10 شىلدە, 20:48 912 0 ساياسات انار لەپەسوۆا

پرەزيدەنتتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن ءسوزى

اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن ءسوزىن جاريالادى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن ءسوزى

قۇرمەتتى ۇكىمەت مۇشەلەرى جانە جيىنعا قاتىسۋشىلار! 

بۇگىن ءبىز كوروناۆيرۋس ىندەتىنە قارسى قابىلدانىپ جاتقان شارالارعا قاتىستى ماسەلەلەردى قارايمىز.

سونىمەن قاتار، بيىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتاعى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قورىتىندىلايمىز.

جىل باسىنان بەرى ۇلتتىق ەكونوميكا كۇردەلى جاعدايدا دامىپ كەلەدى.

ەل ەكونوميكاسى جالپى 1,8 پايىزعا تومەندەدى.  

پاندەمياعا بايلانىستى قىزمەت كورسەتۋ سالاسى ايتارلىقتاي قۇلدىرادى (5,6 %).

حالىقتى جانە بيزنەستى قولداۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى شارالار قابىلدادىق.

مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسىمدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جونىندە كەشەندى جوسپار قابىلداندى.

بۇگىن ۇكىمەت پەن اكىمدەردىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمدى قالپىنا كەلتىرۋ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە قابىلداعان شارالارىن تالقىلايمىز.

 

قۇرمەتتى ارىپتەستەر!

وكىنىشكە قاراي، قازىرگى ەپيدەميولوگيالىق احۋال قوعامدى اسا قاتتى الاڭداتىپ وتىر. راسىندا، احۋال وتە كۇردەلى. بىراق، العاشقى وڭ ۇردىستەر دە بايقالۋدا.

وتكەن اپتادا مەن ۇكىمەت پەن اكىمدەرگە بىرقاتار تاپسىرما بەردىم.

مەملەكەتتىك كوميسسيا ءوز جۇمىسىن جانداندىرا ءتۇستى. ەكى اپتا مەرزىمگە كارانتين شارالارى ەنگىزىلدى.

جالپى، احۋال مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ باقىلاۋىندا. پاندەميامەن كۇرەس بارىسىندا شۇعىل ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەتتەن جانە وڭىرلەردەن 150 ميلليارد تەڭگە بولىنەدى.

باستى مىندەت – كوروناۆيرۋستىڭ جۇعۋ قارقىنىن اۋىزدىقتاپ، تارالۋىن توقتاتۋ جانە ناۋقاستاردى ەمدەۋ ىسىندە ايتارلىقتاي ناتيجەگە جەتۋ.

ىندەتكە قارسى كۇرەس كارانتين شارالارى قاتاڭ ساقتالعان كەزدە عانا ناتيجەلى بولادى. مۇنى شەتەلدىڭ تاجىريبەسىنەن كورىپ وتىرمىز.

ال، ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قوعامدىق ءتارتىپ ەداۋىر اقساپ تۇر.

پوليتسيا جانە سانيتارلىق دارىگەرلەر كارانتين رەجيمىنىڭ قاتاڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.

بۇل حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن ازاماتتارىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن اسا قاجەت.

كارانتين رەجيمىن بۇزعاندار جاۋاپقا تارتىلادى.

سەبەبى، ولار تەك ءوزىنىڭ عانا ەمەس, وزگەلەردىڭ دە دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەدى. سالعىرتتىققا، بەيقامدىققا جول بەرمەۋ كەرەك.

كەلەسى ماڭىزدى مىندەت – تولىققاندى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جانە اسا قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەردى قولجەتىمدى ەتۋ.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى   باسقارۋ ىسىندە بىرقاتار ورەسكەل  قاتەلىكتەر جىبەردى.

اكىمدەردىڭ كوپشىلىگى جۇمىسىن ءتيىستى دەڭگەيدە اتقارعان جوق. ۇكىمەت تە باقىلامادى.

جىبەرىلگەن قاتەلىكتەر مەن ولقىلىقتاردى انىقتايتىن ارنايى كوميسسيا قۇرۋ قاجەت. بۇل كوميسسيا  قازىرگى ورتاق جۇمىسقا كەدەرگى جاساماي، تەكسەرىس جۇرگىزىپ، ماعان ۇسىنىس بەرۋى كەرەك. نۋجنو پروۆەستي راسسلەدوۆانيە، ۆسەح ۆينوۆنىح ۆ ۆوزنيكشيح ترۋدنوستياح  پريۆلەچ ك وتۆەتستۆەننوستي. بەز ەتوگو نيكاك نەلزيا. نام نۋجنو يزۆلەكات ۋروكي ي پرينيمات مەرى. چتو كاساەتسيا رۋكوۆوديتەلەي «سك فارماتسيا»، يح نۋجنو ۋۆوليت، ي، ەسلي ۆ ەتوم ەست نەوبحوديموست، پروۆەستي سلەدستۆيە. ۆ پوسلەدنەە ۆرەميا وچەن منوگو رازگوۆوروۆ ۆوكرۋگ فوندا وبيازاتەلنوگو مەديتسينسكوگو ستراحوۆانيا، تۋدا نۋجنو پوستاۆيت بولەە دەلوۆوگو ي مەنەە گلامۋرنوگو چەلوۆەكا، چتوبى ۆوكرۋگ ەتوگو فوندا نە بىلو رازنوگو رودا سلۋحوۆ ي سپلەتەن. سو ستورونى پراۆيتەلستۆا دولجەن بىت اناليز دەياتەلنوستي فوندا، ناسكولكو ون ۋسپەشەن ي ناسكولكو ەففەكتيۆەن.

ءبىز قازىر دارىلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مەن ونىڭ باعاسىن قولدان قىمباتتاتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىرمىز.

بۇل جاعدايدى تەز ارادا رەتتەپ، بارلىق ءوڭىردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ەندى ناتيجە كەرەك.

ىندەت كەزىندە وسىنداي جولمەن پايدا تاپقىسى كەلگەندەردى قاتاڭ جاۋاپقا تارتۋ قاجەت.

مەنىڭ تاپسىرمامنان كەيىن بۇل باعىتتا جۇمىس باستالىپ كەتتى. ونى سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋ كەرەك.

سەبەبى، بۇل – تۇپتەپ كەلگەندە، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى.

كوروناۆيرۋس ىندەتى ۇزاققا سوزىلۋى مۇمكىن.

سوندىقتان، الدىمىزدا اسا قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەردىڭ جانە مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ جەتكىلىكتى قورىن قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر.

بۇل رەتتە، مەديتسينالىق ونىمدەردى ساتىپ الۋدى قاتاڭ تۇردە ءبىر ورتالىقتان باسقارۋ قازىرگىدەي جاعدايدا قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەنىن دە قاراستىرعان ءجون.

سونىمەن قاتار، «سك فارماتسيا» كومپانياسىن بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەت.

قازاقستاندا ءدارى مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ كوپتەگەن ءتۇرىن ءوندىرۋدى  جولعا قوياتىن كەز كەلدى.

قاشانعا دەيىن يمپورتتىق دارىلەرگە تاۋەلدى بولامىز؟ نامىسىمىز قايدا؟

وڭىرلەردە احۋالدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جەتكىلىكسىز جۇرگىزىلۋدە.

حالىقتى ۇرەي مەن قورقىنىش بيلەگەن. ءتىپتى، ولار وزدەرىنە قاجەت ەمەس دارىلەردى دە ساتىپ الىپ جاتىر.

ادامدار الەۋمەتتىك جەلىدەگى ءارتۇرلى كۇماندى اقىل-كەڭەستەرگە قۇلاق اسۋدا.

سall-ورتالىقتاردىڭ تاۋلىك بويى قىزمەت كورسەتۋىن قامتاماسىز ەتىپ، جۇمىسىن كۇشەيتۋ كەرەك.

بەدەلدى دارىگەرلەر تەلەمەديتسينا، تەلەارنا جانە الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ەمدەلۋدىڭ دۇرىس جولدارىن ۇيرەتىپ، جۇيەلى تۇردە ءتۇسىندىرۋى قاجەت.

ولاي بولماعان جاعدايدا، دۇمبىلەز، الاياق ەمشىلەردىڭ كۇماندى كەڭەستەرى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا كەسەل كەلتىرەدى.

دارىگەرلەرىمىزدىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ، ولاردىڭ جۇمىسقا قابىلەتتىلىگى مەن ىنتاسىن ارتتىرۋ – وتە ماڭىزدى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەت – جۇمىس ورىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ.

كاسىپورىنداردىڭ ەلەكتروندىق سانيتارلىق قۇجاتتارىن ەنگىزۋگە بەلسەندى تۇردە كىرىسۋ كەرەك.

جەكە باستىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ  كۇندەلىكتى مىندەتتى داعدىعا اينالۋى كەرەك.

ءبىز پاندەميا باستالعان ساتتەن اشىق ساياسات جۇرگىزىپ كەلەمىز. بيلىك ەشتەڭەنى جاسىرىپ وتىرعان جوق.

سومنەنيا ۆ ستاتيستيكە بەزوسنوۆاتەلنى. ەتي ينفورماتسيوننىە ۆبروسى ناتسەلەنى نا دەستابيليزاتسيۋ وبستانوۆكي. يا ۋجە گوۆوريل. مى نيچەگو نە سكرىۆاەم.  ۆسيا ستاتيستيكا ۋ ناس ابسوليۋتنو پروزراچنايا، چيستايا.

ەگەر ستاتيستيكاعا قاراساق، جاعدايىمىز تۇراقتى دەپ مالىمدەگەن ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قازاقستانداعى احۋال جامان ەمەس.

الايدا، ۇكىمەتتىڭ جانە اكىمدەردىڭ قابىلدانعان شارالاردى تۇسىندىرۋىندە   ولقىلىقتار بار.

ولاردىڭ قوعام پىكىرىمەن ءتيىستى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەي الماي وتىرعانى بايقالدى.

باس سانيتارلىق دارىگەردىڭ پىكىرىنە ەشكىم قۇلاق اسقان جوق. كاسىبي داعدى مەن ۇيىمداستىرۋ جۇمىسى جەتكىلىكسىز بولدى.

ناتيجەسىندە، ءبىز گۋمانيتارلىق كومەك الىپ، شەتەلدىك ماماندارعا  كەڭەستەرى ءۇشىن العىس ايتىپ وتىرمىز.

تاعى ءبىر كەمشىلىك. ءبىز جۇمىستىڭ تاسىلدەرىن ۇنەمى وزگەرتە بەرەمىز.

بۇرىنعى باسشىلىق اياق استىنان ناۋقاستاردى سيمپتومدى جانە سيمپتومسىز دەپ ءبولۋ كەرەك دەپ شەشتى.

قازىر بۇل ادىستەمەدەن باس تارتتىق. مىنە، وسىنداي ارەكەتتەر حالىق اراسىندا كۇمان تۋعىزادى.

دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ جۇمىسىنا دا ءبىزدىڭ اسا كوڭىلىمىز تولمايدى. ونىڭ مەديتسينالىق حاتتاماسى تۇراقتى ەمەس. ۇنەمى وزگەرە بەرەدى. سوندىقتان، تيىمدىلىگى كۇمان تۋعىزادى. مىسالى، Sars نە بولماسا  ەبولا دەرتى ورشىپ تۇرعان كەزدە بۇل ۇيىمنىڭ قابىلداعان شەشىمدەرى الدەقايدا وڭتايلى جانە ءتيىمدى بولعان.

ىندەت جۇقتىرعاندار مەن قايتىس بولعاندار كوبەيگەنىمەن، اۋرۋدان جازىلعانداردىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدى. بۇل دارىگەرلەردىڭ ەرلىككە بارابار ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىپ وتىر.

دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مۇنداي اۋىر سىناققا تولىق دايىن بولماسا دا، پاندەميامەن بەتپە-بەت كەلدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇرىنعى باسشىلىعى ۋاقىتتىڭ جەتكىلىكتى بولعانىنا قاراماستان، ىندەتپەن كۇرەسكە ءتيىستى دەڭگەيدە ازىرلەنە المادى.

ناۋقاستار سانى جانە باسقا دا كورسەتكىشتەر بويىنشا ولاردىڭ جاساعان بارلىق بولجامدارى قاتە بولدى.

بۇل ماسەلەگە قاتىستى ۇكىمەت تاراپىنان دا ورەسكەل قاتەلىكتەر جىبەرىلدى. مۇنى اشىق ايتۋ كەرەك.

داعدارىس كەزىندە تسيفرلاندىرۋ قىزمەتىنىڭ دە ءرولى مۇلدە بايقالعان جوق. تسيفرلىق كوميسسارلار قانداي جۇمىس ءبىتىرىپ جاتىر؟

بۇل توتەنشە جاعداي بولعاندىقتان، پاندەمياعا قاتىستى بارلىق شەشىمدەردى جەدەل قابىلداۋىمىز كەرەك.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ۇسىنىستارى مەن تالاپتارى ۇكىمەتتىڭ وزگە مۇشەلەرى مەن اكىمدەر ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ورىندالاتىن مىندەت بولۋعا ءتيىس.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا، پاندەميا كەزىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىن ەرەكشە مارتەبەگە جانە قۇزىرەتكە يە دەپ ەسەپتەڭىزدەر.

مينيسترلىككە پاندەميامەن كۇرەس جونىندەگى كۇندەلىكتى ەسەپتىڭ جانە اقپاراتتىڭ بەرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى  ۇكىمەت پەن اكىمدىكتەرگە تاپسىرامىن.

قالىپتاسقان احۋال ەكى اپتادان كەيىن جاقسارادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. ولاي بولماعان جاعدايدا، جالپى ۇكىمەتتىڭ وسى قۇرامدا جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ماسەلە تۋىندايدى.

***

ەندى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قورىتىندىسىن تالقىلاۋعا كوشەيىك.

نەگىزگى كورسەتكىشتەر پرەمەر-مينيستر اسقار ۇزاقبايۇلى ءماميننىڭ بايانداماسىندا ايتىلدى.

داعدارىسقا قارسى ءتيىستى ەكونوميكالىق شارالار قابىلداندى.

سونىمەن بىرگە، كەيبىر شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ءالى دە جەتىلدىرۋ قاجەت.

بۇگىن ءبىز وسى ماسەلەنى قاراستىرامىز.

ەڭ الدىمەن، قوردى رەتىمەن پايدالانۋ تۋرالى.

قارجىنى ناقتى پاندەميامەن جانە ەكونوميكالىق داعدارىسپەن كۇرەسكە ءبولۋ كەرەك.

قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىن ەسەپ كوميتەتى تەكسەرەتىن بولادى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگى  وسى ماسەلەنى قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋعا ءتيىس.

دەنگي نا بوربۋ س كريزيسوم ەست. نەوبحوديمىە زاكونوداتەلنىە رەشەنيا پرينياتى.

پوەتومۋ، سنيجەنيە وبەموۆ پرويزۆودستۆا وبراباتىۆايۋششەي پرومىشلەننوستي، سترويتەلنىح رابوت ي ينۆەستيتسي سچيتايۋ نەوپراۆداننىم. پراۆيتەلستۆۋ نۋجنو يسپراۆليات سيتۋاتسيۋ. يا پونيمايۋ، مى ستولكنۋليس س چرەزۆىچاينوي سيتۋاتسيەي. ۆ تسەلوم، ەكونوميچەسكيە پوكازاتەلي نەپلوحيە. نو مى پونيماەم، چتو پري وتسۋتستۆي دولجنىح دەيستۆي سو ستورونى يسپولنيتەلنوي ۆلاستي، پراۆيتەلستۆا مى موجەم وكازاتسيا ۆ گلۋبوكوم كريزيسە. پوەتومۋ يا پرەدۋپرەجدايۋ، چتو سيتۋاتسيۋ نادو يسپراۆليات.

تاك، ۆ كىزىلوردينسكوي وبلاستي نابليۋداەتسيا نەگاتيۆنايا ديناميكا پو دۆۋم ينديكاتورام – ۆ سفەرە سترويتەلستۆا ي پو ينۆەستيتسيام ۆ وسنوۆنوي كاپيتال.

ۆ اتىراۋسكوي وبلاستي دوپۋستيلي سنيجەنيە پو دۆۋم وسنوۆنىم پوكازاتەليام: ۆۆودۋ جيلياينۆەستيتسيام ۆ وسنوۆنوي كاپيتال.

سپيسوك تاكيح نە وچەن پراۆەدنىح پوكازاتەلەي موجنو پرودولجيت س ۋپومينانيەم سووتۆەتستۆۋيۋششيح وبلاستەي. يا سەيچاس نە حوچۋ ەتوگو دەلات.

پورۋچايۋ اكيمام رەگيونوۆ پرينيات مەرى پو ۋسترانەنيۋ وتستاۆانيا پو وسنوۆنىم پوكازاتەليام ەكونوميچەسكوگو رازۆيتيا.

تەپەر پەرەيدەم ك زاداچام نا پرەدستوياششي پەريود.

پەرۆوە. ۆوسستانوۆلەنيە ەكونوميچەسكوگو روستا

ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد سلەدۋەت وبەسپەچيت ەففەكتيۆنۋيۋ رەاليزاتسيۋ ۋجە پرينياتىح انتيكريزيسنىح رەشەني.

پري ەتوم نادو يمەت ۆ ۆيدۋ، چتو ۆۆەدەنيە نوۆىح كارانتيننىح مەر موجەت ەششە بولەە ۋسلوجنيت سيتۋاتسيۋ ۆ ەكونوميكە. ۋ پراۆيتەلستۆا دولجەن بىت سووتۆەتستۆۋيۋششي پلان دەيستۆي. كاك يا پونيمايۋ، ون سەيچاس ناحوديتسيا ۆ ستادي رازرابوتكي، ەسلي ۋجە نە پودگوتوۆلەن.

مى ناحوديمسيا ۆ بيۋدجەتنوم تسيكلە، ەست ۆوزموجنوست وپرەدەليت فينانسوۆىە پريوريتەتى. گلاۆنوە – ەتو ەكونوميكا ي زانياتوست.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي ناتسبانكۋ پرورابوتات پاكەت دوپولنيتەلنىح مەر پوددەرجكي وتراسلەي ي ناسەلەنيا نا سلۋچاي ۋحۋدشەنيا سيتۋاتسي.

ۆ تو جە ۆرەميا گوسۋدارستۆەننايا پوددەرجكا دولجنا بىت ناپراۆلەنا نا پولۋچەنيە ماكسيمالنوگو ەففەكتا.

مى وبيازانى كونتروليروۆات ۆسترەچنىە وبيازاتەلستۆا بيزنەسا. ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد، ۆ چاستي سوحرانەنيا زانياتوستي ي زارابوتنوي پلاتى.

پراۆيتەلستۆۋ ي "اتامەكەن" پورۋچاەتسيا ۆ تەچەنيە دۆۋح مەسياتسەۆ زاۆەرشيت رابوتۋ پو وبەسپەچەنيۋ تسيفروۆوگو كونتروليا ۆسترەچنىح وبيازاتەلستۆ بيزنەسا.

دالەە. ۆاجنو نە پرەكراششات رابوتۋ پو پريۆلەچەنيۋ پريامىح ينوستراننىح ينۆەستيتسي.

كاك بى تو ني بىلو، نەسموتريا نا چرەزۆىچاينۋيۋ سيتۋاتسيۋ ينۆەستورى يششۋت ستابيلنۋيۋ سرەدۋ، نوۆىە نيشي دليا ۆلوجەنيا، پوەتومۋ ەتيم مومەنتوم سلەدۋەت ۆوسپولزوۆاتسيا. نەوبحوديمو پولنوتسەننو يسپولزوۆات يمەيۋششيەسيا ۆوزموجنوستي ناشەي سترانى.

نەداۆنو نا پلوششادكە مفتسا يا پروۆەل سوۆەششانيە س ۋچاستيەم زارۋبەجنىح ەكسپەرتوۆ. پرينياتا نوۆايا ستراتەگيا.

زاداچا پراۆيتەلستۆا – سودەيستۆوۆات رابوتە تسەنترا، زادەيستۆوۆات ەگو پراۆوۆوي ي فينانسوۆىي رەجيم دليا پريۆلەچەنيا ينۆەستيتسي. پريچەم نە تولكو پورتفەلنىح, نو ي پريامىح.

مفتسا وبلاداەت كونستيتۋتسيوننىم ستاتۋسوم, چتو دەلاەت ەگو ۋنيكالنىم ينستيتۋتوم ۆ ناشەي چاستي ميرا.

پوەتومۋ نە سلەدۋەت وبليۆات ەگو سكەپسيسوم، ا نۋجنو راسكرىۆات پوتەنتسيال ساموگو تسەنترا.

دالەە. وكازانيە پرواكتيۆنوي پوددەرجكي ناشيم ەكسپورتەرام. وسوبەننو پرويزۆوديتەليام پرودۋكتسي ۆىسوكيح پەرەدەلوۆ.

پاندەميا كوروناۆيرۋسا، كاك ني ستراننو، سپوسوبستۆوۆالا پوياۆلەنيۋ نوۆىح نيش، ۆوزموجنوستەي. پوەتومۋ پوميمو ماكسيمالنوگو ناسىششەنيا ۆنۋترەننەگو رىنكا مى دولجنى سوزداۆات كونكۋرەنتوسپوسوبنىي ەكسپورتنىي توۆار ي وبەسپەچيت ەگو دوستاۆكۋ نا رىنكي ۆ سامىە كوروتكيە سروكي.

سلەدۋەت پرەدۋسموترەت رازنوستوروننيۋيۋ پوددەرجكۋ ەكسپورتەرام نەسىرەۆوي پرودۋكتسي.

سلەدۋيۋششي ۆوپروس. ۆ تسەلياح ناسىششەنيا ۆنۋترەننەگو رىنكا مى زاپۋستيلي پروگراممۋ «ەكونوميكا پروستىح ۆەششەي».

ۆ رامكاح انتيكريزيسنىح مەر ەە فينانسيروۆانيە دوۆەدەنو دو 1 ترلن تەنگە.

داننايا پروگرامما زادۋمىۆالاس كاك ۆاجنەيشي ينسترۋمەنت يمپورتوزامەششەنيا ي وبەسپەچەنيا زانياتوستي.

ودناكو زا پولتورا گودا سۋششەستۆوۆانيا ۋسلوۆيا پروگراممى پەرەسماتريۆاليس 6 راز, ا وسۆوەنا تولكو پياتايا چاست وت ۆسەگو وبەما – چۋت بولەە 200 ملرد تەنگە.

كوليچەستۆو سۋبەكتوۆ وبراباتىۆايۋششەي پرومىشلەننوستي ي دوليا يمپورتا توۆاروۆ نارودنوگو پوترەبلەنيا وستاليس نا پرەجنەم ۋروۆنە.

تاكيم وبرازوم، مى ۆىدەلياەم دەنگي، نە پرەدۋسموترەۆ تسەلەۆىح وريەنتيروۆ ي ۆسترەچنىح وبيازاتەلستۆ.

درۋگيمي سلوۆامي، ۆوزنيكلا رەالنايا وپاسنوست پروۆالا «ەكونوميكي پروستىح ۆەششەي» پو پودوبيۋ درۋگيح پروگرامم س كراسيۆىمي نازۆانيامي. سو ۆسەمي ۆىتەكايۋششيمي، مەجدۋ پروچيم، وتسيۋدا ورگۆىۆودامي.

ديسكرەديتاتسيا وچەرەدنوي گوسپروگراممى نام سوۆەرشەننو نە نۋجنا، ەتو بۋدەت ۆوسپرينياتو كاك ديسكرەديتاتسيا ۆسەگو گوسۋدارستۆا.

ەكىنشى. جۇمىسپەن قامتۋ جانە  حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ

ءبىز  جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىن قابىلدادىق. ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 1 تريلليون تەڭگە قارجى بولدىك.

بىراق، جوسپاردا كورسەتىلگەندەي 255 مىڭ ەمەس، 150 مىڭعا جۋىق ادام عانا جۇمىسقا ورنالاستى.

جوبالاردىڭ دەنى، نەگىزىنەن، جوندەۋ جۇمىستارىنا باعىتتالعان.

بۇل باستامالار ازاماتتاردى بيىلعى قازان ايىنا دەيىن ۋاقىتشا جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەدى.

ارى قاراي نە ىستەيمىز؟

جوبالاردىڭ 6 پايىزىندا عانا تۇراقتى جۇمىس ورنى قاراستىرىلعان. ونىڭ وزىندە مەملەكەتتىك سەكتورلاردا, ياعني مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردا.

مۇنداي جۇمىس مەنى قاتتى الاڭداتادى.

ۇكىمەت اكىمدەرمەن بىرلەسىپ، شۇعىل تۇردە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن كوبەيتۋگە كىرىسۋى كەرەك.

ءبىر ايدىڭ ىشىندە ناتيجەسىن ماعان بايانداڭىزدار.

بىرىڭعاي الەۋمەتتىك تولەمدى العاش رەت تولەگەن ادامداردى تابىستى جۇمىسپەن قامتۋ قاجەت.

ولاردىڭ سانى  1 ميلليون 300 مىڭنان اسادى.

مۇنداي ەڭبەككە جارامدى ازاماتتاردىڭ وقىپ، ماماندىق الۋىنا، لايىقتى ەڭبەك ەتۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك.

ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى بىرىڭعاي پورتال بولۋعا ءتيىس.

جۇمىسقا ورنالاسۋعا قاجەتتى بارلىق كومەك شارالارىمەن، سونىڭ ىشىندە  تسيفرلىق فورماتتا تانىسۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتكەن ءجون.

وسى رەتتە، اكىمدىكتەر ازاماتتاردىڭ جاردەم سۇراعانىن كۇتپەي، وزدەرى جۇمىس ۇسىنۋى قاجەت.

بۇل – وتە ماڭىزدى ماسەلە. مۇنى جاقسى تۇسىنەسىزدەر دەپ ويلايمىن.

ترەتە.  پوددەرجانيە ماكروەكونوميچەسكوي ستابيلنوستي

ۆ يۋنە تەكۋششەگو گودا گودوۆايا ينفلياتسيا دوستيگلا 7%. س ۋچەتوم پروبلەم ۆ ەكونوميكە تسەلەۆوي كوريدور پو گودوۆوي ينفلياتسي بىل سكوررەكتيروۆان دو 9-11%.

ۆمەستە س تەم سچيتايۋ نەوبحوديمىم وبەسپەچيت ۋدەرجانيە ۋروۆنيا ينفلياتسي ۆ پرەدەلاح 8-8,5% پۋتەم رەاليزاتسي بولەە ەففەكتيۆنوي دەنەجنو-كرەديتنوي پوليتيكي، و چەم يا گوۆوريل نەداۆنو نا وتچەتە ناتسيونالنوگو بانكا كازاحستانا.

ۆاجنو تاكجە پوستوياننو رابوتات ناد سنيجەنيەم نەمونەتارنوي ينفلياتسي, راسشيريات نومەنكلاتۋرۋ توۆاروۆ، سنيجات نەپرويزۆوديتەلنىە راسحودى ۆ ەكونوميكە، رەشات ۆوپروسى لوگيستيكي، وسوبەننو ۆ اپك.

ۆاجنىم ۆوپروسوم ياۆلياەتسيا ستابيلنوست فينانسوۆوي سيستەمى.

ناتسبانك سچيتاەت فينانسوۆۋيۋ سيستەمۋ دوستاتوچنو ستابيلنوي.

ودناكو روست يدەت ۆ سفەرە پوترەبيتەلسكوگو كرەديتوۆانيا، كرەديتى رەالنومۋ سەكتورۋ ەكونوميكي نە راستۋت.

منويۋ دانى پورۋچەنيا اگەنتستۆۋ ي ناتسبانكۋ ۋۆەليچيت دوستۋپنوست كرەديتوۆانيا دليا بيزنەسا.

س ۋحۋدشەنيەم سيتۋاتسي ۆ رەالنوي ەكونوميكە, تو ەست نا ستورونە زاەمششيكوۆ، پرويزويدەت ۋحۋدشەنيە ي ۆ فينانسوۆوي سفەرە.

پوەتومۋ ناتسيونالنومۋ بانكۋ ي اگەنتستۆۋ سلەدۋەت وتسەنيۆات سوستويانيە بانكوۆسكوگو سەكتورا نە نا رازوۆوي, ا نا پەريوديچەسكوي وسنوۆە.

ۆ ۋسلوۆياح بەسپرەتسەدەنتنىح فيسكالنىح مەر گوسۋدارستۆا ۆوپروسى گوسۋدارستۆەننوگو دولگا ي ستويموستي ەگو وبسلۋجيۆانيا ستانوۆياتسيا ەششە بولەە ۆاجنىمي.

پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س ناتسيونالنىم بانكوم نۋجنو اكتيۆيزيروۆات رابوتۋ پو رازۆيتيۋ رىنكا گوسۋدارستۆەننىح تسەننىح بۋماگ, ۆحوجدەنيۋ ۆ مەجدۋنارودنىە يندەكسى.

ەتو پوۆىسيت پريۆلەكاتەلنوست تەنگوۆىح اكتيۆوۆ دليا زارۋبەجنىح ينۆەستوروۆ، سنيزيت ستويموست زايمستۆوۆانيا ي داست تولچوك رازۆيتيۋ فينانسوۆوگو سەكتورا.

كرومە توگو، سلەدۋەت ۋسكوريت رابوتۋ پو زادەيستۆوۆانيۋ رىنكا نەرابوتايۋششيح اكتيۆوۆ. اكتيۆى نا تريلليونى تەنگە يسكليۋچەنى يز ەكونوميچەسكوگو وبوروتا. منە يزۆەستنو وب ينيتسياتيۆاح پريزناننىح مەجدۋنارودنىح ۋپراۆليايۋششيح كومپاني پو رەشەنيۋ داننوگو ۆوپروسا.

پورۋچەنيە منويۋ داۆالوس، نو رەزۋلتاتوۆ نەت. پراۆيتەلستۆو ي فينرەگۋلياتورى وبيازانى وتچيتاتسيا پو رازۆيتيۋ فوندوۆوگو رىنكا ۆ تسەلوم.

كونسترۋكتيۆنايا، سلاجەننايا رابوتا پراۆيتەلستۆا ي ناتسيونالنوگو بانكا سەيچاس ۆاجنا كاك نيكوگدا. ۆ نەي نە دولجنو بىت مەستا ني بيۋروكراتيني سۋبەكتيۆيزمۋ.

ءتورتىنشى. ءتيىمدى بيۋدجەت ساياساتى

بيۋدجەت قارجىسىن جۇمساۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ىسىندە مول رەزەرۆ بار.

جوسپارلاۋدىڭ شالالىعى، ساتىپ الۋ قۇنىنىڭ تىم قىمباتتىعى، جەكەلەگەن ءىس-شارالاردىڭ تيىمدىلىگى مەن قاجەتتىگى ءالى دە تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر.

سوندىقتان، قاتاڭ باقىلاۋ شارالارىن ەنگىزۋىمىز كەرەك. ايتپەسە، بوس سوزدەن ناتيجە شىقپايدى.

ۇكىمەت ەسەپ كوميتەتىمەن بىرلەسىپ 15  قازانعا دەيىن داعدارىسپەن كۇرەسۋ ءۇشىن بولىنگەن قاراجاتتى جۇمساۋدىڭ تيىمدىلىگىنە تالداۋ جاساۋى قاجەت.

تالداۋ وڭىرلەر مەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ جاسالۋى كەرەك جانە وندا ءاربىر مينيستر مەن اكىم بويىنشا قورىتىندى تۇجىرىمدار بولۋعا ءتيىس.

دالەە. ودنيم يز يستوچنيكوۆ پوپولنەنيا بيۋدجەتا دولجنى ستات ديۆيدەندى نا گوسپاكەت اكتسي. نە ۆ كاچەستۆە انتيكريزيسنوي مەرى، ا نا پوستوياننوي وسنوۆە.

پوسلە تششاتەلنوگو يزۋچەنيا ەتوگو ۆوپروسا ەگو سلەدۋەت زاكرەپيت زاكونوداتەلنو. كومپاني گوسۋدارستۆەننىە، پوەتومۋ پولۋچەننىە يمي دوحودى ياۆليايۋتسيا گوسۋدارستۆەننىمي دەنگامي ي دولجنى پوستۋپات ۆ گوسۋدارستۆەننىي بيۋدجەت.

كارانتين ي سنيجەنيە تسەن نا نەفت پريۆەلي ك رەزكومۋ سوكراششەنيۋ دوحودوۆ بيۋدجەتا. پوتەري دوحودوۆ رەسپۋبليكانسكوگو بيۋدجەتا نا 2020 گود وتسەنيۆايۋتسيا ۆ 1,7 ترلن تەنگە.

بيۋدجەت ريسكۋەت نادولگو وستاتسيا بەز نەفتيانىح دوحودوۆ. سەيچاس ۋستويچيۆوست بيۋدجەتا دوستيگاەتسيا زا سچەت ترانسفەرتوۆ يز ناتسيونالنوگو فوندا.

نا ەتوت گود رازمەر گارانتيروۆاننوگو ترانسفەرتا يز ناتسفوندا بىل ۋۆەليچەن دو 4,7 ترلن تەنگە.

پريچەم ەتي سرەدستۆا زاچاستۋيۋ نوسيات نەتسەلەۆوي حاراكتەر. تاكوي پودحود نە سووتۆەتستۆۋەت ترەبوۆانيام جەستكوي بيۋدجەتنوي ديستسيپلينى.

س 2021 گودا ترانسفەرتى يز ناتسيونالنوگو فوندا دولجنى نوسيت تولكو تسەلەۆوي حاراكتەر.

وني موگۋت بىت ناپراۆلەنى يسكليۋچيتەلنو نا رەشەنيە سوتسيالنىح پروبلەم ي ينفراسترۋكتۋرنوە رازۆيتيە.

ۆ پراۆيتەلستۆە وبسۋجداەتسيا ۆوپروس ۋۆەليچەنيا دوحودنوي چاستي بيۋدجەتا. راسسماتريۆايۋتسيا ۆوپروسى پوۆىشەنيا ستاۆوك وتدەلنىح نالوگوۆ، ۆ توم چيسلە كپن ي ندس.

موجنو پونيات پراۆيتەلستۆو، تاك كاك ەتو سامىي دوستۋپنىي سپوسوب ۋۆەليچەنيا پوستۋپلەني ۆ بيۋدجەت.

نو ۆ ۋسلوۆياح، كوگدا نۋجنو وجيۆليات ەكونوميكۋ، مەحانيچەسكوە ۋۆەليچەنيە نالوگوۆ موجەت سەرەزنو ۋحۋدشيت ي بەز توگو نەپروستۋيۋ سوتسيالنو-ەكونوميچەسكۋيۋ سيتۋاتسيۋ.

پوەتومۋ پودويتي ك داننومۋ ۆوپروسۋ نۋجنو ماكسيمالنو ۆزۆەشەننو.

بيۋدجەت تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ، ەڭ ءبىرىنشى، ءتيىمسىز شىعىنداردى قىسقارتۋدان باستالۋى كەرەك.

2021 جىلعا ارنالعان بيۋدجەت شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. وسى ماقساتتا 1,6 تريلليون تەڭگەنى قىسقارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىرگى جاعدايدا بۇل ناشار كورسەتكىش ەمەس. بىراق، ءونىمسىز شىعىنداردى قىسقارتقان ءجون.

سونىمەن قاتار، ەكونوميكاعا جانە قوعامعا تيىمدىلىگى از سالىق جەڭىلدىكتەرى ەسەبىنەن قوسىمشا رەزەرۆتەردى  قاراستىرۋ كەرەك.

ەسەپ كوميتەتىنىڭ باعالاۋىنشا، سالىق كودەكسىندە  جالپى سوماسى 4,5 تريلليون تەڭگەدەن اساتىن 277 جەڭىلدىك ءتۇرى بار. مۇنىڭ ەسەبىن الىپ، تيىمدىلىگىن باعالاپ وتىرعان ەشكىم جوق.

وتكەن جولعى كەڭەيتىلگەن كەڭەستە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ تيىمسىزدىگى تۋرالى اشىق ايتىپ, كەمشىلىكتى تۇزەتۋگە تاپسىرما بەردىم.

بىراق، مەنىڭ تاپسىرمامنان كەيىن باعاسى قىمبات تۇرعىن ۇيلەر مەن وفيستەر كەشەنىن سالۋ ءۇشىن «شىمكەنت سيتي» دەگەن جاڭا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ جوباسى پايدا بولدى.

شىمكەنت – ميلليوننان استام تۇرعىنى بار ەلىمىزدەگى ءۇشىنشى قالا. مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە شىعىن كەلتىرىپ, سالىق رەجيمىنەن ساڭىلاۋ ىزدەۋدىڭ نە كەرەگى بار؟ مەن تۇسىنبەيمىن.

سالىق جەڭىلدىكتەرىن وڭتايلاندىرىپ، ونىڭ جالپى كولەمىنە، جەڭىلدىك الۋشىلارعا جانە ونىڭ تيىمدىلىگىنە قاتىستى مىندەتتى مونيتورينگ جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەت.

دولگوسروچنۋيۋ بيۋدجەتنۋيۋ ۋستويچيۆوست موگۋت تاكجە پودرىۆات كوسۆەننىە وبيازاتەلستۆا بيۋدجەتا. ناپريمەر، وبيازاتەلستۆا پو گچپ.

يح ۋ ناس پوياۆيلوس ۆەليكوە منوجەستۆو: وت سترويتەلستۆا اۆتوماگيسترالەي دو تسيفروۆىح پروەكتوۆ. گچپ – ەتو حوروشي ي پراۆيلنىي مەحانيزم. ۆوپروسى ۆىزىۆاەت بيۋدجەتنايا ەففەكتيۆنوست ي بالانس ينتەرەسوۆ مەجدۋ گوسۋدارستۆوم ي ينۆەستوروم.

نا 1 يانۆاريا 2020 گودا وبەم گوسۋدارستۆەننىح وبيازاتەلستۆ پو پروەكتام گچپ پرەۆىسيل 1,2 ترلن تەنگە. پو داننىم سچەتنوگو كوميتەتا نا 1 تەنگە پريۆلەچەننىح ينۆەستيتسي پريحوديتسيا 1,4 تەنگە گوسۋدارستۆەننىح وبيازاتەلستۆ.

مينيستەرستۆا ەكونوميكي، فينانسوۆ، اكيماتى وحوتنو دايۋت نا ەتو سۆوي زاكليۋچەنيا. ناسكولكو تاكوي پودحود سوچەتاەتسيا س زاششيتوي فيسكالنىح ي ەكونوميچەسكيح ينتەرەسوۆ؟

ەتوت ۆوپروس پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت ۆسەستوروننە يزۋچيت.

پياتوە. پوددەرجكا وتەچەستۆەننوگو بيزنەسا

دليا پوددەرجكي مسب پرينيات رياد بەسپرەتسەدەنتنىح انتيكريزيسنىح مەر.

زناچيتەلنو سنيجەنو نالوگوۆوە برەميا دليا مسب. ۆۆەدەن موراتوري نا پروۆەركي مالوگو ي ميكروبيزنەسا.

ۆ رامكاح گوسپروگرامم سنيجەنى ستاۆكي ۆوزناگراجدەنيا دو 6%, ۋۆەليچەنى ليميتى گوسۋدارستۆەننىح گارانتي، سنياتى وتراسلەۆىە وگرانيچەنيا.

ۆمەستە س تەم ۆسە ۆ بولشەم كوليچەستۆە رەگيونوۆ دوپۋششەنو سنيجەنيە كوليچەستۆا دەيستۆۋيۋششيح سۋبەكتوۆ مسب.

ەتو پرويزوشلو ۆ 8 رەگيوناح, نايبولشەە سوكراششەنيە وتمەچاەتسيا ۆ ۆوستوچنو-كازاحستانسكوي، اكمولينسكوي  ي كوستانايسكوي وبلاستياح.

ۆ رامكاح ينفراسترۋكتۋرنىح گوسپروگرامم اكيمى ي مينيسترى ۆزيالي وبيازاتەلستۆا پو 90%-نوي دولە مەستنوگو سودەرجانيا.

ەجەگودنىي وبەم فينانسيروۆانيا داننىح گوسپروگرامم سوستاۆلياەت وكولو 2,8 ترلن تەنگە. تو ەست، 2,5 ترلن تەنگە دولجنى ۆليتسيا ۆ ناشۋ ەكونوميكۋ، س سووتۆەتستۆۋيۋششيم ەففەكتوم نا زانياتوست ي نالوگي.

ا چتو نا پراكتيكە؟

نەت ەدينوي سيستەمى پلانيروۆانيا، وتچەتنوستي ي ۋچەتا، جەستكوي وتۆەتستۆەننوستي گوسورگانوۆ ي گەنپودريادچيكوۆ. رابوتا رەگيونالنىح كوميسسي پو مەستنومۋ سودەرجانيۋ زاچاستۋيۋ ۆەدەتسيا «دليا گالوچكي».

بيزنەس نە زناەت وبەمى پلانيرۋەمىح رابوت، نومەنكلاتۋرۋ نەوبحوديمىح توۆاروۆ. ۋتۆەرجدەننايا س ۋچەتوم مەستنوگو سودەرجانيا پروەكتنو-سمەتنايا دوكۋمەنتاتسيا موجەت مەنياتسيا وچەن چاستو، بۋكۆالنو نا حودۋ. ۆ يتوگە زاكۋپاەتسيا يمپورت.

پوددەرجكا وتەچەستۆەننىح پرويزۆوديتەلەي ياۆلياەتسيا كليۋچەۆىم ەلەمەنتوم انتيكريزيسنىح دەيستۆي گوسۋدارستۆا.

ۆ كاجدوم رەگيونە داننىي ۆوپروس دولجەن بىت پەرسونالنو زاكرەپلەن زا زامەستيتەلەم اكيما. يا نادەيۋس، چتو تاك ونو ي ەست. پو يتوگام گودا پراۆيتەلستۆو ي ادمينيستراتسيا پرەزيدەنتا دادۋت وتسەنكۋ يح رابوتى ي وبلاستي ۆ تسەلوم.

ۆوپروس مەستنوگو سودەرجانيا نەوبحوديمو نا ەجەمەسياچنوي وسنوۆە راسسماتريۆات نا كوميسسي پو ۆوسستانوۆلەنيۋ ەكونوميچەسكوگو روستا.

گوسۋدارستۆەننىە ورگانى، پرەدستاۆليايۋششيە نەكوررەكتنۋيۋ ينفورماتسيۋ، نە رەشايۋششيە ۆوپروسى پو سۋششەستۆۋ، بۋدۋت پريۆلەكاتسيا ك وتۆەتستۆەننوستي.

نپپ "اتامەكەن" دولجنا رابوتات ۆ تەسنوم ۆزايمودەيستۆي س پراۆيتەلستۆوم.

دليا وبەسپەچەنيا ينستيتۋتسيونالنوي پوددەرجكي سلەدۋەت زاۆەرشيت رابوتۋ پو زاپۋسكۋ ەدينوگو سەرۆيسا «پراۆيتەلستۆو دليا بيزنەسا».

ۋجە ۆ سەنتيابرە داننىي سەرۆيس ۆكۋپە س ەلەمەنتامي «ۋمنوگو رەگۋليروۆانيا» دولجەن پولنوتسەننو فۋنكتسيونيروۆات.

ۆ پوسلەدنەە ۆرەميا ۆ موي ادرەس يدەت روست جالوب سو ستورونى بيزنەسا نا يسكي نالوگوۆىح ورگانوۆ پو پريزنانيۋ سدەلوك نەدەيستۆيتەلنىمي.

منويۋ بىلو پورۋچەنو سوزدات ينتەگريروۆاننۋيۋ بازۋ داننىح, دايۋششۋيۋ ۆوزموجنوست پروۆەدەنيا ساموستوياتەلنوي پروۆەركي سۆويح كونتراگەنتوۆ.

پوكا ەتو نە يسپولنەنو ني نا زاكونوداتەلنوم، ني نا پراكتيچەسكوم ۋروۆنە.

ەتو ي ۆەدەت ك ادمينيستراتيۆنومۋ پرەسسينگۋ فيسكالوۆ.

داننۋيۋ رابوتۋ نۋجنو زاۆەرشيت دو كونتسا گودا. نالوگوۆوە ي تاموجەننوە ادمينيستريروۆانيە – ۆاجنىە ينسترۋمەنتى فيسكالنوي پوليتيكي، نو وچەن ۆاجنو دوستيچ بالانسا.

وت ورگانوۆ گوسدوحودوۆ وجيدايۋ كونسترۋكتيۆنوگو ديالوگا س نپپ "اتامەكەن" ي بيزنەس-ومبۋدسمەنوم. نو ي پالاتا نە دولجنا پەرەحوديت چەرەز كراي, نۋجنو دوبيۆاتسيا رازۋمنوگو بالانسا ينتەرەسوۆ بيزنەسا ي گوسۋدارستۆا.

التىنشى. اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ

ىندەت ەلدى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ السىز تۇستارىن كورسەتىپ بەردى.

پاندەميا كەزىندە حالىقتىڭ تابىسى ازايدى، بىراق، الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-تۇلىك تاۋارلارى قىمباتتاي ءتۇستى.

ازىق-تۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ قىمباتتاۋ يندەكسى ەلدەگى ينفلياتسيا يندەكسىنەن 1,6 ەسەگە استى.

استىق ساقتايتىن زاماناۋي ينفراقۇرىلىمنىڭ بولماۋى دا – تۇيتكىلدى ماسەلە.

سوندىقتان، ديقاندار ونىمدەرىن ەگىستىك القابىندا ساتۋعا ءماجبۇر. كەيدە، ءتىپتى، ىسىراپ بولاتىن جاعدايلار دا كەزدەسەدى.

سولتۇستىك قازاقستان (18%), تۇركىستان (21%) جانە الماتى (25%) وبلىستارى كوكونىس قويمالارىمەن ناشار قامتاماسىز ەتىلگەن.

ارينە، بۇل، ەڭ الدىمەن، فەرمەرلەردىڭ جەكە ماسەلەسى ەكەنى بەلگىلى.

بىراق، مەملەكەتتىك ورگاندار  ىنتالاندىرۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋى كەرەك.

ەلىمىزدىڭ ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ستراتەگيالىق ماسەلە ەكەنىن تاعى دا ەسكەرتەمىن.

سوندىقتان، ۇكىمەت پەن اكىمدەر بۇعان ءتيىستى دەڭگەيدە كوڭىل بولۋگە ءتيىس.

اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى ناشار دامىعان.

وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وڭدەلگەن ءونىمدى ەكسپورتقا شىعارۋ جوسپارى 85 پايىزعا ورىندالعان.

وسى رەتتە، قايتا وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن  2025 جىلعا قاراي 2,5 ەسەگە ۇلعايتۋدى  مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ باستى ماقساتى ەتىپ بەلگىلەدىك.

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى تاراپىنان ەكسپورتقا ءتيىمدى كومەك بەرىلىپ جاتقانى بايقالمايدى.

قايتا وڭدەۋ سەكتورىن دامىتپاسا، اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ءوسىمى بۇرىنعى دەڭگەيدە قالا بەرەدى.

مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى وسى سالاعا باعىتتالۋعا ءتيىس.

ازىق-تۇلىك ونەركاسىبىن دامىتۋ قۇزىرەتى جاقىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە بەرىلدى.

مينيسترلىك شيكىزات جانە وڭدەۋ سەكتورلارىن دامىتۋدىڭ ءبىرتۇتاس ءتاسىلىن ەنگىزۋى كەرەك.

جەر – اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ نەگىزگى فاكتورى.

2021 جىلى جەر كودەكسىنىڭ جەكەلەگەن نورمالارىنا جاريالانعان موراتوري اياقتالادى. وسىعان بايلانىستى بۇل ماسەلە جونىندە تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلداۋىمىز قاجەت.

نەگىزگى ماسەلەنى ايقىنداپ الدىق.  جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايدى.

بۇل ماسەلەگە ەندى ورالمايمىز.

بىراق، اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا مەن تەحنولوگيانى تارتۋعا ءتيىسپىز.

وسىعان وراي، جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەسىن فەرمەرلەر قوعامداستىعىمەن بىرگە كەڭىنەن تالقىلاۋ كەرەك. بارلىق ۇسىنىس جاريا تۇردە اشىق تالقىلانۋعا ءتيىس.

وسى جۇمىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتكە جەر كودەكسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى تاپسىرامىن.

يگەرىلمەگەن جانە ءتيىمسىز يگەرىلگەن جەرلەردى انىقتاپ، ونى الىپ قويۋ ماقساتىمەن عارىشتان مونيتورينگ جاساۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتتىك.

تۇگەندەۋ بارىسىندا انىقتالعان 12,8 ميلليون گەكتار يگەرىلمەگەن جەردىڭ 7 ميلليون گەكتارى مەملەكەتكە قايتارىلدى.

مەنىڭ ۇستانىمىم – ايقىن. جەردى الدىڭ با، ونى يگەرۋ كەرەك. ايتپەسە، جەردى يگەرىپ، جۇمىس ىستەي الاتىن ادامدارعا بەرەمىز.

سوندىقتان، بۇل سالاداعى تۇگەندەۋ ءىسىن وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىق اياقتاۋ قاجەت.

مەدلەننىمي تەمپامي ۆەدەتسيا تسيفروۆيزاتسيا زەمەلنىح وتنوشەني.

پراۆيتەلستۆوم دو سيح پور نە سوزدانا ەدينايا ناتسيونالنايا بازا داننىح و زەمەلنوم فوندە ي وبەكتاح نەدۆيجيموستي.

ەتو كوررۋپتسيوگەننايا سفەرا. پونياتنو، چتو نە ۆسە زاينتەرەسوۆانى ۆ پروزراچنوستي ۆ ەتوم ۆوپروسە.

رابوتا پو ناپولنەنيۋ گەوپورتالوۆ رەگيونامي ۆەدەتسيا نەسيستەمنو. نە حۆاتاەت مەتودولوگيچەسكوي ي كوورديناتسيوننوي پوددەرجكي سو ستورونى پراۆيتەلستۆا.

ۆ جامبىلسكوي، كىزىلوردينسكوي ي سەۆەرو-كازاحستانسكوي وبلاستياح گوتوۆنوست گەوپورتالوۆ سوستاۆلياەت پو ناشيم داننىم  مەنەە 10%.

نە ۆنەدرەن ەدينىي رەەستر وچەرەدنيكوۆ نا پولۋچەنيە زەمەلنىح ۋچاستكوۆ دليا يجس.

پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت ۆنەستي ۆ پارلامەنت پروەكت زاكونا پو تسيفروۆيزاتسي زەمەلنىح وتنوشەني دو 15 سەنتيابريا 2020 گودا.

ۋجە سەيچاس سلەدۋەت پودگوتوۆيتسيا ك سۆوەۆرەمەننوي ۋبوركە ۋروجايا, پريچەم ۆ ۋسلوۆياح ۆوزموجنوگو سوحرانەنيا وتدەلنىح وگرانيچەني.

نام نۋجنو زانيماتسيا پروبلەمامي ەكولوگي، كوتورىە ستانوۆياتسيا ۆسە بولەە اكتۋالنىمي س وبششەستۆەننوي توچكي زرەنيا.

ەجەگودنو وبرازۋەتسيا سۆىشە 5 ملن تونن تۆەردىح بىتوۆىح وتحودوۆ. دوليا يح پەرەرابوتكي پو سترانە سوستاۆلياەت تولكو 15%. ەتو نەدوستاتوچنو. ناپريمەر، ۆ ستراناح ەۆروپەيسكوگو سويۋزا سرەدني ۋروۆەن - 30%.

نيزكايا دوليا پەرەرابوتكي وتحودوۆ  وتمەچاەتسيا ۆ اكمولينسكوي (3%), ۆوستوچنو-كازاحستانسكوي (3,3%), زاپادنو-كازاحستانسكوي (8,6%) وبلاستياح.

پراۆيتەلستۆۋ نەوبحوديمو ۋسكورەننو وبەسپەچيت زاكونوداتەلنۋيۋ بازۋ ي بلاگوپرياتنىە ينۆەستيتسيوننىە ۋسلوۆيا دليا ۆنەدرەنيا تەحنولوگي «Waste to energy».

نە رەشايۋتسيا پروبلەمى سو ستيحينىمي سۆالكامي ۆوكرۋگ ناسەليوننىح پۋنكتوۆ. پروۆەدەنيە رازوۆىح رەيدوۆ, نالوجەنيە شترافوۆ، ەكولوگيچەسكيح مەسياچنيكوۆ دايۋت نەبولشوي ەففەكت. نۋجنا سيستەمنايا رابوتا سو ستورونى مينيستەرستۆا ەكولوگي.

يا وبراششايۋس ك مينيسترۋ وبرازوۆانيا ا.ايماگامبەتوۆۋ، نام نۋجنو ۆ شكولاح ۆۆەستي پرەدمەت ەكولوگيچەسكوگو وبرازوۆانيا  دەتەي. سموتريتە، چتو دەلاەتسيا، پوسلە سەبيا ليۋدي وستاۆليايۋت سوتني كيلوگرامموۆ، ەسلي نە تونن بىتوۆوگو مۋسورا. ەتو وتسۋتستۆيە وبششەي كۋلتۋرى. ليۋديام نا پروتياجەني تسەلوگو ريادا لەت نە وبياسنيالي، چتو پريرودۋ ني ۆ كوەم سلۋچاە زاگريازنيات نەلزيا.

ۆو-ۆتورىح، ەتو وتنوشەنيە ك جيۆوتنومۋ ميرۋ. نەداۆنو پرويزوشەل ينتسيدەنت ۆ اكتاۋ مانگيستاۋسكوي وبلاستي: كامنيامي ي پالكامي زابيلي تيۋلەنيا. ەتو ديكوست پروستو. س درۋگوي ستورونى، ۆينيت دەتەي ي پودروستكوۆ ۆ ەتوم نەلزيا. پوتومۋ چتو يم نيكتو نە وبياسنيال ۆ شكولە ي تەم بولەە دوما، چتو ەتوگو دەلات نەلزيا.

يا دۋمايۋ، چتو ۆوپروسى وبەسپەچەنيا ناسەلەنيا كاچەستۆەننوي پيتەۆوي ۆودوي بۋدۋت ناحوديتسيا ۆ زونە ۆنيمانيا پراۆيتەلستۆا ي اكيموۆ. ەتو ستراتەگيچەسكايا زاداچا دليا كازاحستانا.

جەتىنشىالەۋمەتتىك سالا

ءبىز ءاردايىم بۇل سالانى باستى نازاردا ۇستايمىز.

تەك بيىلدىڭ وزىندە زەينەتاقى مەن جاردەماقىنى ەكى رەت يندەكستەدىك.

بيىلعى 1 ماۋسىمداعى دەرەك بويىنشا زەينەتاقىنىڭ ورتاشا جيناقتىق مولشەرى 16 پايىزعا، ياعني 99 مىڭ تەڭگەگە دەيىن وستى.

ەڭبەككە جارامسىز بولىپ قالعان جاعدايدا تولەنەتىن تولەم 69 پايىزعا, اسىراۋشىسىنان ايرىلعاندا تولەنەتىن تولەم 41 پايىزعا, ال جۇمىسىنان ايرىلعاندا تولەنەتىن تولەم 44 پايىزعا ارتتى.

قانشا تابىس تاباتىنىنا قاراماستان، كوپبالالى وتباسىلار ءۇشىن مەملەكەتتىك جاردەماقى ەنگىزىلدى.

بۇل جاردەماقى بالالارى بار 400 مىڭعا جۋىق وتباسىعا قوسىمشا قولداۋ بولدى.

مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا بيىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ جاڭا جۇيەسى ىسكە قوسىلدى.

وسىنداي كۇردەلى كەزەڭدە مەملەكەت حالىق الدىنداعى بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.

قازىرگى پاندەميا احۋالى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنا، ازاماتتارىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا ايتارلىقتاي تەرىس اسەر ەتەتىنى انىق.

سوندىقتان، مينيسترلىككە وسى باعىتتا ءتيىستى ۇسىنىستار ازىرلەۋدى تاپسىرامىن.

سەگىزىنشى ماسەلە. ساپالى تسيفرلاندىرۋ

پاندەميا تسيفرلىق  ەكونوميكاداعى ەلەۋلى كەمشىلىكتەر مەن ولقىلىقتاردى كورسەتتى. دەگەنمەن، دامۋعا تىڭ سەرپىن بەردى.

مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا ۇكىمەت «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن قايتا قاراپ جاتىر. ونداعى جىبەرىلگەن قاتەلىكتەر مەن كەمشىلىكتەردىڭ بارىن جوندەۋ كەرەك.

ۇكىمەتكە جىل سوڭىنا دەيىن 250-دەن استام تۇرعىنى بار ەلدى مەكەندەردى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن.

بۇل حالقىمىزدىڭ 99,3 پايىزىن قامتيدى.

وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 80 پايىزى اۆتوماتتاندىرىلدى.

جىل سوڭىنا دەيىن بۇل تسيفردى 90 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ قاجەت. سونداي-اق، كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ساپالى بولۋعا ءتيىس.

ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ جۋىردا وتكەن وتىرىسىندا ءبىلىم سالاسىنداعى ماسەلەلەر مەن مىندەتتەردى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلادىق.

سونىمەن قاتار، قاشىقتان وقىتۋ ادىسىنە كوشۋ ءىسى ينفراقۇرىلىم مەن ينتەرنەت ساپاسىنا قاتىستى ەلەۋلى ماسەلەلەردىڭ بار ەكەنىن كورسەتتى.

مۇعالىمدەردىڭ 20 پايىزدان استامى ۇيلەرىندە تولىققاندى ينتەرنەت پەن كومپيۋتەر جوق بولعاندىقتان، قاشىقتان ءتيىمدى وقىتا المادى.

مەكتەپتەردىڭ بالانسىنداعى 400  مىڭنان استام كومپيۋتەردىڭ تەك 40 پايىزى عانا ىسكە جارادى.

بۇل – اكىمدىكتەر مەن مينيسترلىكتىڭ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى.

اكىمدىكتەر جاڭا وقۋ جىلىنا دەرەۋ دايىندالىپ, مەكتەپتەر مەن جەكەلەگەن مۇقتاج وتباسىلاردى قاجەتتى تەحنيكامەن جابدىقتاۋعا ءتيىس.

ونلاين وقىتۋ ءىسى وتاندىق وقۋ-اعارتۋ رەسۋرستارىنىڭ پايدا بولۋىنا تىڭ سەرپىن بەردى.

بۇگىندە 380-نەن استام وسىنداي رەسۋرس تەگىن ترافيككە قوسىلدى. بۇل – جاقسى تاجىريبە. دەگەنمەن، ءالى جەتكىلىكسىز.

ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن بولەك تاريفتىك جوسپار قاراستىرىلۋى قاجەت.

1 سەنتيابريا ناچيناەتسيا نوۆىي ۋچەبنىي گود. ۋ مەنيا ەست سومنەنيا ۆ گوتوۆنوستي مينيستەرستۆا ك ەتومۋ سوبىتيۋ. يا وبراششايۋس كو ۆسەم مينيسترام ي اكيمام: ناچالو ۋچەبنوگو گودا ني ۆ كوەم سلۋچاە سورۆات نەلزيا. ۆو-ۆتورىح، ۆسە نەدوستاتكي، كوتورىە بىلي وبنارۋجەنى ۆ حودە بوربى س پاندەميەي، ۆ چاستنوستي، وبەسپەچەنيە كومپيۋتەرامي ي درۋگيمي تەحنيچەسكيمي سرەدستۆامي. پولتورا مەسياتسا وستالوس.

پولوۆينا لەتا پروشلا، بۋد ەتو مينيسترى، اكيمى ي سوترۋدنيكي اپپاراتا پرەزيدەنتا: نيكاكيح وتپۋسكوۆ. پوتومۋ چتو سيتۋاتسيا چرەزۆىچاينايا.

ۋۆاجاەمىە كوللەگي!

حوچۋ زاترونۋت ەششە ودين اكتۋالنىي ۆوپروس.

بوربا س پاندەميەي ترەبۋەت ناپرياجەنيا ۆسەح سيل، ينيتسياتيۆنوستي، پرينياتيا نا سەبيا وتۆەتستۆەننوستي، ليدەرستۆا.

ۆ رامكاح رەجيما چپ وپەراتيۆنو پرينياتىە رەشەنيا پو ۋپروششەنيۋ بيۋروكراتيچەسكيح پروتسەدۋر ۆ سفەراح بيۋدجەتيروۆانيا، گوسزاكۋپوك دالي سۆوي رەزۋلتات.

ستاندارتنىي پروتسەدۋرنىي پوريادوك راسسچيتان نا سپوكوينوە ۆرەميا. سەيچاس مى ناحوديمسيا نا ۆوينە، بەز پرەۋۆەليچەنيا.

پوەتومۋ وت كاجدوگو رۋكوۆوديتەليا ترەبۋەتسيا ماكسيمالنايا ەففەكتيۆنوست ۆ رەشەني وپەراتيۆنىح ۆوپروسوۆ ي پورۋچەني. نە ستويت بەگات وت وتۆەتستۆەننوستي ي زانيماتسيا بيۋروكراتيەي.

چتو مى ۆيديم؟ رەشەنيا پو سۋششەستۆۋ پرينيمايۋتسيا، نو يح رەاليزاتسيا سلەدۋەت وبىچنوي زابيۋروكراتيزيروۆاننوي پروتسەدۋرە. نا پراكتيكە ۆ ەتو ۆرەميا نيچەگو نە پرويسحوديت. تەرياەتسيا ۆرەميا ي اكتۋالنوست.

پروشۋ پراۆيتەلستۆو ۆ پياتيدنەۆنىي سروك پودگوتوۆيت پراۆوۆوي الگوريتم پرينياتيا وپەراتيۆنىح رەشەني ۆ چاستي بوربى س پاندەميەي ي ەە پوسلەدستۆيامي. تاكوگو رودا رەشەنيا دولجنى پرينيماتسيا ي رەاليزوۆاتسيا ۆ سروك ۆ تەچەنيە سۋتوك، ماكسيمۋم – دۆۋح سۋتوك.

رەالي تەكۋششەگو مومەنتا ترەبۋيۋت چەتكيح رەشەني ي دەيستۆي ي وت پراۆووحرانيتەلنىح ورگانوۆ.

نا پروشلوم زاسەداني يا گوۆوريل و توم، چتو اپاتيا ي بەزىنيتسياتيۆنوست گوسۋدارستۆەننىح ورگانوۆ – ۆ زناچيتەلنوي ستەپەني ەتو رەزۋلتات پريستالنوگو، ينوگدا پرەدۆزياتوگو وتنوشەنيا پراۆووحرانيتەلنىح ورگانوۆ.

نام نۋجنى سمەلىە، بىسترىە رەشەنيا. پوەتومۋ پراۆووحرانيتەلنىە ورگانى دولجنى وتنوسيتسيا ك ەتومۋ مومەنتۋ س پونيمانيەم, نە داۆات ۆوليۋ سۆويم پودوزرەنيام.

رازۋمەەتسيا، زاكوننوست دولجنا بىت ابسوليۋتنىم پريوريتەتوم. وسوبەننو ۆ چاستي، كاسايۋششەيسيا  كوررۋپتسي. ەتۋ زاداچۋ س پوۆەستكي دنيا نيكتو نە سنيمال.

دوپۋسكات پراۆونارۋشەني نەلزيا. ەتو مويا پرينتسيپيالنايا پوزيتسيا. ۆ ەتو ترۋدنوە ۆرەميا سلەدۋەت سوسرەدوتوچيتسيا نا نارۋشەنياح، نانوسياششيح رەالنىي ۋششەرب بيۋدجەتۋ، ەكونوميكە ي بەزوپاسنوستي گراجدان. نۋجنا رابوتا پو پرەدۋپرەجدەنيۋ نارۋشەني.

 

قۇرمەتتى ارىپتەستەر!

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بارلىق شەشىمى حالىققا جانە ۇلتتىق ەكونوميكاعا ارنالۋعا ءتيىس.

ورىنداۋشىلاردىڭ قاتەلىكتەرى، قاعازباستىلىق پەن بيۋروكراتيزمگە جول بەرۋى قاراپايىم ادامداردىڭ ءال-اۋقاتى مەن دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەدى.

كەز كەلگەن داعدارىس – ءاربىر باسشىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن انىقتايتىن سىناقوسىنى ەستە ساقتاڭىزدار.

يا سكاجۋ وتكروۆەننو: ۆو ۆرەميا پودگوتوۆكي داننوگو زاسەدانيا منە سوۆەتوۆالي ۋۆوليت نەكوتورىح پەرۆىح رۋكوۆوديتەلەي رەگيونوۆ ي ۆەدومستۆ، داجە وتپراۆيت ۆ وتستاۆكۋ ۆسە پراۆيتەلستۆو. مول، ەتو بۋدەت حوروشو ۆوسپرينياتو وبششەستۆوم، وچكي، مول، نابەرەتە. منە وچكي سوۆەرشەننو نە نۋجنى.

يا گوتوۆ سلۋشات ي سلىشات وتۆەتستۆەننىح ليۋدەي، نو يگرات نا پۋبليكۋ نە سوبيرايۋس. نە ۆ توم، كاك گوۆوريتسيا، ۆوزراستە ي  پولوجەني.

ۆىگوۆورى ي زامەچانيا نەكوتورىە اكيمى ۋجە پولۋچيلي. ۆ پرينتسيپە، تاكوگو ناكازانيا زاسلۋجيۆايۋت، ۆوزموجنو، ي درۋگيە رۋكوۆوديتەلي وبلاستەي ي مينيستەرستۆ.

نو مى ناحوديمسيا ۆ كريتيچەسكوي فازە سوتسيالنو-ەكونوميچەسكوگو رازۆيتيا.

نۋجنى ۋمەلىە، سامووتۆەرجەننىە دەيستۆيا پراۆيتەلستۆا ي اكيموۆ پو ۆىحودۋ يز كريزيسا، كوتورىي بۋدەت تولكو وبوسترياتسيا.  ەتو پروگنوز پو ميروۆوي ەكونوميكە، ا كازاحستان ياۆلياەتسيا ەە چاستيۋ.

نو ەتو نە زناچيت، چتو نە بۋدۋت زادەيستۆوۆانى رەزەرۆنىە كادرى.

جاڭا ەكونوميكالىق باعدار تۋرالى بىرەر ءسوز ايتقىم كەلەدى. بۇگىن ءبىز  پاندەميا كەزىندە ەكونوميكامىزدى دامۋ جولىنا شىعاراتىن ماڭىزدى ءارى وسى كەزەڭ ءۇشىن شۇعىل  ماسەلەلەردى قاراستىردىق.

مەن ءوزىمنىڭ ەكىنشى جولداۋىمدا ەكونوميكالىق سەرپىنگە باستايتىن جاڭا شارالاردى ۇسىناتىن بولامىن.

بۇل بارلىق ۆەدومستۆولاردىڭ الداعى ۋاقىتتا اتقاراتىن ماڭىزدى مىندەتى بولماق.

كريزيس، ۆىزۆاننىي پاندەميەي، ەششە دو كونتسا نە وسمىسلەن س توچكي زرەنيا ەگو پوسلەدستۆي دليا ميروۆوي ەكونوميكي ي سوتسيالنوگو پولوجەنيا گراجدان.

دليا كازاحستانا كريزيس كراينە وپاسەن ۆ سيلۋ سىرەۆوگو حاراكتەرا ناشەي ەكونوميكي. نام نۋجەن نوۆىي كۋرس سو ۆسەمي ەگو اتريبۋتامي.

نادو پونيمات، چتو ديۆەرسيفيكاتسيا ەكونوميكي - ەتو نۋجنىي، نو دولگي پروتسەسس، ەگو ۋپروششات پري پوموششي پروگرامم نە نادو.

راسپىليات سرەدستۆا ي سيلى نا سومنيتەلنىە ستراتەگي ي پروگراممى ۋ ناس نەت پراۆا.

ناستالو ۆرەميا سترۋكتۋرنىح رەفورم س تسەليۋ پوۆىشەنيا ەففەكتيۆنوستي ي كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ناتسيونالنوي ەكونوميكي.

وسوبوگو ۆنيمانيا زاسلۋجيۆايۋت زدراۆووحرانەنيە، وبرازوۆانيە، نيزكوۋگلەرودنىە تەحنولوگي، نيوكر، ەكولوگيا.

درۋگيمي سلوۆامي، مى دولجنى پوۆەرنۋت ەكونوميكۋ ليتسوم ك نارودۋ.

ۆ ەتوم پلانە وسوبوە زناچەنيە پريوبرەتاەت سەلسكوە حوزيايستۆو.

نۋجنو زابىت و پوددەرجكە نەەففەكتيۆنىح وتراسلەي، پرەدپرياتي ي بانكوۆ.

كريزيس پوكازال سوتسيالنىە ديسپروپورتسي ۆ ناشەم وبششەستۆە، سكەپسيس ي نەدوۆەريە گراجدان ك مەستنىم ي تسەنترالنىم ۆلاستيام.

ناش گوساپپارات ي، ۆ تسەلوم، سيستەما گوسۋپراۆلەنيا سەرەزنو وتستالي وت ۆەلەنيا ۆرەمەني. يدەولوگيچەسكومۋ اپپاراتۋ توجە نە حۆاتاەت زناني، وپىتا، كرەاتيۆنوستي، سمەلوستي.

نۋجنا پەرەسترويكا گوسۋپراۆلەنيا. ونا ستانەت چاستيۋ پوليتيچەسكوي رەفورمى, پرەدۋسماتريۆايۋششەي زناچيتەلنوە ۋسيلەنيە مەستنوگو ساموۋپراۆلەنيا.

بەز تاكوي رەفورمى، ۋبەجدەن، مى نە سموجەم پريدات رەالنو يمپۋلس سوتسيالنو-ەكونوميچەسكومۋ رازۆيتيۋ سترانى. وب ەتوم يا پودروبنو سكاجۋ ۆ پوسلاني نارودۋ.

سەيچاس جە ستانوۆيتسيا ۆسە بولەە ۆاجنوي زاداچا پودبورا كادروۆ دليا ۆىپولنەنيا كاچەستۆەننو نوۆىح زاداچ.

نوۆىي كۋرس پرەدۋسماتريۆاەت نوۆىح يسپولنيتەلەي – وبرازوۆاننىح، رەشيتەلنىح، ينيتسياتيۆنىح، دەلوۆىح ي چەستنىح.

مەملەكەتتىك اپپاراتقا ءبىلىمدى، بىلىكتى، ويى ۇشقىر، ادال ماماندار كەرەك. بىزدە وسىنداي ازاماتتار جەتكىلىكتى مە؟

ا تەپەر زادۋمايتەس: سووتۆەتستۆۋەت لي پريسۋتستۆۋيۋششايا زدەس كوماندا ۋكازاننىم كريتەريام. پولاگايۋ، چلەنى پراۆيتەلستۆا، اكيمى ترەزۆو وتسەنيات سۆوي ۆوزموجنوستي. حوتيا س ساموكريتيكوي ۋ ناس زاچاستۋيۋ بىۆاەت ۆسەگدا ترۋدنو، ي پريمۋت رەشەنيە نا پولزۋ گوسۋدارستۆا.

جيىن اياقتالدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار