11 شىلدە, 10:52 381 0 ادەبيەت "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

پاراسات بيىگىندە...

«ۇستاز – جاراتىلىسىنان وزىنە ايتىلعاننىڭ ءبارىن جەتە تۇسىنگەن، كورگەن، اڭعارعان، ەستىگەن دۇنيەلەرىن جادىندا تۇگەل ساقتاعان، العىر دا اڭعارىمپاز اقىل يەسى. ۇستاز – مەيلىنشە شەشەن، ونەر-بىلىمگە قۇشتار، اسا قاناعاتشىل، جانى اسقاق، ار-نامىسىن ارداقتايتىن، جاقىندارىنا دا، جات ادامدارعا دا ءادىل، جۇرتتىڭ بارىنە جاقسىلىق كورسەتىپ، ىزگىلىكتى ناسيحاتتايتىن ەرجۇرەك يەسى بولۋى ءتيىس». بۇل كەسەك ويدىڭ اۆتورى – ۇلى عۇلاما ءابۋ ناسىر ءال-فارابي.

ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز دانىشپان ءال-فارابي قويعان قاتاڭ تالاپتىڭ ۇدەسىنەن شىعا بىلگەن ۇلاعاتتى جان – ابدراحيموۆا گۇلنار  بازىلقىزى. عۇمىرىنىڭ 48 جىلىن عىلىمي-پەداگوگيكاعا ارناعان ونىڭ ءومىر جولى – ونەگەلى جول... ۇلگىلى جول...

گۇلنار بازىلقىزى – 1949 جىلى 14 شىلدەدە جامبىل وبلىسى قورداي اۋدانى قىزىلساي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدى. بۇل ولكە – كەنەسارى حان تۇلپارىنىڭ تۇياعى تيگەن تاريحي ايماق. بۇل ولكە – كۇللى قازاققا قۇرمەتتى، قالا بەردى الەمنىڭ جارتىسىنا ايگىلى ماتەماتيك عالىم مۇحتار وتەلباەۆ تۋعان توپىراق. بۇل ولكە – ەلگە بەلگىلى اقىن-جازۋشىلاردىڭ،  ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ، جانى جومارت، قولى اشىق ءىرى مەتسەنات-كاسىپكەرلەردىڭ كىندىك قانى تامعان جەر. تاۋ بوكتەرىندەگى وسى ءبىر سۋلى، نۋلى قاسيەتتى مەكەندە گۇلنار بازىلقىزىنىڭ بالالىق شاعى ءوتتى. ول Maسانچي اتىنداعى  ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ، 1967 جىلى الماتى پەداگوگيكالىق شەتەل تىلدەرى ينستيتۋتىنا ءتۇستى. 1971 جىلى اتالمىش ينستيتۋتتى ۇزدىك ءبىتىرىپ، سول ينستيتۋتتىڭ نەمىس ءتىلى فاكۋلتەتىندە  نەمىس ءتىلى فونەتيكاسى كافەدراسىنا مۇعالىم بولىپ تاعايىندالدى. مىنە، سودان بەرى گۇلنار اپاي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ۇستازدىق جانە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن اتقارىپ كەلەدى. ەلىمىزدەگى ىرگەلى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – ابىلاي حان اتىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار جانە الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىتۋشى، دوتسەنت، ماگيستراتۋرا دەكانى قىزمەتتەرىن اتقارعان.

عىلىمنىڭ ىزىنە ءتۇسىپ، وقۋ ىزدەپ ماسكەۋ قالاسىنداعى موريس تورەز اتىنداعى پەداگوگيكالىق شەتەل تىلدەرى ينستيتۋتىنا اسپيرانتۋراعا وقۋعا قابىلدانادى. بۇل 1980 جىلدار ەدى. سول زاماندا اتاعى اسپانداپ تۇرعان ماسكەۋدە وقۋ – قازاق قىزى ءۇشىن زور جەتىستىك.

عىلىم جولى – بۇرالاڭى كوپ، قيىن جول. بىراق گۇلنار بازىلقىزى بۇل جولدا اداسپادى، سۇرىنبەدى، جالىقپادى. موريس تورەز اتىنداعى پەداگوگيكالىق شەتەل تىلدەرى ينستيتۋتىندا ءتىل تەورياسى ماماندىعى بويىنشا ءمۇيىزى قاراعايداي، ءتىس قاققان ماسكەۋلىك پروفەسسورلاردىڭ الدىندا كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. عىلىمي جۇمىسقا، عىلىمي اتاققا اسا ساق قارايتىن، كىرپياز، ءبىلىمپاز ديسسەرتاتسيالىق قۇرام مۇشەلەرىن مويىنداتتى.

ءتىل ءبىلۋ – ادامنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتەدى. وزگە حالىقتى تانىپ، زەرتتەۋگە مۇمكىندىك اشادى. ال سول ءتىلدىڭ بايلىعىن تولىق يگەرىپ، جەتىك مەڭگەرۋ – زور تالعام، پاراساتتى قاجەت ەتەتىن جۇمىس. گۇلنار بازىلقىزى – نەمىس ءتىلىن جەتىك بىلەتىن، اكادەميالىق دەڭگەيدە سويلەيتىن مامان. گەرمانيا مەملەكەتى ونىڭ بۇل تالانتىن جوعارى باعالاپ، گۇلنار اپايعا سول ەلدە ءبى­لى­مىن جەتىلدىرۋگە 6 مارتە شاقىرىپ، جاع­داي جاساعان. ءسويتىپ، ول الماتىداعى گەرمانيا وكىمەتىنىڭ  نەمىس ءتىلىن جانە مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىمەن قۇرىلعان  گەتە اتىنداعى ينستيتۋتتا ساباق بەرگەن.

«باسقالاردى وقىتىپ، ۇيرەتۋ ناتيجەلى بولۋ ءۇشىن ەڭ اۋەلى پەداگوگتىڭ ءوزى وقۋ كەرەك. وقىعاندا دا تالماي، تىنباي، قارتايسا دا وقۋى ءتيىس». بۇل – گۇلنار بازىلقىزىنىڭ ۇستانىمى. سوندىقتان ول ادىستەمەلىك تاجىريبەسىن تولىقتىرىپ، ءبىلىمىن شىڭداۋ ءۇشىن شەتەلدىك ماماندارمەن ءجيى تاجىريبە الماسادى، سان الۋان سەمينارلارعا قاتىسادى. بۇكىل جيعان-تەرگەن، وقىعان-تۇيگەن دۇنيەسىن كۇللى رەسپۋبليكا كولەمىندەگى ورتا مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا نەمىس ءتىلىن وقىتاتىن مۇعالىمدەرمەن بولىسەدى. ويتكەنى، گۇلنار اپاي – بىلگەنىن باسقاعا ۇيرەتپەۋ، جەردى جىرتىپ، ءدان سەپپەگەنمەن بىردەي ەكەنىن  تەرەڭ ۇعىنعان جان.

«شاكىرتسىز – ۇستاز تۇل». گۇلنار بازىلقىزى – ءون بويىنا ءوز ىسىنە، شاكىرتتەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى جيناقتاعان كەمەل ۇستاز. ول فيلولوگيا سالاسى بويىنشا ءىز­دەنىپ جۇرگەن كوپتەگەن جاسقا عىلىمي باعىت-باعدار بەرىپ، جەتەكشىلىك ەتتى، مامان رەتىندە قالىپتاسۋىنا سەبەپكەر بولدى.

گۇلنار بازىلقىزى 60-تان استام عىلىمي ماقالانىڭ 9 تيپتىك اۋدار ماماندىعىنا ارنالعان باعدارلامالاردىڭ اۆتورى. ول جۇمىس تالعامايدى. ەڭبەكقور. عىلىمي جۇمىستارىنان، وقىتۋشىلىعىنان بولەك، ءبىلىم سالاسىنداعى بارلىق شارالارعا بەلسەنە قاتىسادى. ماسەلەن، گۇلنار اپاي ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ  جانىنداعى  تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرا تالاپكەرلەرىنە ارنالعان تەست سۇراقتارىن تەكسەرۋدىڭ  تۇراقتى ەكسپەرتى رە­تىن­دە بولعان. عالىم-ادىسكەر رەتىندە  اۋدارما ءىسى جانە شەتەل ءتىلى ماماندىعى بويىن­شا وقىلاتىن پاندەردەن تەست تاپسىرماسىن جاساۋعا اتسالىسقان.

ول حالىقارالىق، رەسپۋبليكالىق عىلىمي كونفەرەنتسيالارعا ءجيى قاتىسادى. ءتىل ءبىلىمى سالاسىنداعى پروبلەمالاردى قوزعاپ، ساپالى، مازمۇندى باياندامالار جاساعان. گەرمانيادا، يتاليادا وتكەن الەمدىك قۇرىلتايلاردا گۇلنار بازىلقىزىنىڭ  حالىقارالىق دەڭگەيدە  اۋدارما ءىسى ماماندىعىن مەڭگەرۋ تۋرالى  بايانداماسى دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان جينالعان وقىمىستىلاردى تاڭقالدىرعان.

ءۇش جىل بۇرىن گۇلنار بازىلقىزى كوركەم اۋدارما ىسىنە مىقتاپ دەن قويا باستادى. وسى جولداعى كاسىبيلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن دە ءبىلىمدى كوزدەپ تالاي شەتەلگە باردى، ايتۋلى مامانداردان ساباق الدى. مىنە ول وسىلايشا، ءوزىنىڭ ەشقاشان ىزدەنۋدەن، وقۋدان تالمايتىنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى. ونىڭ بۇل ءىسى «تۋماي جاتىپ قارتايعان»، جاڭالىققا ۇمتىلمايتىن قانشاما جاسقا ۇلگى، قانشاما جانعا موتيۆاتسيا؟!

گۇلنار بازىلقىزى بۇگىن دە جەتپىستىڭ بەلەسىنە شىقتى. الايدا ول ءالى دە عىلىمي-پەداگوگيكالىق باعىتتاعى جۇمىسىن توقتاتقان جوق. اباي اتىنداعى  قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءدارىس وقيدى. بىرىككەن فيلولوگيا جانە كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتىنىڭ شەتەل تىلدەرى كافەدراسىندا ستۋدەنتتەر  مەن ماگيسترانتتاردىڭ عىلىمي جۇمىستارىنا جەتەكشىلىك ەتەدى.

گۇلنار بازىلقىزىنىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ ىسىنە، ءتىل ءبىلىمى سالاسىنا قوسقان ۇشان-تەڭىز ۇلەسى ەلەۋسىز قالعان ەمەس. ول بىرنەشە مەدالدىڭ يەگەرى. 1998 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالعان. ەل ەرتەڭى جاستاردى وقىتىپ-تاربيەلەۋگە تاباندى  تۇردە اتسالىسقان ەڭبەگى ەلەنگەن قۇرمەت گراموتالارى، العىس حاتتارى دا جەتەرلىك. ال   گۇلنار بازىلقى­زىنىڭ 48 جىلدىق ءوتىلى ءۇشىن بەرىلگەن ەڭ باستى ماراپات – شاكىرتتەرىنىڭ جەتىس­تىگى، پەداگوگ رەتىندەگى بەدەلى...

«تاعدىر ارباسى – كىمدەرگە جەڭىل، كىمدەرگە اۋىر». گۇلنار بازىلقىزى دا تالاي سىناقتى باسىنان وتكەرگەن. بىراق سىنباعان. «قيىندىقتى اللانىڭ سىيى، ماعان بەرگەن ومىرلىك ساباعى دەپ قابىلدادىم»، – دەيدى. عىلىم جولىندا جۇرسە دە، ول ەشقاشان وتباسىن جوسپارىنىڭ ەكىنشى باعانىنا ىسىرعان ەمەس. وتباسى – ول ءۇشىن بارىنەن ماڭىزدى. سوندىقتان شىعار، جەتپىسكە كەلىپ، قازىنالى قارياعا اينالعاندا، ماڭايى بوس ەمەس. ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى. نەمەرەلەردىڭ شات كۇلكىسى ۇزىلمەيتىن شاڭىراعى بەرەكەلى.

گۇلنار اپايدىڭ ومىرلىك قاعيداسى – ادالدىق، ەڭبەكقورلىق، مەيىرىمدىلىك، شىنايىلىق. ءوزى وسى ءبىر ادامي اسىل قاسيەتتەردىڭ شەڭبەرىنەن شىقپاعان. سوندىقتان دا ول – الىس-جاقىن اعايىنعا، ارىپتەستەرىنە، شاكىرتتەرىنە قۇرمەتتى، سىيلى، بەدەلدى. سوندىقتان دا ول ء–اردايىم پاراسات ءبيى­گىن­دە...

ماقپال ماديار

سوڭعى جاڭالىقتار