12 قىركۇيەك 2019, 12:15 827 0 سىرتقى ساياسات "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

ديپلومات – قانات ساۋداباەۆ

23 جىل بويى مادەنيەت سالاسىندا رەجيسسەر بولىپ قىزمەت ەتكەن ادامنىڭ تاۋەلسىز ەلدىڭ العاشقى ەلشىسى بولۋى قىزىق تا بولسا, اقيقات. بۇعان ەگەمەن قازاق­ستاننىڭ تۇڭعىش ەل­ءشىسى بولعان قانات ساۋداباەۆتىڭ ءومىرى دالەل.

رەجيسسەرلىكتەن ەلشىلىك قىزمەتكە بەت بۇرۋ ءوزى ءۇشىن دە كۇتپەگەن شەشىم بولعانىن ءبىر سۇحباتتارىندا ايتقان قانات بەكمىرزاۇلى سول تۇستاعى قازاق كسر پرەزيدەنتى بولعان ن.ءا.نازارباەۆتىڭ وزىنە ەندى ماسكەۋمەن باسقاشا قارىم-قاتىناس ورنايتىنىن، كەڭەستەر وداعىنىڭ كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ، كەڭەس وداعىنىڭ دا ەندى بولمايتىنىن ايتقانىن ەسكە الادى. «وسىنداي قيىن كەزەڭدە ورتالىقتاعى جاعدايدىڭ بەتالىسىن ماعان جەدەل حاباردار ەتىپ وتىراتىن ءارى قاجەت بولسا م.گورباچەۆ جانە ب.ەلتسينمەن ت.ب تۇلعالارمەن، سونىڭ ىشىندە شەتەلدىك ەلشىلەرمەن تىكەلەي بايلانىسقا شىعا الاتىن ماسكەۋدە سەنىمدى وكىل قاجەت» دەپ ايتقان ن.نازارباەۆ قازاق كسر-ءدىڭ كسرو-داعى وكىلەتتى ەلشىسى ەتىپ قانات ساۋداباەۆتى بەكىتكەن. بىلايشا ايتقاندا بۇل فاكتىلى تۇرعىدا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش ەلشىسى لاۋازىمىنا تاعايىنداۋ ەدى. «1992 جىلعا دەيىن ماسكەۋدە جۇمىس ىستەپ، بيلىكتى ۇستاۋشىلاردىڭ قايعىلى جايتتارىن، كۇش پەن السىزدىكتىڭ، ەرلىك پەن ساتقىندىقتىڭ، ۇلى ەلدىڭ قۇلدىراپ جاتقاندىعىنىڭ كۋاسى بولدىم»، – دەگەن قانات ساۋداباەۆ ەلشى بولعان العاشقى كۇننەن-اق ن.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن شەتەلدىك ەلشىلەرمەن قارىم-قاتىناستى نىعايتا باستايدى. «ءبىز يادرولىق دەرجاۆا ەلدەرىنىڭ ەلشىلەرىمەن كەزدەسە باستادىق. ولار قازاقستان اۋماعىنداعى وراسان زور يادرولىق الەۋەتكە بايلانىستى دابىل قاققان ەدى. بۇل مەملەكەتتەر البەتتە كەڭەس وداعىنىڭ يادرولىق قارۋىنىڭ تارالىپ كەتۋىنە قارسىلىق تانىتقان ەمەۋرىندەرىن انىق بايقاتقان ەدى. ال قازاقستان 16 جەلتوقساندا تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان ساتتە ءبىزدىڭ ەگەمەندىگىمىز شەرۋ ىسپەتتى مويىندالا باستادى. قازاقستان ەگەمەندىگىن العاش بولىپ تانىعان ەلدەر قاتارىندا تۇركيا مەن اقش بولدى. سول تۇستاعى تۇركيا باسشىسى تۇرعۇت وزال مەن اقش پرەزيدەنتى ۇلكەن دجوردج بۋش پەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ اراسىندا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناعان ەدى»،  –  دەپ ەسكە الادى سول جىلداردى قانات بەكمىرزاۇلى.

15 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى قازاقستاننىڭ ماڭىزدى ەلدەردىڭ استانالارىندا، اتاپ ايتقاندا ماسكەۋدە، انكارادا، لوندوندا، ۆاشينگتوندا ەلشى بولعان قانات ساۋداباەۆ ەلشى ءارى مينيستر رەتىندە العاشقى كۇندەردەن-اق ن.نازارباەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ماڭىزدى شەتەلدىك دەلەگاتسيالارمەن كەلىسسوزدەرگە قاتىسادى. 2011 جىلعى 12 ساۋىردەن باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك حاتشىسى لاۋازىمىنا تاعايىندالادى.

قانات ساۋداباەۆ 1968 جىلى لەنين­گرا­د مەملەكەتتىك مادەنيەت ينستيتۋتىن رەجيسسەر ماماندىعى بويىنشا تامامداعان. 1988 جىلى كوكپ وك جانىنداعى قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىن اياقتادى. 1972 جىلى قازاقستان كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن 25 جاستاعى قانات ساۋداباەۆ قازاق مەملەكەتتىك تسيركىنىڭ تۇڭعىش باسشىسى بولىپ تاعايىندالادى.

ال 1977 جىلى وتىز جاسىندا مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىنا تاعايىندالادى. جەتپىسىنشى جىلدار قازاق مادەنيەتى تاريحىنىڭ ۇشپاعى بولعان كەزەڭ ەدى. سول تۇستا قانات ساۋداباەۆتىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى، قارقىندى ەڭبەگى كورىندى. ال 1983 جىلى مەملەكەتتىك كينونىڭ توراعاسى بولادى. بۇل تۋرالى ق.بەكمىرزاۇلى «1983 جىلى 17 جەلتوقساندا مەنى د.ا.قوناەۆ شاقىردى، سوسىن مەنىمەن مادەنيەتتىڭ جاي-كۇيى تۋرالى شەشىلە وتىرىپ سويلەستى. تەاتر مەن مۋزىكانىڭ جايىن قالىپتى باعالاپ، قازاق كينوسىنا قاتىستى كوڭىلىنە كىربىڭ تۇسىرگەن جايتتار تۋرالى دا اشىق ايتتى. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا مەن قازاق كسر مەملەكەتتىك كينوسىنىڭ توراعاسى لاۋازىمىنا تاعايىندالاتىن بولدىم»،  – دەيدى. قازاق كينوسىنىڭ وسۋىنە دە ايتارلىقتاي ۇلەس قوسقان ق.ساۋداباەۆ مەملەكەتتىك كينوعا توراعالىق ەتكەن جىلداردان بىرنەشە جىل وتكەننەن كەيىن قازاق كينوسىندا قارىشتاپ دامۋ بايقالىپ، جاڭا تولقىندار پايدا بولدى.

كينوداعى جەمىستى ەڭبەگىنەن كەيىن ەل­شى­لىك قىزمەتكە، مەملەكەتتىڭ مۇددەسى ءۇشىن ءارى قاراي سىرتقى ساياساتتا جۇمىس ىستەۋ بۇيى­رادى. تاريحقا ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلعان د.ا.قوناەۆ، ن.ءا.نا­زار­­باەۆپەن جاقىن قارىم-قاتىناستا بولىپ، ساياساتتىڭ جاي-جاپسارىن مەڭگەرىپ، ءما­مى­لەگەر­لىك­تە دە جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي قىزمەت ەتتى. كەيىن­گى قىزمەتى دە مەملەكەتتىك جۇمىس با­بىمەن بايلانىستى بولدى. 2007 جىلى «نا­زارباەۆ ورتالىعى» كوپسالالى عىلىمي-تالداۋ جانە گۋمانيتارلىق-اعارتۋ مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باسشىسى، 2015 جىلدان باستاپ قر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بولدى.

مىنە، ءومىردىڭ جولى سان قىرلى دەگەن وسى بولار. مادەنيەت سالاسىنان شوقتىعى بيىك ءارى قىرۋار ەڭبەك پەن تەرەڭ ءبىلىم­دى­لىكتى قاجەت ەتەتىن ديپلوماتيا سالاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتۋ ەكىنىڭ بىرىنە بەرىلە بەرمەيتىن باق ءارى جاۋاپكەرشىلىك. قانات بەكمىرزاۇلى ساۋداباەۆ سونداي اتاۋلى مىندەتكە يە بولعان ازامات. «قۇرمەت»، «وتان»، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭ­­­عىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ» وردەنىمەن، مەرەيتويلىق وردەندەرىمەن ماراپاتتالدى. بۇگىندە ۇلى ەرمەك ساۋداباەۆ اكەسىنىڭ ءىزىن جالعاپ، ەلشىلىك قىزمەتتە ءجۇر.

قىزىقتى ءارى سان قىرلى ءومىر جولىن كەشكەن قانات ساۋداباەۆتىڭ ەسىمى قازاق­ستان مادەنيەتى مەن ديپلوماتياسىندا جاڭ­­عىرىپ، ەل ءۇشىن سىڭىرگەن ەڭبەگى ەلەنە بەرەدى.

ولجاس بەركىنباەۆ

سوڭعى جاڭالىقتار