20 ماۋسىم, 14:50 1044 0 ءوندىرىس دينارا مىڭجاسارقىزى

«ادام-زات» – ءومىر جايلى تولعانىس

تەاتر قورجىنى جاڭا قويىلىممەن تولىقسا، بۇل ۇجىمنىڭ كاسىبي جاعىنان تولىسقانىن بىلدىرەدى. رەپەرتۋارىن جاڭارتىپ، كورەرمەنگە قاجەتتى دۇنيەنى ۇسىنا ءبىلۋ دە ۇلكەن ەڭبەك. ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر تەاترى جاڭا قويىلىمنىڭ تۇساۋىن كەسەدى دەگەندى ەستىپ، ءبىز دە تاماشالاۋعا اسىقتىق. بۇل جولى ونەر ۇجىمى الەمدىك ادەبيەتتىڭ جاۋھارىن ساحنالاۋدى ءجون كورىپتى.

بەلگىلى ۋكراين دراماتۋرگى ماريا لادونىڭ «وچەن پروستايا يستوريا» اتتى تىرناقالدى شىعارماسىن الەم­دىك جاۋھار دەپ ايتۋ ارتىق پا، جوق پا، بىلمەيمىن، بىراق بۇعان دەيىن رەسەي، اقش جانە تمد، ەۋرووداق ەلدەرىندە، دالىرەگىندە الەمنىڭ 36 مەملەكەتىنىڭ تەاترىندا جوعارى دەڭگەيدە ساحنالانعان پەسا ءوز باعاسىن الىپ ۇلگەرگەن. ەندى مىنە، بۇل پەسانىڭ جەلىسى بويىنشا ازىرلەنگەن «ادام-زات»  سپەكتاكلى قازاق تەاترىنىڭ رەپەرتۋارىنا ەنىپ وتىر. پەسانى قازاق تىلىنە تارجىمالاعان – قۇجىرعالي تولەۋىشوۆ، قويۋشى رەجيسسەرى – دانيار بازارقۇلوۆ، قويۋشى سۋرەتشى – تامارا وحيكيان (گرۋزيا).

قويىلىم ادەتتەگى كورىپ جۇرگەن سپەكتاكلدەردەن مۇلدە وزگەشە باس-تالدى.

ادامزات، قورشاعان ورتا، پەندەشىلىك، تاعى باسقا تۇلا بويىمىزدى كۇن سايىن شىرماپ الاتىن جايتتاردى كوز الدىڭىزعا اكەلە وتىرىپ، سان الۋان سۇراققا جاۋاپ ىزدەۋگە شاقىرادى. بۇل كادىمگى بۇيىعى جاتقان اۋىلداعى ەكى وتباسىنىڭ باسىنداعى كۇيبەڭ تىرشىلىك. باقۋاتتى تۇراتىن قوجايىن مەن ونىڭ قوراسىنداعى ءۇي جانۋارلارىنىڭ ايتىس-تارتىسى. بىردە قوجايىننىڭ قىزى ءسىڭىرى شىققان ءارى ىشىمدىككە اۋەس كورشىنىڭ ۇلىنان ەكىقابات بولىپ قالادى. ونى ەستىگەن اكەسى قالاعا بارىپ، جاساندى تۇسىك جاساتۋعا ماجبۇرلەيدى. الايدا، وعان قوراداعى اتەش، قوشاقان، يت، جىلقى ارالاسىپ، قىزدى بۇل قىلمىستان اراشالاپ قالۋعا تىرىسادى. ءۇي جانۋارلارىنىڭ اداممەن ءتىل تابىسىپ، اينالانى وزىنشە تانىپ، وزىنشە پىكىر قالىپتاستىرۋى سپەكتاكلدىڭ ەرەكشە قۇبىلىسى دەۋگە بولادى. ادام بالاسىنىڭ ومىرىندە ورىن الىپ جاتقان وقيعالاردى سىرتتاي تارازىلاپ، ءبىر-بىرىنە دەگەن زۇلىمدىق قارىم-قاتىناسىنا كۋا بولعان ءۇي جانۋارلارى اقىل مەن سانا بەرگەن بىزگە قاراعاندا ادىلەتتى دەرسىڭ. ارقايسىسىنىڭ ءوز پايىمى بار. ولار دا ادام بالاسىنىڭ بويىنداعى قاسيەتتەرگە يە بولىپ، سولار سياقتى سەزىنگىسى كەلەدى. كەيدە قانات جالعاپ، الىسقا ۇشقاندى ارماندايدى. ءبىر ءسات اۋقىمدى ماسەلە جونىندە پىكىر الماسىپ، كەيبىر تۇيتكىلگە باس قاتىرادى. جاساندى تۇسىك دەگەن نە؟ كىشكەنتاي نارەستەنى ءولتىرۋ ناعىز قىلمىس ەمەس پە؟ قويىلىمنىڭ شىمىلدىعى جابىلعانشا ويىڭىزدان «نەگە؟» دەگەن سۇراق كەتپەيدى. وسى سىندى ادامنىڭ قولى بارىپ جاتقان ءتۇرلى ارەكەتتىڭ سەبەبى مەن سالدارىن ىزدەۋگە تالپىنادى. ءتىپتى، ولار ادامدار ءۇشىن ولۋگە دايىن ەكەنىن ايتىپ بايەك. بىراق ءسات سايىن جاۋىزدىق ارەكەتكە باراتىن ادام ءۇشىن ءوزىن قۇرباندىققا شالۋدىڭ قاجەتى بار ما؟ ءتۇپتىڭ تۇبىندە، ادامعا جانى اشىپ، قۇراق ۇشىپ جۇرگەن قوشاقان دا قوجايىنىنىڭ جارق-جۇرق ەتكەن پىشاعىنىڭ جۇزىنە ىلىگەدى. بۇدان كەيىنگى كورىنىس ناعىز وي سالارلىق. و دۇنيەگە بارعان قوشاقان ءوزى ارمانداعانداي پەرىشتە كەيپىندە ورالىپ، وندا جۇماق پەن توزاقتىڭ بولاتىنىن جانە جۇماققا جاقسىلىق جاساپ جارىسقان جاندار عانا كەلەتىنىن ايتادى. شىندىعىندا، پەرىشتەنى تەك بالا مەن جانۋارلار عانا كورە الادى. ءبىر قىزىعى، قويىلىمدا ءۇي جانۋارلارىنىڭ اڭگىمەسى اڭساردىڭ اكەسىنە عانا ەستىلەدى. ايەلى ومىردەن وتكەن سوڭ، جالعىزدىقتان قۇسا بوپ، ءىشىپ كەتكەن ول نارەستەنىڭ ومىرگە كەلۋىن قۇپ كورىپ، جاساندى تۇسىك جاساتۋعا قارسى بولادى. ومىرگە ءسابي كەلۋ ءۇشىن ءبىر ادام و دۇنيەلىك بولۋى كەرەك دەگەن ءپالساپا بار. وسىنى سانا-سەزىمىمەن تۇيسىنگەن اكە بولاشاق نەمەرەسىنىڭ جارىق دۇنيە ەسىگىن اشۋى ءۇشىن ءوزىن قۇربان ەتۋى ءبىراز سۇراققا جاۋاپ بەرگەندەي. ماحاببات، ادامگەرشىلىك، سەنىم، ءومىر مەن ءولىم تۋرالى تولعانىس. ادامنىڭ باسى – اللانىڭ «دوبى». قايدا اپارسا سوندا قالاسىڭ. ءبارى دە ءبىر اللانىڭ قۇدىرەتىندەگى شارۋا. پەندەنىڭ ءومىرى پەندەگە عانا تاۋەلدى ەمەس. كىم-كىمدى دە ورنىنا قوياتىن، تاۋبەسىنە كەلتىرەتىن اللانىڭ ءوزى.

قويىلىم رەجيسسەرى دانيار بازارقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا، سپەكتاكلدىڭ تۇپكى يدەياسى – تۇسىك جاساتۋعا قارسىلىق. «قويىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى – فورماسىندا. ەموتسيا شەكتەلگەن، ويعا قۇرىلعان. ادام قانداي جاعدايعا تاپ بولىپ، شاراسىز، دارمەنسىز كۇي كەشسە دە، ەشقاشان تىرشىلىك يەسىن ولتىرۋگە قۇقى جوق. سەبەبى اللا قۇرساققا نارەستە بىتىرسە، ول پەرىشتە دۇنيەگە كەلۋى كەرەك. سونداي-اق، اتا-انا مەن بالا اراسىنداعى قارىم-قاتىناس تا ءسوز بولادى. وكىنىشتىسى، قازىر ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدى تىڭدامايمىز، ەستىمەيمىز. كەز كەلگەن تۇيتكىلدى اقىلعا سالىپ، شەشۋگە بولاتىنى جايىندا، ءار ادامنىڭ تاڭداۋ ەركى ءوز قولىندا ەكەنىن بىلە بەرمەيمىز. مىنە، كورەرمەن قويىلىم استارىنان وسىنى اڭعارادى»، – دەيدى رەجيسسەر.

بۇل پرەمەراعا ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەن تەاتر ۇجىمى قويىلىمنىڭ عۇمىرى ۇزاق بولاتىنىنا سەنىمدى. تەاتر ديرەكتورى ازامات ساتىبالدى: «پرەمەرا – ىڭگالاپ دۇنيە كەلگەن نارەستە ىسپەتتەس. ونىڭ ۇستىنە بۇل وسى ۇجىمعا باسشىلىققا كەلگەندەگى العاشقى دەبيۋتىم. توعىز اي تولعاعى جەتكەن دۇنيەنى قويۋدىڭ الدىندا دا كوپ ويلاندىق. «كورەرمەن جاڭا ستيل، جاڭا باعىتتاعى سپەكتاكلدى قالاي قابىلدايدى؟» دەپ قوبالجىدىق. بىراق بۇگىنگى كورەرمەن قىراعى، كوزى اشىق. ەڭ باستىسى، كوركەمدىك دەڭگەيى جوعارى، ساپالى دۇنيە ۇسىنساڭ، ءبارى دە تۇسىنەدى» دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى.

 

دينارا مىڭجاسارقىزى

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار