31 Qazan, 13:43 496 0 Qaýipsizdik Dınara MYŃJASARQYZY

  Jastardyń boıyna dinı ekstremızmge qarsy ımmýnıtet egý mańyzdy

Almaty qalasynda Almaty Menedjment Ýnıversıtetiniń bazasynda QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń uıymdastyrýymen «Dinı ekstremızmniń aldyn alý máselelerindegi jastardyń róli» eki kúndik oqytý semınary bastaldy. Oǵan 80-nen astam stýdent jastar men volonterlik uıymdardyń ókilderi qatysýda.  

Sharanyń maqsaty – jastardyń boıynda antıekstremıstik sanany qalyptastyrý, dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl máselelerinde quqyqtyq jáne azamattyq jaýapkershilik deńgeıin arttyrý, Qazaqstan jastarynyń radıkaldy jáne destrýktıvti dinı aǵymdarǵa qaıta oralýyna jol bermeý.

Spıkerler retinde Dintanýshylar kongresi qoǵamdyq uıymynyń sarapshysy Meıram Imanbaev pen medıatrener, belgili bloger Iakov Fedorov jastarǵa jan-jaqty aqparat berýge tyrysty. Dintanýshylar kongresiniń sarapshysy Meıram Imanbaevtyń aıtýynsha, bul is-sharany Din isteri komıteti eki jyldan beri uıymdastyryp keledi. «QAZAQSTAN WITHOUT EXTREMISM!» jobasy boıynsha semınar Qazaqstannyń birqatar óńirinde (6 oblysta) ótkizilmek. Buǵan deıin úsh óńirde boldyq. Endigi baǵyt – Shymkent, Astana qalasy. Qarasha aıynyń sońyna taman bizdiń semınarymyzǵa qatysqan jastar bul taqyrypty qalaı túsinedi jáne qalaı qabyldaıdy degen másele boıynsha shyǵarmashylyq áleýetin qosa otyryp, aqparat quraldarynda maqala nemese áleýmettik jelide jazba qaldyra alady. Sondaı-aq, beınerolık túsirý arqyly óńir jastary usynystaryn jiberýine bolady. Iaǵnı, jastar antıekstremıstik qozǵalysy kóshbasshylarynyń arasynda «Áleýmettik jelilerdegi úzdik post-jarııalanym», «Dinı ekstremızmge qarsy áreket boıynsha úzdik kreatıvti akııa», «Eriktiler qozǵalysynyń úzdik uıymdastyrýshysy» atalymdary boıynsha baıqaý jarııalandy. Biz sonyń ishinde irikteý júrgizý arqyly qarasha aıynyń aıaǵynda jobany qorytyndylaımyz», – dedi sarapshy Meıram Imanbaev.

Munyń ózektiligi ne? Áýeli jastardyń boıynda dinı radıkalızm men ekstremızmge qarsy ımmýnıtet qalyptastyrý mańyzdy. 2011 jyly elimizdiń birqatar óńirinde dinı sebepterge baılanysty radıkalızmniń kórinisteri qylań berdi. Sonyń negizinde Din isteri agenttigi quryldy. Dinı birlestikter týraly zań qabyldanǵany málim. Bul turǵyda Dintanýshylar kongresi qoǵamdyq uıymynyń sarapshysy Meıram Imanbaev: «Din salasyndaǵy radıkalızm men ekstremızm jaıynda aıtqanda kóp jaǵdaıda memlekettik organdardyń ózderiniń tıisti atqaratyn fýnkııasy bar. Al Din isteri komıteti men jergilikti atqarýshy organdardyń negizgi jumysy – halyqtyń, ásirese jastardyń boıynda dinı radıkalızmge qarsy turýdy aqparattyq turǵydan túsindirý kerek. Osy arqyly birinshiden, memlekettiń zaıyrly qaǵıdatyna degen qurmet kúsheıedi,  ekinshiden, dástúrli dinimiz ben tarıhymyzdy asqaq etemiz, úshinshiden, qundylyqtardy nyǵaıta otyryp qoǵammda dindi birjaqty túsinetin kórinisterge toıtarys bere alamyz» degendi aıtty.

Sarapshynyń pikirinshe, elimizde dinı ahýal turaqty. «Azamattardyń memleket júrgizip otyrǵan saıasatyna kózqarasy qalaı? Dinı aǵymdarǵa toıtarys berýdegi áleýeti qandaı? Memlekettik organdar bárine zertteý júrgizý arqyly, saraptaıdy. 2013 jyldan beri ýákilettik organ júrgizgen áleýmettik saýalnamanyń barlyǵy din salasyndaǵy memlekettik saıasatqa degen senimin kórsetýde. El halqynyń zaıyrly damý qaǵıdatyn qoldaý kórsetkishi de basym. Degenmen, dindi birjaqty túsinetin keleńsizdiktiń bar ekeni ras. Halyqtyń  qaýipsizdigi óz aldyna, rýhanı turǵydan jikke bólinbeýi úshin jat pıǵyldy teris aǵymdardyń ara-jigin ajyratyp, naqty kórsetý qajet. Bul baǵytta el musylmandarynyń basyn qosatyn irgeli ınstıtýt – Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń atqaryp otyrǵan jumysy shashetekten. Múftııattan tys jatqan eshbir meshit joq. Sondyqtan azamat retinde áýeli memlekettiń zańyna baǵynýy kerek, memlekettiń zaıyrly damý qaǵıdatyn qurmetteýi kerek. Al jalpy, azamattardyń dinge sený ne senbeýi óz erkinde. Biraq din týraly anyq-qanyq zerttep, tanyǵyńyz kelse, aqparatty resmı organnan bilgen durys. Ásirese, jastar din týraly kóldeneń kók attydan suramaýy tıis. Elimizde 2700-deı meshit bar. Kez kelgen meshitte jamaǵattyń suraǵyna jaýap beretin bilimdi mamandar jumys isteıdi. Osydan bes-alty jyl burynǵy jaǵdaımen salystyrsaq, qazir meshittegi ımamdardyń 25 paıyzy joǵary bilimdi, onyń ishinde arnaıy bilim alǵandar kóp», – dedi Dintanýshylar kongresiniń sarapshysy Meıram Imanbaev.

Sol sııaqty bloger Iakov Fedorov ótkizgen «Áleýmettik jelilerdiń ekstremızmge qarsy áreket etý jumysyndaǵy áleýmettik kommýnıkaııa men aqparattyq almasýdyń tıimdi quraly retindegi róli» lekııasy aıasynda áleýmettik jelilerdiń psıhologııasy keńinen ashyldy. Qatysýshylar úshin medıatrener qoǵamdyq pikirdi qalyptastyrý nemese sanany manıpýlıaııalaý quraly retinde jańa medıany tanystyrdy. Sonymen qatar, radıkaldy kózqarastarǵa qarsy áreket etý jónindegi jumys strategııasy aıtyldy, sondaı-aq, áleýmettik jelilerdegi volonterlik uıymdardyń jumysy talqylandy. Dáris sońynda Iakov Fedorov áleýmettik jeliler arqyly jastarmen tikeleı dıalogty qalaı qurý kerektigin kórsetti.

«Kez kelgen áleýmettik jeli arqyly tor quryp, adamdardy qyzyqtyrýǵa bolady. Mundaı toptar ártúrli ádis paıdalanady. Keıbir aqparatty resmı mekemeden alýǵa moıny jar bermeıtinder «dinı bilimdi» áleýmettik jeli arqyly alǵysy keledi. Ásirese, belsendi áleýmettik jelilerde (Twitter, Youtube) aqparat kóp. Sondyqtan bul turǵyda qoǵam sapaly kontent qalyptastyrýy kerek. Áleýmettik jelini tıimdi paıdalaný qajet. Jastar ár nársege áýes bolady. Din salasy jóninde aqparaty bolǵany durys. Neniń durys, neniń burys ekenin aıyra bilgen jón», – dedi medıatrener Iakov Federov.

Shyn máninde, jastar jyldam qabyldaǵysh, tez eliktegish. Olardyń radıkaldy kózqarastardyń yǵyna jyǵylýy da ońaı. Eki kúndik semınar jastardyń burys jolǵa túsip, jat aǵymnyń jeteginde ketpes úshin jan-jaqty aqparatqa qanyqtaryp, tushymdy málimetter beretini sózsiz.

 

 

Sońǵy jańalyqtar