13 تامىز, 16:54 732 0 اتاجۇرت ءدىلدا ۋاليبەك

قازيپا مۇحامەتقالي: ەلگە «نە الامىن؟» دەپ ەمەس، «نە بەرەمىن؟» دەپ كەلدىم

بۇگىندە اتاجۇرتقا كەلىپ، ءوز كاسىبىن جۇرگىزىپ وتىرعان ىسكەر قانداستارىمىز از ەمەس. ەۋرازيا دي­زاينەرلەر وداعىنىڭ مۇشەسى، ەتنوديزاينەر، نazifa برەندىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، «ۇلتتىق برەند» سىيلىعىنىڭ يەگەرى – قازيپا مۇحامەتقالي سولار­دىڭ ءبىرى. وتانىنا ورالىپ، ەڭبەك جولىن شاعىن عانا تىگىن اتەلەسىن اشۋدان باستاعان ول – بۇگىندە ءىس­كەر­لىك الەمىندە ءوز قولتاڭباسىن قالىپتاستىرعان كا­سىپكەر. ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەرىمىزدىڭ باي مۇراسىن بۇگىنگى كوزقاراس پەن تالعامعا ساي تۇرلەندىرىپ، سۇرا­نىسقا يە جوعارى ساپالى ءونىم ءوندىرىپ، كوپتەگەن ادام­دى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. تالاي قيىندىق پەن سى­ناققا مويىماعان باتىل، ۇلتجاندى، ەڭبەكقور جان­مەن از-كەم سۇحباتتاسقان ەدىك.

– قازيپا قاليقىزى، اتاجۇرتقا قاشان، قاي جاقتان كوشىپ كەل­دىڭىز؟

– مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ال­تاي قالاسىندا تۋدىم. مەكتەپتى، جوعارى وقۋ ورنىن سول جاقتان ءتامامدادىم. سول جاق­تا مەملەكەتتىك مەكەمەدە جۇمىسىم دا بول­دى. ەلگە كەلۋ ءۇشىن الماتىداعى اگرار­لىق ۋنيۆەرسيتەتكە اسپيرانتۋراعا  قۇجات تاپسىرىپ، وقۋعا ءتۇستىم. ءسويتىپ، 1997 جىلى ءبىر­جولا كوشىپ كەلدىم. كوشى-قون بويىنشا قيىن­دىقتار بولعان جوق. ول كەزدە ەلگە ورال­عاندارعا ارنايى جاردەماقى، كۆوتا، ءۇي دە بەرىلەتىن. بىراق مەن ەشقانداي قۇجات جي­نامادىم. ءبىر جاعىنان، «نە الامىن؟» ەمەس، كەرىسىنشە «مەن وتانىما نە بەرە الا­مىن؟» دەگەن ۇستانىمىم بولدى.

– ەلگە كەلگەننەن كەيىن نەمەن اي­نالىستىڭىز، بىردەن ءوز كاسى­بىڭىز­دى اشتىڭىز با؟

– ءيا، اسپيرانتۋرادا وقىپ ءجۇرىپ، ءوز كۇ­شىممەن شاعىن بيزنەس باستادىم. ءبىر ءبول­مەلى پاتەر جالداپ تۇردىم، سول جەردە تىگىن­شىلىكپەن اينالىسىپ، «ءاز ءسان» اتتى اتەلە اشتىم. 1999 جىلى اتەلەمدى كەڭەيت­تىم، زاڭدى تۇردە تىركەدىم. 2001 جى­لى 40-قا جۋىق ادامدى جۇمىسقا الدىم. قا­زاق ايەلدەرىنە جۇمىس بەرىپ، ەڭبەككە ارا­لاسۋىنا ىقپال ەتۋ – مەنىڭ سول كەزدەگى ماق­ساتىمنىڭ ءبىرى ەدى. ۇجىممەن جۇمىس ءىس­تەۋ دە وڭaي ەمەس قوي. تaپسىرىس تۇسكەندە جي­نaپ aلىپ، تaپسىرىس aزaيعaندa تaرaتىپ وتىرۋعa ءداتىم بارمادى. سول ءۇشىن وزىمە سە­رىك­تەستەر ىزدەدىم. شaپقىلaپ ءجۇرىپ 14 ساۋدا نۇكتەcىمەن جۇمىس ىستەۋگە كەلىسىم aل­دىم. وسىلaيشa, قول aستىمدaعى قىزمەت­شى­لەرىمنىڭ دە جۇمىس ورنىن سaقتaپ قaل­دىم. ودان سوڭ «ازيا داۋىسى» فەستيۆالى ايا­سىندا ءحى حالىقارالىق جاس مودەلەر­لەر­دىڭ بايقاۋىندا باس جۇلدە بۇيىرىپ، كا­سىبىم ودان ءارى ورلەي ءتۇستى. الماتىداعى «سىم­بات-ءسان» اكادەمياسىندا وقىدىم.

ءسويتىپ جۇرگەندە اياق استىنان بولعان وقىس جاعداي  ءبىر-اق ساتتە ءومىرىمدى تۇبە­گەي­لى وزگەرتتى. 2000 جىلى اياعىم اۋىر جارا­لان­دى. بار قاراجاتىم ەم-دومعا جۇمسالدى. تا­لاي اۋىر وتالار جاساتتىم. كاسىبىم دە تۇ­رالاپ قالدى. سولايشا ءتورت جىل بويى ور­نىمنان تۇرا الماي، توسەك تارتىپ جا­تىپ قالدىم. بىراق سول كەزدە دە قۇر جاتا ال­مادىم، ورىس ءتىلىن ۇيرەنىپ، ودان ءارى دا­مى­تۋعا بار كۇشىمدى سالدىم. اياقتالماعان وقۋىم­­دى ۇيدە وتىرىپ ءوز بەتىمشە جالعاس­تىردىم، كيىمدى كەسىپ-ءپىشۋ تەحنولوگياسىن قىتاي تەورياسىمەن سالىستىرا وتىرىپ، «كيىمدى كەسىپ-ءپىشۋدىڭ قىسقارتىلعان ءۇش ولشەم تەورياسى» دەگەن كىتابىمدى جازدىم.

قايتادان اياققا تۇرعان كەزدە الدىڭعى كا­سىبىم بۇرىنعىسىنشا جاقسى جۇرگەن جوق. ول كەزدە ەلدە قىرعىز رەسپۋبليكاسى، ءتۇر­كيا سياقتى ەلدەردىڭ تاۋارلارى كوپتەپ تارالىپ كەتكەن ەدى. مەن وعان، وكىنىشكە قا­راي باسەكەلەسە المادىم. عيماراتتاردى جال­عا الۋ باعاسى دا ءبىرشاما شارىقتاپ كەت­كەن. قازاق تىلىندەگى ءسان جۋرنالىن اش­قىم كەلدى، بىراق وعان دا اسا قىزىعۋشىلىق بول­مادى ول ۋاقىتتا. سودان تۋريزم سالا­سىندا ءبىراز جۇمىس ىستەدىم.

– قولونەرگە، ءوزىڭىزدىڭ سۇيىكتى كا­سىبىڭىزگە قالاي ورالدىڭىز؟

– 2008-2009 جىلدارى ءوز كاسىبىمە قايتا كەل­دىم. سونىمەن بىرگە ءتۇرلى مەنەدجمەنت كۋرس­تارىندا وقىدىم. قىتايدا باستاۋ ال­عان «ۇلتتىق ۇلگىدەگى ءۇي بۇيىمدارى» اتتى شىعارماشىلىق جوبامدى قايتادان قولعا الىپ، ءتۇرلى ويۋ-ورنەكتەردى زەرتتەپ، ۇلگى­لە­رىن جاساۋمەن ءتورت جىلداي اينالىستىم. كەيىن مەملەكەتتىك تاپسىرىستارمەن جۇمىس ىستەدىم. 2004 جىلى مەكتەپ فورماسىنا قا­تىستى جاڭا زاڭ قابىلدانىپ، مەكتەپ وقۋ­شى­لارى ارنايى فورما كيەتىن بولدى. مەك­تەپ فورمالارىن تىكتىك، ءبىراز جوبالار­مەن جۇمىس ىستەدىك.

كەيىننەن Aلمaتىدaن «قۋىردaق» aتتى aس­حaنa aشىپ، ول جەردە قۋىردaقتىڭ 20 ءتۇ­رىن ۇسىندىق. دeگeنمeن بۇل كاسىپتە ۇزaق تۇرaقتaپ قaلۋدى مaقسaت ءeتپeدىم. كاسىپپەن اينالىسىپ ءجۇرىپ تەز شەشىم قابىلداۋعا، تەز ارەكەت ەتۋگە ۇيرەنەدى ەكەنسىڭ. 5-6 ايدىڭ ىشىندە ءبىرaز قaرجى جينaپ، ۇلتتىق نaقىشتaعى ءۇي بۇيىمدaرىن جaسaۋدى قولعا الدىم. ءسويتىپ، قازىرگى Hazifa  جوعارى ساپا­لى ءۇي بۇيىمدارى برەندىنىڭ نەگىزى قالاندى. كوپتەگەن شەتەلدىك تاۋارلارمەن يىق تىرەستىرە الاتىنداي بۇيىمدار جاسايمىز دەپ سەنىممەن ايتا الامىن.

2016 جىلى استانادا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىل­دىق مەرەيتويىنا وراي «ۇلى دالا مۇراسى» اتتى العاشقى شىعارماشىلىق كورمەمىز ءوتتى. كورمەدە ويۋ-ورنەكتەرى قاي­تا­لانبايتىن 25 ءتۇرلى تۇسكيىز كارتيناسى جانە 25 مەترلىك كەستەلى قىزىل جول كىلەم­شەسى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى. «EXPO-2017» اياسىندا تاۋەلسىزدىك سارايىن­دا «ۇلى دالا مۇراسى» كورمەسىنىڭ ەكىنشى ءبولىمى قويىلدى. وندا كورەرمەن نازارىنا ۇلت­تىق ۇلگىدەگى ءۇي بۇيىمدارى، ۇلتتىق نا­قىشتا تىگىلگەن پەردەلەر، داستارحاندار، جاس­تىقتار مەن كورپەشەلەر، تۇسكيىز كارتي­نالارى مەن قورجىن سومكەلەر قويىلدى.

– وتانداستارعا دەگەن سەزىمىڭىز، قان­داستارعا، جەرلەستەرگە ايتار لە­بىزىڭىز قانداي؟

– مەن قايدا بارسام دا، قايدا جۇرسەم دە ۇلتتىق ويۋ- ورنەكتەرىمىزدى دارىپتەۋگە، نا­سيحاتتاۋعا، زامانعا ساي ەتىپ قايتا جاڭ­عىرتۋعا تىرىسامىن. ويۋ-ورنەك بىرەۋگە قىزىق، بىرەۋگە تاڭسىق، بىرەۋگە شيماي بولىپ كورىنەتىن شىعار. ال سول شيماي مەنىڭ ءومىرىمدى جاڭعىرتتى. سونىڭ ارقا­سىندا ەسىمدى جيناپ، ۇمىتقانىمنىڭ ءبارى سانامدا قايتا جاڭعىردى. ومىرگە كوز­قارا­سىم وزگەردى،  ماقساتىمدى ايقىندادىم. جار­قىن بولاشاقتان ءۇمىت كۇتتىم،  ارمان­داي الدىم.  ەكى اياعىمدى تەڭ باسىپ، ورنىم­نان تۇردىم، تايانعان بالداعىمدى قوقىسقا تاستادىم. سول ويۋ-ورنەكتىڭ ارقاسىندا ەتنو-ديزاينەر بولدىم، ەۋرازيا  ديزاي­نەر­لەر وداعىنىڭ مۇشەسى اتاندىم، ەۋرازيا دي­زاينەرلەر وداعىنىڭ «قۇرمەتتى ديزاي­نەرى» توسبەلگىسىن تاقتىم. سول ۇلتتىق نا­قىش­تارىمىزبەن الدا ءالى دە تالاي بيىك­تەر­دى باعىندىراتىنىمىزعا، ۇلتتىق قۇندى­لىق­تارىمىز برەندكە اينالاتىنىنا سە­نىم­دىمىن.

مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ۇلتىڭدى ءسۇيۋ – سول ۇل­تىڭنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن قۇندى­لىق­تارىن جوعارى باعالاۋمەن ولشەنەدى. زامان تالابىنا ساي ويۋ-ورنەكتەرمەن كەستەلەنگەن  ۇلت­تىق بۇيىمدارىمىزدىڭ كەز كەلگەن ءبىر نۇس­قاسى تۋعان حالقىمنىڭ كادەسىنە جارا­سا، ەڭبەگىمنىڭ اقتالعانى دەپ بىلەمىن.

 

سۇحباتتاسقان ءدىلدا ۋاليبەك

سوڭعى جاڭالىقتار