Басқы бет Іздеу Жазылу Мұрағат Мекен-жайы

№3 (914)
26 қаңтар
2012 жыл
Қазақ тiлiндегi халықаралық апталық сараптамалық газеттің электрондық нұсқасы
Газет тарихынан
• Түркістан газеті 1993 жылы қарашада ҚР Министрлер Кабинетінің арнайы қаулысымен ашылған
• Үлкен форматты, 8 бет
• Таралымы - 10 мың дана
• Алғашқы бас редакторы - Қазақстанның Халық жазушысы Қалтай Мухамеджанов. (1993-1999)
• Қазіргі бас редакторы - Шәмшидин Паттеев



Қалтайдың қалжыңдары

Қысыр қатынның зәрi
Кезектi нөмiрi шыққан газетке көңiлi қоңылтақсыған Қалағаң ұжымды бидайдай қуырып, дүниенi тар қауызға сыйдырған.
-Қалаға, әлгiндей фактiлер қолымызға түспедi ғой,- деп ақталған журналист жiгiтке шаншыла қараған бас редактор:
- Апыр-ай, долырған қысыр қатынның зәрi жететiн анау кiтапханаға сендердiң аяқтарың жетпейтiнiне аң-таңмын,- деп қоңқақтау мұрынын қыйсита сол қолымен қозғап -қозғап қойды.



Қалаған айтқан қалжыңдар. Түбектен түк айырмасы жоқ
Қалағаң аяғын ауырсынып жүрген кез. Бiрде “Жигулидiң” алдыңғы есiгiнен әрең енiп, орындыққа зорға отырды. Бiресе қолындағы таяғы сыймайды, бiресе сылтып басатын аяғы сыймайды,
Қалаға-ау, кешiгетiн болдық қой. Жылдам-жылдам мiнбейсiз бе? - деп қалжыңдаған жүргiзушi жiгiтке Қалекең:
- Пай -пай , сенiң мәшинеңнiң түбектен түк айырмасы жоқ-ей. Екеуiне де отыру қиямет- қайым, -деп мырс етiп жауап бердi.





Сұрақ-жауап
Сiзге дағдарыс қаншалықты әсер етуде
иә әсер етуде
жоқ әсер етпейдi



Біздің әріптестеріміз













Бизнес-инфо:
 
ҚАЗАҚСТАН: СЫРТҚЫ САЯСАТ
МӘСКЕУДІ АЛАҢДАТҚАН МИГРАЦИЯ

Ресейде Президент сайлауы жақындаған сайын үгiт-насихат мақалалары көптеп жарық көре бастады. Әсiресе мұның көшбасында премьер-министр Владимир Путиннiң орны бөлек. Оның апта басында «Независимая газета» басылымында жарияланған «Ресей: ұлттық мәселе» атты мақаласы көшi-қон саласындағы ережелерге арналыпты.

ИМПЕРИЯДАН ҮМIТ ҮЗБЕГЕН ПУТИН

Ресей Федерациясының Премьер-министрi Владимир Путин сайлауалды екiншi мақаласын жария еттi. Бұл мақала Ресей БАҚ-тарында әжептәуiр әңгiме өзегiне айналды. Биылғы Ресей Президентiнiң сайлауында Дмитрий Медведевпен бiрге Владимир Путин де додаға түспек. Бүгiннен бастап сайлауалды бағдарламасын жасауды бастап кеткен оның басты көздегенi – ұлттық мәселе.

ҚАЗАҚСТАН: IШКI САЯСАТ
Үкімет: ОН БЕС МИНУТТЫҚ ОТЫРЫС

Парламенттiк сайлаудан кейiн бiр аптаның iшiнде Қазақ елi үшiн саяси маңызы бар бiрнеше оқиға болды: осымен 5-рет мерзiмiнен бұрын таратылған Мәжiлiс жаңадан жасақталды, саяси науқанда жеңiске жеткен үш партияның депутаттық тiзiмi анықталды, депутаттар премьер Мәсiмовке тағы да сенiм бiлдiрдi, Үкiметтiң негiзгi құрамы бекiтiлдi.
Мәсiмовке сенiм бiлдiру туралы мәселеде Мәжiлiстегi 105 депутаттың 92-сi қолдаса, 5-еуi қарсы болып, 8-i қалыс қалды. Осылайша, көпшiлiк дауыспен қайта бекiтiлген Кәрiм Мәсiмов Үкiмет басына қайта келдi. Халық қалаулылары алдында «Уақыт та, үкiмет те, үкiмет басшылары да өзгередi. Олардың өздерiне тән артықшылықтары болады. Бiрақ мен бүгiн бiздiң Елбасының көмекшiсi екенiме және көмекшiсi болып қала беретiнiме тағы да бiр рет көз жеткiзгiм келдi» деп ағынан жарылған 46 жастағы Кәрiм Қажымханұлы премьерлiк таққа 2007 жылы отырған болатын.

МӘЖIЛIСТIҢ ҚҰРАМЫ КӨҢIЛДЕН ШЫҒА МА?

Ертең, яғни 27 қаңтарда Парламент палаталарының бiрлескен отырысында Елбасы жыл сайынғы дәстүрлi Жолдауын жасамақ. 2012-2013 жылдары бүкiләлемдiк дағдарыстың екiншi толқыны келуi мүмкiн деп күткен Қазақстан биылғы жылды саяси оқиғалармен бастады. Мәжiлiс сайлауын өткiзiп, үш партиялы Парламенттi жасақтады.

ИДЕОЛОГИЯНЫҢ ЕКI ҰҒЫМЫ

Рет саны бойынша сегiзiншi рет жасақталып отырған Үкiмет құрамында жұртқа бейтаныс тұлға жоқтың қасы. Алтыншы жыл қатарынан премьер қызметiн атқарып келе жатқан Кәрiм Мәсiмов осымен екiншi рет «өз еркiмен» отставкаға кетiп, екiншi мәрте Парламенттiң қолдап-қолпаштауымен орнында қалды. Министрлер Кабинетiнiң басшысы ауыспаған соң, былайғы жұртқа Үкiмет құрамы алдыңғы құрамын сақтап қалғандай көрiнетiнi де рас. Бiрақ осы жолы сарапшылар мен журналистер қауымын ерекше елең еткiзген екi тағайындау болды. Көзi ашық, көкiрегi ояу азаматтардың ешқайсысы бұл тағайындауларға бей-жай қарамасы сөзсiз. Өйткенi әңгiме мемлекеттiк идеология мен ақпараттық саясат салаларына қатысты.

ӨЗЕКТI МӘСЕЛЕ
БІРЛІГІМІЗДІҢ ТІРЕГІ – ТІЛ

Ұлтты бiрлiк сақтайды. Елдi ер ұйытады. Қоғамдағы тұрақтылық мен татулық ұрандары базбiреулерге жауыр тақырып болып көрiнетiнi рас, алайда бүгiнгi әлемде болып жатқан оқиғаларға қарасаңыз, бейбiт тiрлiктiң бағасы өлшеусiз екенi түсiнiктi болмақ.
Осы жылдары мемлекет қоғамда татулық пен тұрақтылықты сақтау үшiн бар күшiн салып келедi. Қоғамды алға сүйрейтiн үшiншi күштер – үкiметтiк емес ұйымдар желiсi дамыды, түрлi ұлттардың бiрлiгiн күшейту үшiн этномәдени орталықтар ашылды, жер-жиһаннан хабар алатын ұлттық ақпарат құралдары жұмыс iстеп жатыр.

ЭКОНОМИКА
ҚҰБЫРЛАР ЖӘНЕ МҮДДЕЛЕР ҚАҚТЫҒЫСЫ

Дүние жүзi бойынша мұнай мен газға деген тұтынушылық сұраныс деңгейi уақыт өткен сайын артып келедi. Бұл әлемдiк нарықтағы бәсекелестiк көрiгiн қыздыра түскен. Батыс пен АҚШ-тың құбырларға қатысты жобасына Ресей кедергi жасап бағуда. Ал айтқанына көнбеген Киевтi сотқа берем деп отыр.

ТҮРКIСТАН-АҚПАРАТ
ШЫҢҒЫС ХАННЫҢ IЗIМЕН

«Тәңiр жарылқасын» атты деректi фильмнiң тұсауы кесiлдi


Жуырда Алматыда режиссер Рүстем Әбдiраштың бес бөлiмнен тұратын жаңа деректi фильмiнiң тұсаукесерi өттi. «Тәңiр жарылқасын» деп аталатын деректi фильмдi Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ-ның қолдауымен «CentauRus» студиясы түсiрген.

ҚАДЫР АҚЫНДЫ САҒЫНДЫҚ

Алматыдағы Абай атындағы опера және балет театрында Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттiк сыйлықтың лауреаты, ақын Қадыр Мыза Әлiнi еске алған «Қазақтың дана Қадыры» атты әдеби-сазды кеш өттi.

РУХАНИЯТ
ҚАЗАҚТАРҒА ҚЫРҒИДАЙ ТИГЕН

«Желтоқсан жендеттерi» әлi де жадымызда

Жазушы, ғалым, газетiмiздiң тұрақты авторы Тоқтар Бейiсқұлов бүгiнде 80 жасқа толып отыр. Ағамызды осы мерейтойымен шын жүректен құттықтай отырып, төмендегi мақаласын оқырман назарына ұсынуды жөн көрдiк.


ТҮРКIСТАНДЫҚТАР

ЕР ЕСIМI ЕСКЕРУСIЗ ҚАЛМАСА

Мемлекеттiк думада депутат болған Шәймерден Қосшығұлов рухына тағзым


Алаш зиялыларының ХХ ғасырдың басындағы ұлттың ұлт болып қалыптасуы үшiн жасаған еңбектерi жайында аз айтылған жоқ. Алайда, бiр өкiнiштiсi, Қазақ билiгi тарапынан Алашорда үкiметiнiң осы бiр ұлы жолда жасаған ерен еңбегiне өз дәрежесiнде баға берiлмей келедi. Күнi бүгiнге дейiн Алаш қайраткерлерiн болашақ ұрпақтың зердесiнде қалдыру iсi қолға алынған жоқ.

БОТБАЙДАН ҰШҚАН БҰЛБҰЛ ҚҰС

Бегiлдә АЛДАМЖАР

Халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан, бүгiнге дейiн жалғасып жеткен ән айту ѳнерiнiң табиғи синкретизмнен бiрден профессионализмге «қарғуы», басқаша айтсақ, кеңес заманында «феодализмдi айналып ѳтiп, бiрден социализмге қарғыдық» деп күпiлдегенiмiз сияқты, қолайсыз бiр жағдайды бастан кешiргiздi. Қанша мақтансақ та, о кездерi шыққан әншiлерiмiздiң ешқайсысы да, Еуропа, соның iшiне Италия әншiлерiнiң дәрежесiне кѳтерiле алған жоқ. Тiптен оның керегi де жоқ едi. Соған қарамастан бiз кеңес үкiметi сырттан әкеп таңған, халқымыздың үрдiсiнде жоқ опера, балет, драма театрлары т.б. сияқты ѳнер түрлерiнiң мамандарын дайындаудан тыйылған жоқпыз. Мұның маман әншiлерге де қатысы бар. Соның нәтижесiнде бiзде халқымыздың тѳл топырағынан алшақтап кеткен, қазақы ән айту ѳнерiн сезбейтiн, бiлмейтiн, тiптен қазақша дұрыстап сѳйлей де алмайтын, керек десе оны қажетсiнбейтiн де, барынша европаланған, орыстанған әншiлердiң тобы қалыптасты. Бұған бiр жағынан, бiздiң халқымыздың дәстүрлi ән айту мектебiнiң үрдiсiн әрi қарай жалғастыра алмағандығымыз, екiншi жағынан, рухани космополитизм, басқа ұлт ѳкiлдерiнiң қазақ вокалында үстемдiк етуi, қазақтың «қара дауыспен» айтатын мектебiнiң тѳл ѳкiлдерi Ж.Омарова, Р.Есiмжанова, Р. Қойшыбаевалардың т.б. «мәдениеттi» түрде шеттетiлуi, ұлт вокалын ѳзiн-ѳзi тек қана домбырамен сүйемелдеп ән айтатын әншiлердiң шамасында, экзотика ретiнде ғана қарастыру қазақ вокалына кѳп зиянын тигiздi. Мұны кезiнде Ә.Қашаубаев жѳнiнде жансебiл фольклор жинаушысы А.Затаеевич: «Чисто же в голосовом отношении Кашаубаев превосходит обоих яркостью своих данных. И очень жаль, что отрыв от степи и соблазны города ставят этого хорошего певца под искус и перед опасностью замены живого, непосредственного чувства и подкупаюшей свежести и наивности творчества – холодным и безучастным стандартом исполнении», – деп негiзгi мәселенi дер кезiнде кѳрiп, асқан бiлгiрлiкпен, ѳте жақсы жазған едi («500 казахских песен и кюев», Алматы, 2002, 331-бет). Бiз қазiр соның зардабын Орта Азия мемлекеттерi iшiнде барынша тартып отырған елмiз. Кезiнде Мәскеу мен Миланды барып таңғалдырса да, Еуропа елдерiнiң неше түрлi сыйлығын алса да, бүгiндерi бiздiң тѳсiне ұрғыштап жүрген әншiлерiмiздi, мың жерiнен мақтаса да, нағыз да шынайы қазақы әншiлер деуге болмайды. Олар бар-жоғы Италияның белькантосын меңгерген, ѳзiмiздiң тѳл вокал мектебiмiзге мұрындарын шүйiре қарайтын, барынша «еуропаланған», «орыстанған», космополиттер ғана. Мен жақында Италия операсына келгенде тѳрт аяқтарын тең тастайын жорғадай суси жѳнелетiн бес-алты тамаша баритонның Жаяу Мұсаның «Ақ сисасын» айтқанда қалай ақсап жатқандарын кѳрдiм. Ең бастысы, олардың жан дүниесi, осы әндi сезiнуi, қазақша дыбыс шығару техникасы, интонация мен дикциясын еске алмағанда, регистрлардың алмасуы мен сахнадағы қимыл-әрекеттерiне дейiн мүлдем табиғи емес, жасанды, әлдеқандай компьютердiң арнайы жазылған бағдарламасы бойынша айтып тұрған қуыршақтар сияқты. Ең бастысы, бұл әндегi автордың жан күйi, күйiнiш-сүйiншi, т.б. жоқ, мүлдем салқын. Бiз мұндай салқын лептi, қазақша айтсақ, қазақ даласына Мұзды мұхит кеп орнай қалғандай жағдайды бүгiнде бетке ұстап жүрген, қаншама қазақша малына киiнiп, қаншама қазақ боп кѳрiнгiсi кеп тырысқанымен, нағыз қазақылықтан баяғыда-ақ ат құйрығын кесiсiп кеткен әншiлерiмiздiң басынан анық кѳремiз.

Айтақын БҰЛҒАҚОВ: АЙТЫСТЫ «ТҰМЫЛДЫРЫҚТАУ» ҮЛКЕН АЙЫП

Газетiмiздiң өткен санында («Түркiстан», 19 қаңтар, 2012 жыл, №3) «Айтыс телеарнадан неге көрсетiлмедi?» деген бiр топ зейнеткерлердiң хаты жарияланған едi. Осыған орай, бiз белгiлi айтыс­кер, талдықорғандық ақын Айтақын Бұлғақовқа бiрер сауал тастаған едiк.

ЖАЗУШЫ ҚИЯЛЫНДА НЕГIЗ БАР МА?

Ғылыми-техникалық негiзге сүйенiп шы­ғар­ма жазудың хас ше­берi, атақты қиялгер жазушы Жюль Верн ХIХ ғасырда жазған жиырма шақты романында жүзден астам бол­жам ұсынған. Оның қиялдары­ның көп бөлiгi ХХ ғасырда жүзеге асырылғаны тарихтан мәлiм. Әлем оқырмандарына аты мәшһүр Жюль Верннен соң араға қырық жылдай уақыт салып ағылшын жерiнде дүние есiгiн ашқан Герберт Уэльс оның тiкелей мұрагерi iспеттi iзiн басты.

ӘЛЕУМЕТ
АППАҚ ОТАУ ЖАРАСАР КЕҢ ҚОНЫСҚА...

Отбасы құндылығы дегеніміз не?


Жуырда «Мир» телеарнасынан Болливуд түсiрген «Бұл жұпты Алла жаратқан» («Эту пару создал Бог») атты үндi фильмiн көрсеттi. Фильмнiң режиссерi – Адитья Чопра. Басты рольдi үндiнiң белдi актерлерiнiң бiрi – Шакрукх Кхан сомдапты. Бүгiнде қалың көпшiлiктiң сүйiктiсiне айналған актер аталмыш фильмде тағы бiр қырынан көрiнген екен.

СЕРГЕЛДЕҢГЕ САЛҒАН СЫРТТАЙ ОҚУ

Жаңа реформадан білім сапасы өсе ме? Бiз бұған дейiн де бiлiм беру саласының түрлi реформа алаңына айналғанын жазған едiк. Осы тiзгiндi ұстаған он бiр министрдiң де өзiнше бiр жаңалығымен келгенi талай қаламға түрлi себеппен тақырып болған. Бiр өкiнiштiсi, осыған дейiн қабылданған бағдарламалар мен енгiзiлген өзгерiстердiң көпшiлiгi оң нәтижесiн бермей жүр. Себебi бiздегi реформаның көбi соңына дейiн жетпейдi, сиырқұйымшақтанып, елеске айналады. Оның үстiне бұл саланы Тәуелсiздiктiң 20 жылында 12 министр басқарып, 12 түрлi реформа жүргiзген жоқ па?

ДЕНИЗ

Көрермен сұранысына сай қазақ телеарналарынан түрiк фильмдерi үзiлмейтiн болды. Дәл қазiр менiң айтайын деп отырғаным, көрермендердiң тамаша көзайымына айналған түрiктiң «Дениз» атты киносы. Қазақстан ұлттық телеарнасынан көрсетiлетiн бұл фильмдi көрiп жүргенiмiзге бiр жыл болды. Былтырғы күзде қызыға теледидарға телмiрiп, Дениз басталды деп бар жұмысын қоя сала, бар зейiнiн Денизге бөлетiн көрермендерiмiз биылғы жылы да теледидардағы Дениздiң алдынан табылады. Алдыңғы жылдары арнамыздан «Мың бiр түн» үзiлмеген едi, ендi «Дениз» – бұл фильмнiң бiтер шегi бар ма өзi? Ол бiткенше бiздiң рухани санамыз жойылып кетпес пе екен? Кештетiп бiр туғаныңның үйiне бара қалсаң, әпке – жеңгелерiмiз Дениздi көрiп отырғаны. Бар жұмысын қойып, жылап жатқан баласын ұмыттыратын сол фильмнiң бiр пайдасы бар ма өзi? Осы жағына мән бергендер кем де кем шығар. Көп көре бермеген соң әпке-жеңгеме қызығып мен де Дениздi көрмекшi болдым. Қарасаң бiр бiрiне ерегiскен, бiрiн-бiрi қорқытып бағындырған, үлкенi де кiшiсi де өтiрiктi қиыстырып жатқан, бiр-бiрiне пайдасынан зияны көп актерлер көрермендерiмiздiң санасынан ойып орын алған. Кейде бұл фильм мектептегi оқушылардың арасында да даулы мәселеге айналады. «Мертке жаным ашиды», «Мерттiкi дұрыс, Дениздiкi қате» немесе «Суна байғұстың бiр бағы ашылмады ғой», «Озан сүйкiмсiз болып кеттi, Банудың тастап кетуiне әбден лайық» деген пiкiрлерге қарап, бұл фильмнен жас буындарымыздың алатын әсерiн байқаймыз. Айта кететiн тағы бiр нәрсе, осы фильмдегi актерлер, олардың қылықтары, жүрiс-тұрысы, киiмдерi де бiздiң жас жеткiншектерiмiздiң үлгi тұтар тұлғасына да айналып үлгердi. Жоңғарлардың тарих сахнасында болған орны сияқты, бұл фильмнiң де ұлттық арна сахнасында өзiндiк орны бар. Әрине, бiр жыл уақыт бойы көрсетiлген бұл фильмдегi кейiпкерлерге ұқсағысы кеп, елiктеушiлер де бар екен.

М-агент жайлы бiрер сөз

Заманның даму дөңгелегiндегi адамзат үшiн үлкен жаңалық болған интернет – қазiргi кезде бiздiң арамызда бiр-бiрiне жұбай iздегендердiң танысу, әуесқой жандардың музыка әрi кино көшiру құралы. Интернет тiлiн мектеп табалдырығын жаңа аттаған бала да бiледi. Көшеде жүрсе телефонға, үйде отырса компьютерге үңiлетiндер қаншама? Бiрақ бұлар интернеттiң орасан зор тораптарынан бiлiм алып жатқандар емес, ондағы ойын мен м – агентке арбалғандар.

БIЗДIҢ СҰХБАТ
МЕНIҢ ҚҰРДАСТАРЫМ

АМАНХАН

Екеумiз түйдей құрдаспыз. Туған жылымыз да, туған күнiмiз де бiр. Әй, бiздей қалжыңдасып, әзiлдесетiн жан жоқ шығар, сiрә да?! Ал жастық шағымызда бастан нелер өтiп, нелер кетпедi дейсiз.
Аманхан әскери борышын өтеп келген соң университетке құжаттарын тапсырған. Сынақтан сүрiнiп кетiп, Алматы үй құрылысы комбинатына жұмысшы болып орналасты. Бойында қан ойнаған, жiгiттiк шақ. Несiн жасырайық, жастар ретi келгенде «iшкiлiктен» де бас тартып көрген емес. Сол кезде Кеңес өкiметiнiң ең өтiмдi тауары алкогольдi iшiмдiктер едi. Кейде жұмыс кезiнде де сол ащы судан тартып жiберетiн кездер болатын. Бiр жолы түскi үзiлiсте бригада мүшелерi Васяның туған күнiн атап өтiп жатқан. Әуелi сыра, соңы ашы суға ұласты. Жiгiттер қызып алған. Жағдай «Ты меня уважаешь или не уважаешқа?» барып қалған. Қызып алған Вася:

Көлбай АДЫРБЕКҰЛЫ: «КАЗАХСКОЕ ДЕЛО» – ҚАЗАҚ ҚАСIРЕТI ЕДI

«Казахское дело». Көлбай Адырбекұлы. Екеуi бiрiн-бiрi iздеп тапқан десе де болғандай. Сондықтан да мылтықсыз майдандағы әрiптестерi Көлбай ағаға «Казахское делоны» зерттеген журналист», «Тақырыбын тапқан қаламгер» деп баға беруi тектен-тек емес.
Бiз көңiлi ақ, мiнезi жiбектей Көлбай ағаны өз арамызда «Көлаға» деп атап кеттiк. «Үлкенге құрмет, кiшiге iзет» көрсетуге әрдайым даяр тұратын қаламгер ағамыз әрқайсымызға ұстаз да бола бiлдi. Бүгiнде «Алпысым – талтүсiм» деп отырған Көлбай Адырбекұлымен болған әңгiмемiздi назарларыңызға ұсынып отырмыз.


“Түркiстанның” қыздары: Е.Кәпқызы, Н.Жоямергенқызы, Г.Омарова, Г.Бектасова

ҚОНЫС
АЛАШ ДАЛАСЫ ЖӘНЕ АУЫЗ СУ

Кейбiр ғалымдардың болжамына сәйкес, таяудағы келешекте елiмiздiң стратегиялық мүмкiндiгiн газ бен мұнай емес, таза ауыз су нақтылайтын сияқты. Яғни қазiр мұнай қандай қымбат болса, болашақта ауыз судың да нарқы сол сияқты болмақ. Басқаша айтқанда, қазiр «мұнайлы держава» деген сияқты «сулы держава» деген анықтамалар қалыптасуы да ықтимал. Әлбетте, олардың қатарынан қазақ елiн көре қоюымыз да екiталай...

ҚАНДАСТАРҒА ҚҰШАҚ АШҚАН ҚАСКЕЛЕҢ...

Бұзақы қолынан қаза тапқан қарттың құны – 500 мың теңге

Өткен аптада Қаскелеңге барып қайттық. Отандық кейбiр телеарналар таратқан «Қазақстан тәуелсiздiк алғалы берi 20 жылдың iшiнде Түркиядан келген 25-ке жуық қандас қасақана өлтiрiлдi. Олардың басым бөлiгi Қаскелеңнен. Жуырда Ақтар Қарадемир атты қарияны да қалтасындағы ақша үшiн өлтiрiп кеттi» деген суыт хабары себеп болған. «Айдың, күннiң аманында Атажұртты аңсап келген қандастарымыздың бауша қырылғаны қалай?» деген дүдамал болды көңiлiмiзде.

ЖОЛДАН ҚАРЖЫ ЖЫМҚЫРҒАНДАР

Оңтүстікте дау әлі өршитін түрі бар

Жәнiбек ӘШIМ

«Батыс Қытай – Батыс Еуропа» көлiк дәлiзiнiң басынан дау арылмай қойды. Былтыр осы халықаралық жобаның межеден кешiгiп жатқандығы талай сынға iлiктi. Жоба Оңтүстiк Қазақстан облысының аумағына келгенде тоқтап қалған-тұғын. Бұл аймақта жол салу жұмыстарының өзi кешiгiп басталған. Оған себеп – 900-дей жер иелерiнiң тек 150-i ғана өтемақы алған көрiнедi.

ӘРІПТЕСІМІЗ – ДЕПУТАТ!

«Алматы ақшамы» газетiнiң бас редакторы, белгiлi публицист, қаламгер Қали Сәрсенбайдың есiмi көзi қарақты оқырманға жақсы таныс. Оның қаламынан туған көркем дүниелерi қазақтың мәдениетiн өркендетуге үлес қосып келедi.

ТІЛ ҒЫЛЫМЫНЫҢ МАЙТАЛМАНЫ ЕДІ

Қазақ ғылымы мен рухани кеңiстiгi аса ауыр қазаға ұшырады. Моңғолияның Баян-өлгий аймағында тұратын көрнектi тiлшi ғалым, қазақ диаспорасының ардақты ақсақалы, Моңғолия Ғылым академиясының бiрiнiшi дәрежелi сыйлығының лауреаты, Моңғолияға еңбек сiңiрген қайраткер, филология ғылымдарының докторы, профессор Базылхан БҰҚАТҰЛЫ сексенге қараған жасында қайтыс болды.

ҚЫТАЙДА СТУДЕНТ АҚЫНДАР АЙТЫСЫ ӨТТI

Қаңтар айының басында Қытайдағы қазақтардың студент ақындарының айтысы болып өтті. Айтысқа қатысқан 32 ақыннан сараланып шыққан 13 айтыс­кер үш номинация бойынша марапатталды. Бас жүлдені Анар Бәделханқызы жеңіп алған. Бұл реткі ақындар айтысын ҚХР Іле Педагогикалық Институтының айтысты оқыту мен зерттеу орталығы ұйымдастырып отыр. Аталған дүбірлі шараның өткізілуіне айтыстың «Дүние жүзілік бекзаттық мәдени мұралардың өкілдік туындысы» қатарына жолдама алуы мен ЮНЕСКО-ның айтысты қорғауға атсалысуы себепші болып отыр. Айта кетерлік тағы бір жайт, студент ақындар айтысының үшінші рет өткізіліп отырғандығы. Әділқазылар мен сыншылардың пікірінше аталған айтыс сөз тапқыштығы, шешендігі, айтыс түрлерінің сахнаға көтерілуі жағынан Шынжаң қазақ тарихындағы өте үлкен құбылыс ретінде бағаланып отыр. Айтыс көкжиегінің кеңеюіне өзіндік үлес қосқан аталған зерттеу-оқыту орталығы айтыс жөніндегі зерттеу мақалалардың қытай және ағылшын тіліндегі топтамасын жарыққа шығарғандығы болды.


Сәбит ДОСАНОВ: ҮРЕЙЛІ КӨКТЕМ

Әңгіме


“Бүгiн наурыз айының отыз бiрiншi жұл­дызы. Сейсенбi. Сексен жетiншi жыл. Бұл айдың соңғы күнi де тарих қойнауына кетiп барады. Сексен алтының желтоқсанынан берi бар болғаны үш айдан сәл ғана артық уақытта жүректi қансыратып, сананы сансыратқан сан алуан оқиғалар болды. Қазақстанның шаш ал десе бас алатын басшылары Кремльдiң бұйрығын мүлтiксiз орындады.

ҚАРА ӨЛЕҢ МЕНIҢ ҮЙIМДЕЙ

Мағиза ҚҰНАПИЯҚЫЗЫ

Мағиза Алтайдың арғы бетiнде – Қытай елiнде туып-өскен. Сол елде медициналық жоғары бiлiм алған. Атажұртқа оралғанына он бес жылдан асқан қыздың өлең жырлары бұрын «Талбесiк», «Ақ толқын» атты ұжымдық жинақтардан орын алса, биылғы жылы «Қазақпарат» баспасынан «Қызыл шолпы» деген жеке жыр жинағы жарық көрмек.

ҚАЗАҚ ЕЛI, ҒАЛАМАТ ЕҢ НЕ ДЕГЕН?!

Гүлден МҮЛIКҚЫЗЫ, ҚХР

Гүлден Мүлiкқызы 1966 жылы Алтай аймағы, Қаба ауданы, Сартам ауылы Қабырғатал қыстағында дүниеге келген.
1985 жылдан бастап ақындар айтысына қатысып келе жатқан белгiлi ақын. «Алтай халық ақыны», «Еңбегi сiңген ақын» атақтарын алған. Айтыс өнерiмен қатар жазба ақындықпен де айналысып, 300-ден астам өлеңi жарияланды. 2003 жылы Қазақстанда өткен Таңжарық Жолдыұлының 100 жылдық мерейтойында «Таңжарыққа арнау» атты өлеңi 3-орын, 2005 жылғы Дүниежүзi қазақтарының III Құрылтайының жыр мүшайрасында бас жүлденi жеңiп алды.
Гүлден «Бозжалын» (1995), «Бозбалаға бой тұмар» (2004) сынды жинақтардың авторы. Сондай-ақ, Қазақстанда шыққан «Жас толқын», «Қоштасқым келмейдi», «Тас бұлақтың сыңғыры» атты жыр жинақтарына «Жаңа заман ақындар айтысы», «Алтын тау салтанаты», «Өлең той», «Жекпе-жек», қатарлы айтыс жинақтарына айтыстары енген.
Гүлден жәйлi «XX ғасыр Қытай қазақ жазушылары» (2007) және «XX ғасыр Қытай қазақ айтыс ақындары» (2009) кiтаптарында жазылған.
2011 жылы Дүниежүзi қазақтарының IV құрылтай делегаты. Ол Шыңжаң жазушылар одағының, Шыңжаң қазақ мәдениет қоғамының, Шыңжаң айтыс зерттеу қоғамының беделдi мүшесi. Қазiр Алтай аймағы Бұрылтоғай ауданы Мәдениет мекемесiнде қызмет iстейдi.
Қазақстан Республикасы Тәуелсiздiгiнiң 20 жылдығы мен Көшi-қонның 20 жылдық мерейтойларына арнап жазған өлеңдерiн ұсынып отырмыз.

ҰЛТТЫҚ ҚОЛӨНЕР ДАМЫП КЕЛЕДI

Қазақтың қолөнерi – ұлтымыздың ежелден келе жатқан асыл мұрасы және дәстүрлердiң жалғасы. Сонау көне заманнан берi қазақ халқы түрлi бұйымдарды дүниеге әкелген. Ал бүгiнгi ұлттық қолөнерiмiз қай деңгейде дамып жатыр және қаншалықты сұранысқа ие?

«ЭЙР АСТАНА» ПАРКI ВOEING 757 ҰШАҒЫМЕН ТОЛЫҚТЫ

Жуырда Қазақстанның жетекшi әуе тасымалдаушысы «Эйр Астана» әуекомпаниясының паркi Boeing 757 ұшағымен толықты. ҚР ұлттық әуетасымалдаушының авиапаркiн толықтырған ортамагистральды аталмыш ұшақ Алматы әуежайына алғаш 2012 жылдың 17 қаңтарында қонды. Экономкласта 150 орыны және бизнес-класта 16 орыны бар бұл авиалайнердiң крейсерлiк жылдамдығы – 870 км/с, ұшу қашықтығы – 7250 шақырым.Осы авиалайнердiң келуiмен әуекомпания флотын батыс өндiрiстiң 26 заманауи әуе кемесi құрайды. Олардың арасында – Boeing 767-300, Boeing 757-200, Airbus A321, Airbus A320, Airbus A319, Embraer 190 және Fokker 50. «Boeing 757 бар.Әлемнiң көптеген әуекомпаниялары осы әуе кемелерiн тиiмдi пайдаланып келедi.

   
Developed by
Nursat Web-Group
Copyright © 2004 TURKESTAN. All Rights Reserved