15 تامىز, 10:40 789 0 جاڭالىقتار اسىل تۇمار

بۇگىن – ءشامشى قالداياقوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل

15 تامىزدا اتى اڭىزعا اينالعان سازگەر، قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى ءشامشى قالداياقوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولدى.

بولاشاق حالىق كومپوزيتورى 1930 جىلى 15 تامىزدا ەلدىڭ وڭتۇستىگىندەگى شاعىن اۋىلدا دۇنيەگە كەلدى. ونىڭ اكەسى زەرگەر، تەمىر ۇستاسى بولعان. دەسەك تە، ونەردەن دە قۇرى قول ەمەس ەدى. قازاقتىڭ قوبىزى مەن دومبىراسىن قۇيقىلجىتا تارتاتىن سەرى ادام. اناسى دا ءان سالاتىن. ءشامشى بالا كەزىنەن ونەرگە بەيىم بولدى. كىشكەنتايىنان ماندولينادا ويناپ، العاشقى اندەرىن جازا باستادى.

ءشامشى قالداياقوۆ سارىاعاشتاعى قاپىلانبەك مالدارىگەرلىك تەحنيكۋمىن، تاشكەنتتەگى مۋزىكا ۋچيليششەسىن، الماتى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىن بىتىرگەن.

1950 جىلدان باستاپ شىعارماشىلىق قىزمەتپەن اينالىسقان. ول ۇلتتىق مۋزىكا ونەرىنىڭ ءان جانرىنا اسا ايقىن، سوڭعى لەپ الا كەلگەن سازگەر رەتىندە تانىلدى. ونىڭ اندەرى قۇلاققا جاعىمدى، جۇرەككە جىلى قابىلدانىپ، جۇرتشىلىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەندى.

كومپوزيتور شىعارمالارىنىڭ تاقىرىپتىق، مازمۇندىق اۋقىمى اسا كەڭ. ەلگە، جەرگە، وتانعا، اتا-اناعا، جارعا، دوس-جارانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك ءشامشى شىعارمالارىنىڭ باستى تاقىرىبى. ونىڭ ازاماتتىق ليريكاعا تۇنعان، رەسپۋبليكامىزدىڭ كەڭ بايتاق جەرىن جىرعا قوساتىن «اق ەركە - اق جايىق»، «ارىس جاعاسىندا»، «سىر سۇلۋى»، «تەرىسكەي»، «قارقارالى»، «ءومىر وزەن»، ت.ب. تۋىندىلارىن جۇرتشىلىق ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلدادى.

كومپوزيتوردىڭ مارش ەكپىندى، جىگەرلى، شاتتىقپەن شىرقالاتىن «مەنىڭ قازاقستانىم»، «باقىت قۇشاعىندا»، «بارىنەن دە سەن سۇلۋ» سياقتى اندەرى حالىق اراسىنا كەڭىنەن تارادى.

1992 جىلدان باستاپ سازگەرلەر مەن انشىلەر ءۇشىن قالداياقوۆ اتىنداعى حالىقارالىق بايقاۋ-فەستيۆال ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىلىپ تۇرادى.

شىمكەنت قالاسىندا وبلىستىق فيلارمونيا، ءبىر كوشە، الماتى قالاسىندا ءبىر كوشە، كومپوزيتور تۋعان ولكە – ءشاۋىلدىر اۋىلىنداعى مۋزىكا مەكتەبى – قالداياقوۆ ەسىمىمەن اتالادى.

شىمكەنت فيلارمونياسىنىڭ الدىنا قالداياقوۆ ەسكەرتكىشى ورناتىلعان 1991 جىلى ول جايلى عۇمىرنامالىق «جىلدارىم مەنىڭ، جىرلارىم مەنىڭ» (رەجيسسەرى ت.احمەتوۆ) دەگەن دەرەكتى تەلەفيلم ءتۇسىرىلىپ، «شامشىعۇمىر» ەستەلىكتەر مەن ماقالالار جيناعى جارىق كوردى.

سوڭعى جاڭالىقتار