارىس سۇلتاننىڭ ءوزى وتىرعان. ونىڭ اسكەرلەرى تومەنگى جاعىندا جايعاسقان. اۋليە پاۆەل دە ەۋروپاعا حريستيان ءدىنىن تاراتپاس بۇرىن ساپارىن وسى جەردەن باستاعان كورىنەدى. كوپتەگەن ىرگەلى دىندەر باستاۋىن سيريادان الادى. سول سەبەپتەن، شام شاريف اتانعان، ياعني قاسيەتتى شام دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. سامير ءال-دەريحتىڭ پايىمداۋىنشا، ءال-فارابي بابامىز 1150 جىل بۇرىن، ءدىن تۋرالى، ءومىر تۋرالى ەڭبەكتەر جازىپ، ونى ادامدارعا قاراپايىم تىلمەن تۇسىندىرگەن. ال بۇگىن ءدىندى ۋاعىزداۋشىلار ونىڭ كانوندارىن بۇرمالاپ ءجۇر.

ءال-فارابي بابامىزدىڭ مۋزەيىن ارالاعان ساتتە بۇرىن ەستىمەگەن كەيىر دەرەكتەرگە تاپ بولدىق. بابانىڭ ماۆزو­لەيىنە جاقىن جەردە مۇحاممەد ساللال-لاھۋ-عالەيھي-ۋاسسالەمنىڭ ءۇش جۇبايى جەرلەنىپتى. ەسىمدەرى – حافسا، سۋكاينا، ۋمحابيبا. مۋزەيدەگى كورنەكتى جەردە «ۇلى ويشىل، عۇلاما، فيزيك، ماتەماتيك، استرولوگ ءابۋ ناسىر ءال-فارابي وتىرار قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن» دەگەن جازۋدى كوردىك. سول ساتتە تۇلا بويىمدى زور ءسۇيىنىش، ماقتانىش سەزىمى كەرنەدى. اتا تاريحتان ويىپ ورىن الاتىن ۇلى وتىرار وركەنيەتى بولعان، «الەمنىڭ ەكىنشى ۇستازى» اتانعان ۇلى دالانىڭ ۇلى تۇلعاسىمەن ءبىر توپىراقتا تۋىپ-وسكەنىمدى ماقتان تۇتتىم. اللانىڭ قالاۋىمەن ەكى مارتە بابالارىمىزدىڭ باسىنا بارىپ، زيايرات جاساعانىما شۇكىرشىلىك ەتتىم.

جالپى ءال-فارابي بابامىزدىڭ باسىنا تۇرعىزىلعان مۋزەي ماعان وتە ۇنادى. ول داماسكىنىڭ ءدال ورتاسىندا تۇر. مۋزەيدىڭ اۋدانى – 5200 شارشى مەتردى قۇرايدى. بۇگىنگى زامانعى قۇرىلىس تالاپتارىنا ساي سالىنعان عيمارات. ەندىگى ماسەلە، وسى عيماراتقا قاتىستى زاڭدى شەشىم شىعارۋىمىز كەرەك. سەبەبى ول قازىر نە سيريانىڭ، نە قازاقستاننىڭ مەن­­شى­گىندە ەمەس، مەنشىكسىز تۇرعان جايى بار. بۇل عيمارات اشىلۋى قاجەت. پاي­دالا­نۋعا بەرىلگەننەن كەيىن قازاقتان مەن سيريا­نىڭ اراسىنداعى تۋريستىك باعداردى دامىتۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ ويلايمىن.

ساپار اياسىندا قازاقستاندىق دەلەگاتسيا سيريانىڭ حالىقارالىق اكادەمياسىندا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىپ، ۇلى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىزدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا، فيلوسوفيالىق وي-تولعامدارىنا، اسىرەسە «قايىرىمدى قالا» ورناتۋ تۋرالى ايتقان وي-پىكىرلەرى كەڭىنەن تالقىعا سالىندى. جيىن سوڭىندا حالىقارالىق اكادەمياداعى دوڭگەلەك ۇستەل وتكەن ۇلكەن زالدى بۇدان بۇلاي «ءال-فارابي» اتىنداعى ۇلكەن زال دەپ اتاۋ تۋرالى شەشىم شىعارىلدى. اكادەميا باسشىسى دوكتور نەزار ميحوۋب مۇنداي شەشىم ەڭ الدىمەن الەم مويىندايتىن عۇلاما عالىم ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ رۋحىنا تاعزىم مەن ەرەكشە قۇرمەتتىڭ بەلگىسى، سونداي-اق قازاقستاننان ارنايى كەلگەن دەلەگاتسيانىڭ كەلۋ قۇرمەتىنە وراي جاسالدى دەپ ءتۇسىندىردى. اكادەميا باسشىلىعى داماسك قالاسىنداعى عىلىمي وشاقتار مەن كىتاپحانالارداعى ۇلى بابا­مىزدىڭ جازىپ قالدىرعان تۇپنۇسقا ەڭبەك­تەرىن انىقتاۋعا، قازىرگى كەزدە قان­داي ەڭبەكتەرىنىڭ ساقتالىپ وتىرعانى تۋرا­لى مالىمەتتەردى جيناقتاۋعا قول ۇشىن بەرەتىندىكتەرىن دە زور ىقىلاسپەن جەت­كىزدى. وسىلايشا الداعى ۋاقىتتا بىرگە اتقا­رى­لاتىن جۇمىستارىمىزدى جۇيەلەپ، كوڭى­ل­ىمىز مارقايىپ ەلگە قايتتىق.

ءالىمجان قۇرتاەۆ,

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار