22 تامىز, 13:32 361 0 جاڭالىقتار "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

جاستاردىڭ ۇلتتىق رۋح يمپەراتيۆى

قازىرگى كۇنى وتاندىق ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ الدىندا، اسىرەسە ونى جەتىلدىرىپ دامىتۋدا وتە اۋقىمدى دا قوماقتى ماسەلەلەردىڭ تۇرعانى ءمالىم. اسىرەسە،  قازاقستاندىق گۋمانيتارلىق عىلىم سالاسىندا، ونىڭ ىشىندە قازاق رۋحانياتىن دامىتۋ ماسەلەسىندە ءتۇيىنى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلەلەرىمىز كوپ. وسى رەتتە، ەلباسىنىڭ: «ادام كەشەگىسىمەن، قازىرگىسىمەن جانە كەلەشەگىمەن ءومىر سۇرەدى»، — دەگەن ورىندى توقتامىن ايتساق تا جەتكىلىكتى.

تاريحتاعى تالاي يمپەريا ۇلتتىق رۋحى كو­تە­رىلگەندە ىرگەلى مەملەكەتكە اينالعان، سونان ايرىلعاندا ىشىنەن ىدىراپ، بەرەكەتسىزدىككە ۇرىنىپ، پەندەشىلدىككە سالىنىپ السىرەگەن، سوندا سىرتىنان كەلگەن ۇيىم­شىل جاۋ كۇيرەتكەنىن بۇگىنگى الەمدىك تاجىريبە ءدا­لەل­دەۋدە. ەلباسىمىز ن.ءا. نا­زارباەۆ كورەگەندىك تانىتىپ، شاشىلعان مادەني مۇرا­لا­رىمىزدى جيناۋعا قام­قور­لىق جاساپ، ماڭگىلىك ەل بولۋ ءۇشىن رۋحاني جاڭعىرۋدى جولعا قويعاندا رۋح، رۋ­حا­نياتتىلىق ماسەلەسىن تيا­ناق­تى  ءتۇسىنۋ، سولارعا سايكەس ءماندى ءىس باستاۋعا مۇرىندىق بولدى.

ەلباسىنىڭ قازاق ەلىن ءماڭ­گىلىك ەل قاتارىنا قوسۋ ءۇشىن دە بۇرىن باستاعان «مادەني مۇرا»، قازىر جالعاس­تى­رىپ جاتقان «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدارلامالارى قازاق ۇلتىنىڭ رۋحىن كوتەرۋگە ارنالعان. بۇل كەلەر ۇرپا­عى­مىزدىڭ الەمنىڭ وزىق ەلدەرى وكىلدەرىمەن وزدەرىن تەڭ سەزىنۋدىڭ ىرگەتاسىن تۇرعىزۋ بولىپ تابىلادى.

ەسىمىزدە، 2018 جىلدىڭ 12 ساۋىرىندەگى نۇر-سۇلتان (اس­تا­نا) قالاسىنداعى ارناۋلى زيالىلار باسقوسۋىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلا­ما­سى اياسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان اۋدارما ءىسىنىڭ ال­عاش­قى ناتيجەلەرىمەن تانىستىرعان ەلىمىزدىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى: «جاستارىمىز جوعارى عىلىمي ستان­دارت­تارعا سايكەس ءبىلىم الۋى ءتيىس»، — دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. سول ەلباسىنىڭ الەمدىك ءبىلىم بەرۋ سالا­سىن­داعى تاڭداۋلى تۋىندىلاردى اۋدارۋ ارقىلى بۇگىنگى جاس­تار­عا زاماناۋي تەحنولوگيا تالاپتارىنا ساي ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك تۋعىزۋ تۇرعىداعى سىندارلى ساياساتى قارقىندى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلۋدا. بيىلعى وقۋ جىلىندا تاعى دا 30 وقۋلىق ءبىلىم بەرۋ اينالىمىنا ەنگىزىلدى. وقۋ­لىق­تاردىڭ ءتىلى ۇعىنىقتى، تالدامگەرلىك تۇستارى وي ۇشقىرلىعىن جەتىلدىرۋگە سەپتىگىن تيگىزىپ جاتقانىنا كۋامىز جانە ونى ءوز ءتاجىري­بە­مىزدەن بايقايمىز. بۇل بۇگىنگى ءبىلىم الۋشى جاس ما­ماندارعا كاسىبي شىڭدالۋ ۇدەرىسىندە ماڭىزدى ماعلۇمات  بولاتىنى انىق. دەمەك، وقۋلىقتاردا مىسالدار ارقىلى تالداۋ جاساي وتىرىپ، وقىرمان نازارىن ونىڭ كۇردەلى الەمىنە ەنۋگە جول اشادى. وسى ارقىلى جاس ماماننىڭ ينتۋيتسياسىن جەتىلدىرۋگە باعىت سىلتەي وتى­رىپ، ونىڭ كاسىبي فۋنك­تسيونالدىق ساۋاتىن اشۋعا تىرىسادى.

وسى رەتتە، ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسىنىڭ 2019-2020 وقۋ جىلدارى قارساڭىندا جوعارى ءبىلىم بەرۋدىڭ وقۋ باع­دار­لامالارىنداعى جاڭار­تىلعان تەحنولوگياعا سايكەس ۇزاق مەرزىمگە ارنال­عان ءىس-شارالارىنا كۋا بولعانىمىزدى ايتپاقپىز. ماسەلەن، ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدە ايىنىڭ 7-13 ارا­لى­عىندا كوپتەگەن پاندەر بويىن­شا ونلاين-دارىستەر وقىلىپ، قاشىقتىقتان با­قى­لاۋ تاپسىرمالارى ءازىر­لە­نىپ، تەستىك باقىلاۋ سۇراق­تارىنىڭ بازاسىن جاساۋعا قاتىستىق.

سونىمەن بىرگە، «100 وقۋ­لىق» باعدارلاماسى اياسىندا اۋدارىلعان وقۋلىقتاردىڭ ونلاين-دارىستەرى بويىنشا تەست-سۇراقتاردىڭ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا قاتىسقان مامانداردىڭ قاتارىندا بولدىق.

قورىتا ايتقاندا وسى­نىڭ ءبارى ۇلتتىق بىلىكتى ماماندى قالىپتاستىرۋداعى، ءبىلىم بەرۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ، ونى ءبىلىم الۋشىعا يكەمدى دە ءتيىمدى ەتۋ امالدارى دەۋگە بولادى. سايىپ كەلگەندە رۋحى مىقتى ينتەللەكتۋالدى ۇلتتى قالىپ­تاس­تىرۋ جولىنداعى ىزگىلىكتى شارا دەپ بىلەمىز.

 

داۋلەتبەك راەۆ،

ابىلاي حان اتىنداعى حالىقارالىق

قاتىناستار جانە الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتى

پروفەسسورى، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ

دوكتورى 

 

سوڭعى جاڭالىقتار