19 قىركۇيەك, 12:44 403 0 رۋحانيات انار لەپەسوۆا

گيننەستەگى قازاقتار

كۇنى كەشە قاراعاندى وبلىسى جاڭا­ارقا اۋدانىنىڭ قىز-كەلىنشەكتەرى گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەندى. مىڭ كۇبىگە 10 مىڭ ليتر قىمىز قۇيىپ، ءبىر مەزەتتە ءپىس­كەن ارۋلار الەمدىك رەكورد ورناتتى. تاريحي ءساتتى تىركەۋ ءۇشىن ەلىمىزگە ارنايى كەلگەن گيننەس رەكوردتار كىتابىنىڭ كۋباداعى وكىلى يۋدەلكيس دياس تاڭدانىسىن جاسىرا المادى.

يگى شارا جاڭارقا اۋدانىنىڭ 90 جىلدىعىنا جانە سۇڭقار اقىن ساكەن سەيفۋلليننىڭ 125 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلدى. الەمدىك رەكورد ورناتۋ ءۇشىن اۋدانداعى 14 ەلدى مەكەننەن مىڭعا تارتا كەلىنشەك جينالدى. اق جاۋلىقتى انالارىمىز بەن قىلىقتى قىز-كەلىنشەكتەر 10 توننا قىمىزدى مىڭ كۇبىگە ءبولىپ قۇيىپ، ءبىر مەزەتتە جارىسا ءپىستى.

وقيعانى گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا تىركەۋ ءۇشىن كۋبادان ارنايى كەلگەن يۋدەلكيس دياس الەمدىك رەكورد ورناتىلعانىن رەسمي تۇردە راستادى. «مۇنداي رەكورد الەمدە العاش رەت تىركەلىپ وتىر. وتە ادەمى شارا، العان اسەرىم كەرەمەت. ەندى ناتيجەسى ءبىر اي ىشىندە ءبىزدىڭ سايتتا جاريالانادى. بارلىعىن تەكسەردىم، رەكورد ورناتىلعانىن راستايمىن»، – دەدى يۋدەلكيس دياس. رەسمي وكىل اۋدان حالقىن قۇتتىقتاپ، اكىمگە سەرتيفيكات تابىستادى.

الەمدىك رەكوردتار كىتابىنا قازاقستاننىڭ اتىنان ەنگەن كەرەمەت جەتىستىكتەر از ەمەس. سولاردىڭ ءىشىن­دە الەم نازارىن ەرەكشە اۋدارعان وقيعالار مەن ەرەك ەسىمدەردى ەسكە ءتۇسىرىپ كورەلىك.

2011 جىلى جەلتوقساندا قازاق گەوگرافيا قوعامىنىڭ ەكسپەديتسيالىق توبى وڭتۇستىك پوليۋسكە دەيىنگى 2308 كيلومەتر جولدى اۆتوكولىكپەن 108 ساعاتتا باسىپ ءوتتى (ورتاشا جىلدامدىعى – 21,37 كم/ساعات). بۇل ەكسپەديتسيا «وڭتۇستىك پوليۋسكە قۇرلىق ارقىلى جەتكەن ەڭ تەز ورتاشا جىلدامدىقتاعى ساپار» رەتىندە گيننەس رەكوردتار كىتابىنا ەندى. ەكسپەديتسيا مۇشەسى وردەنبەك مازباەۆتىڭ ايتۋىنشا، توپ مۇشەلەرى قانداي دا ءبىر جۇلدە الۋدى ماقسات ەتپەگەن. ولارعا گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنگەنىن ءبىر جىل وتكەن سوڭ عانا حابارلاپتى.

عاجايىپتار كىتابىنداعى «الەمدەگى ەڭ بيىك شاتىر قۇرىلىس» – ەلوردا تورىندەگى «حان شاتىر» ويىن-ساۋىق كەشەنى. بيىكتىگى 150 مەتردەن اساتىن عيماراتتىڭ ساۋلەتى كەز-كەلگەننىڭ تاڭدايىن قاقتىرماي قويماسى انىق.

2003 جىلدىڭ 27 قىركۇيەگىندە بۇكىل قازاقستان اۋماعىندا سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ ءۇشىن وتكىزىلگەن اەروبيكالىق جاتتىعۋ دا رەكوردتار كىتابىنا ەندى. ەلدىڭ بار وڭىرىندە ءبىر مەزەتتە 4 ملن 845 مىڭ 98 ادام قاتىسقان شارا «الەمدەگى ەڭ كوپ ادام قاتىسقان اەروبيكالىق جاتتىعۋ» رەتىندە تانىلدى.

قازاقتىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى توقتار اۋباكىروۆ 1989 جىلى 1 قاراشادا  العاشقى بولىپ، اۆياتاسۋشى كرەيسەردىڭ الاڭقايشاسىنا «ميگ-29ك» رەاكتيۆتى ۇشاعىن ۇلكەن شەبەرلىكپەن ءدال قوندىردى. «تبيليسي» كرەيسەرىنەن جاڭا ادىسپەن ۇشاقتى كوككە كوتەرۋ وقيعاسىنا بۇكىل الەم كوز تىكتى. اۆياتسيا تاريحىندا تۇڭعىش رەت مۇنداي ادىسپەن ۇشۋدى جۇزەگە اسىرعان قازاقتىڭ ەسىمى گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا قاتتالدى.

عارىشكەر تالعات مۇساباەۆ تا ءبىر اي ىشىندە بەس رەت (30 ساعات 8 مينۋت) اشىق عارىشقا ساپارلاعانى ءۇشىن رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن.

جەتى مارتە رەكورد ورناتقان قازاق مارافونشىسى مارات جىلانباەۆتىڭ ەسىمى دە گيننەس كىتابى ارقىلى الەمگە تانىلدى. ول ەۋروپانىڭ ەڭ بيىك شىڭى ەلبرۋسقا (5642 مەتر) مارافوندىق جۇگىرىسپەن جەتى كۇندە جۇگىرىپ شىقتى. 1992 جىلى 20 كۇندە قاراقۇم ءشولىن (1200 كيلومەتر), 1993 جىلى 24 كۇن ىشىندە ساحارا ءشولىن (1700 كيلومەتر), سول جىلى 22 كۇندە ۇلكەن ۆيكتوريا ءشولىن (1600 كيلومەتر),  1994 جىلى 17 كۇندە موحاۆا ءشولىن (1218 كيلومەتر) باسىپ وتكەن.

ورتا سالماقتاعى WBA (Super), IBO, WBC جانە IBF تۇجىرىمدارى بويىنشا الەم چەمپيونى گەننادي گولوۆكين دە رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن. قازاقستاندىق بوكسشى بۇل قۇرمەتكە نوكاۋتتار سانى جاعىنان ەڭ جوعارى كورسەتكىش – 91,67 پايىزدى كورسەتكەنى ءۇشىن يە بولدى.

ەكىباستۇز قالاسىنداعى گرەس-2 – الەمدەگى ەڭ ۇزىن ءتۇتىن شىعاراتىن قۇبىر. ونىڭ ۇزىندىعى – 419,7 م. مۇنارانىڭ ەڭ بيىك شىڭىنا جاياۋ كوتەرىلۋ ءۇشىن 4 ساعاتتاي ۋاقىت جۇمساۋ كەرەك. ايگىلى ەيفەل مۇناراسىنىڭ بيىكتىگىمەن سالىستىرار بولساق، گرەس-2 ودان 100 مەترگە بيىك. گرەس-2 كەشەنىنىڭ قۋاتتىلىعى مەن ءمۇم­كىن­شىلىگى بايقوڭىر سىندى ءىرى كوسمودروم مەن وزگە دە ستراتەگيالىق ماڭىزدى نىسانداردى قامتاماسىز ەتۋگە قاۋقارلى.

2014 جىلى الماتى تۇرعىندارى «انالار كۇنىن» مەرەكەلەۋ اياسىندا 856 كەلى باۋىرساق ءپىسىردى. ونى دايىنداۋعا بارلىعى 650 كگ ۇن، 650 ليتر وسىمدىك مايى، 450 ليتر سۋ، 15 كگ تۇز جانە 15 كگ قانت جۇمسالدى. بۇل وقيعا عاجايىپتار كىتابىنا «ەڭ كوپ پىسىرىلگەن جانە جە­لىنگەن باۋىرساقتار» دەگەن اتپەن كىردى.

2008 جىلى قىتايداعى ەتنيكالىق قازاقتار الەمدەگى ەڭ ۇزىن قازىنى دايىنداعانى ءۇشىن گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەندى. ەرلى-زايىپتى كاسىپكەرلەر بولات بەينەلۇلى مەن گۇلزات اسانبەكقىزى سالماعى ءبىر توننا، ۇزىندىعى 100 مەتر بولاتىن الىپ قازى دايىندادى. بولات بەينەلۇلى رەكوردتىڭ تىركەلگەنى تۋرالى سەرتيفيكات قىتايعا بەرىلۋىن قولداعان جوق. سول سەبەپتى، رەكورد قازاق حالقىنىڭ اتىنا جازىلدى.

2010 جىلى قىتايدىڭ ۇيعىر اۆتونومياسىندا تاعى ءبىر رەكورد تىركەلدى. بۇل جولى 10 مىڭ دومبىراشى ءبىر ساتتە قازاقتىڭ «كەڭەس» كۇيىن ورىنداپ، الەم نازارىن اۋداردى.

قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قۇرمەتىنە ەلىمىزدىڭ ءبىر توپ جاستارى جاپپاي «قارا جورعا» ءبيىن بيلەدى. بۇل ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك كۇنى – 16 جەل­توقسانعا ارنايى دايىندالعان شارا بولاتىن. كەيىن اتالعان فلەشموبتى گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابى تىركەدى.

عاجايىپتار كىتابىنداعى «الەمدەگى ەڭ كىشكەنتاي دومبىرانى» 2012 جىلى بولاتبەك كارىمحانۇلى جاسادى. دومبىرانىڭ ۇزىندىعى – 45 مم، ەندى – 14 مم بولدى. شىناشاقتاي اسپاپ شەبەردىڭ اتىن دۇنيە جۇزىنە ايگىلى ەتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار