14 قاراشا 2018, 15:08 1399 0 قاۋىپسىزدىك ءTúrkىstan International Political Weekly

ءبىلىم بەرۋ ارقىلى كوپ تۇيىتكىلدىڭ الدىن الۋ

جۋىردا الماتى قالاسىندا ءبىلىم بەرۋ ارقىلى زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمىنىڭ الدىن-الۋ بويىنشا ايماقتىق سەمينار ءوتتى.

يۋنەسكو-نىڭ قازاقستان، قىرعىزستان، تاجىكستان جانە وزبەكستان بويىنشا الماتىداعى كلاستەرلىك بيۋروسى مەن يۋنەسكو شتاب-پاتەرىنىڭ بۇۇ ەسىرتكى جانە قىلمىس جونىندەگى باسقارماسىمەن بىرلەسە وتكەن شارا ءبىرشاما ماسەلەنى قامتىدى. قوعامداعى كوپ تۇيىتكىلدىڭ ءمانىن ىزدەپ، ونىڭ ءتۇيىنىن شەشۋ ءۇشىن اتقارىلاتىن جۇمىستار ايتىلدى. سونىمەن قاتار، ءوز ءىسىنىڭ ماماندارى ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە الماسا وتىرىپ، «جاھان ازاماتتىعى رۋحىنا ءبىلىم بەرۋ: قۇقىقتىق مادەنيەتتى تاربيەلەۋ» كونتەكستىن جان-جاقتى تالقىلادى. اتالمىش ءىس-شارانىڭ باستى ماقساتى ‒ يۋنەسكو-نىڭ ءبىلىم بەرۋ شارالارىن كۇشەيتۋ جانە زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمىنىڭ الدىن-الۋ تاسىلدەرىن ءتيىمدى جانە ءتيىستى تۇردە قامتاماسىز ەتۋ.

«بۇگىندە كوپتەگەن ەلدەر ءدىني، ەتنوستىق نەمەسە ساياسي سەبەپتەرگە نەگىزدەلگەن زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمنىڭ سىن-قاتەرلەرىنە تاپ بولىپ وتىر. بۇل رەتتە ورتالىق ازيا ەلدەرى دە شەتتە قالمايدى. سوندىقتان وڭىردەگى زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمنىڭ سەبەپتەرىن ءتۇسىنۋدى جاقسارتۋ ماڭىزدى. وسى ماسەلەنى تالقىلاۋ بويىنشا بىرقاتار كەڭەستەر وتكىزىلدى، وندا زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمىنىڭ الدىن الۋ سالاسىندا "جۇمساق ءتاسىلدىڭ" جانە اعارتۋدىڭ ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنى ءاردايىم مويىندالدى. سوندىقتان دا، مۇددەلى تاراپتاردىڭ باسىن قوسۋ ارقىلى وسى سەميناردى وتكىزۋدىڭ ماڭىزى زور بولدى، ءبىلىم بەرۋدىڭ زورلىق-زومبىلىق زكسترەميزمىنە قارسى كۇش تۋدىراتىندىعىن تالداۋدى ماقسات ەتتىك»، ‒ دەيدى الماتىداعى يۋنەسكو كلاستەرلىك بيۋروسىنىڭ ديرەكتورى كريستا پيككات.

سەمينارعا قاتىسۋشىلار ورتالىق ازيا ايماعىنداعى زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمى ماسەلەلەرىن، سونداي-اق، ءبىلىم بەرۋ ارقىلى ونىڭ الدىن الۋعا بولاتىن جاڭا قۇرالدار مەن يننوۆاتسيالىق تاسىلدەردى تالقىلادى. «قۇقىق ۇستەمدىگى ءپرينتسيپىن قولداۋداعى جاھان ازاماتتىعى رۋحىندا ءبىلىم بەرۋ» تاقىرىبىن نەگىزگە الا وتىرىپ، زورلىق-زومبىلىق ەكسترەميزمىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا ودان ءارى ءىس-قيمىل جوسپارىن جاساۋ ءۇشىن ورتاق پىكىرتالاس بولدى.

قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋ سالاسى بويىنشا يۋنەسكو ۇيىمىنىڭ ساراپشىسى ساۋلە جاناتقىزى: «بۇگىنگى شارا دۇنيەجۇزىلىك راديكاليزم، ەكسترەميزم ماسەلەلەرىن ورتاعا سالعانىمەن دە ەرەكشە ماڭىزعا يە. ءبىز شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن بىرلەسە وتىرىپ، ەلىمىزدەگى وسى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋعا تىرىسامىز. ءبىلىم بەرۋ ارقىلى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا، رۋحاني-ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ءسىڭىرۋىمىز كەرەك»، ‒ دەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار