23 Qazan, 13:23 756 0 Rýhanııat "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

Altyn Ordanyń 750 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferenııa bastaldy

Qaraǵandyda Altyn Ordanyń 750 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferenııa bastaldy. "Saryarqa jáne Altyn Orda: ýaqyt pen keńistik" halyqaralyq ǵylymı konferenııasyna alys jáne jaqyn shet memleketterden ǵalymdar men zertteýshiler qatysýda. Konferenııa úsh kúnge sozylady dep kútilýde, dep habarlaıdy BAQ.KZ. 

"Rýhanı jańǵyrý" baǵdarlamasy aıasynda uıymdastyrylǵan sharada Joshynyń ulysynyń, ıaǵnı ǵylymı ádebıet betterinde "Altyn Orda" atalatyn handyqtyń tarıhı jáne mádenı mura nysandary men sońǵy jyldary júrgizilgen ǵylymı-zertteý jumystarynyń qorytyndy nátıjeleri boıynsha pikir almasýlar josparlanǵan.

"Ǵylymı-tájirıbelik is-shara álem tarıhynyń ortaǵasyrlyq kezeńindegi saıası, tarıhı, mádenı jáne geografııalyq bet-beınesine túbegeıli ózgerister ákelgen Joshy Ulysynyń muralaryn zertteýge qosqan úlesi deýge bolady", - deıdi E.Aǵymbaev.

"Ejelden Saryarqa ataýyn alǵan osy óńirde álemge áıgili bolýǵa laıyq jádigerlerge baı jer. Atap aıtsaq, konferenııamyzǵa arqaý bolǵan Ulytaý óńirindegi Altyn Orda tarıhyna qatysty asa baǵaly tarıhı eskertkishter. Uly ulys nemese Altyn Orda degen ataýmen tanymal irgeli eldiń negizin qalaǵan Joshy hannyń kesenesi de osynda ornalasqan. Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev "Ulytaý-2019" halyqaralyq týrıstik forýmynda Joshy hannyń kesenesin mádenı-týrızm nysanyna aınaldyrý qajettigi týraly aıtqan bolatyn. Búginde Altyn Orda dáýiriniń tarıhı eskertkishterine baı Ulytaý óńiri týrıstik kartanyń TOP-50 nysanyna enip otyr. Osy ıgi bastamanyń aıasynda oblysymyzda birqatar naqty is-sharalar uıymdastyrylyp, iske asyrylyp jatyr. Atap aıtqanda, eskertkishter jaıly tyń derekter alý maqsatynda ǵylymı-saraptamalyq jumystar qolǵa alyndy. Alǵashqy qorytyndylardy búgin ǵalymdar men mamandar óz baıandamalarynda jetkizedi dep oılap otyrmyz. Sonymen qatar, eskertkishterdi keń nasıhattaý maqsatynda derekti fılmder men ǵylymı-tanymdyq basylym daıyndalyp, kópshiliktiń nazaryna usynyldy. Úshinshiden, Ulytaý tarıhı-mádenı oazısyna týrısterdiń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda birqatar ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý kózdelip otyr. Mysaly, Ulytaý taýynda vızıt ortalyqtyń qurylysy júrgizilýde. Onyń iske asyrylýy kelýshilerge kórikti jerler, týrıstik baǵyttar men murajaılar boıynsha ekskýrsııalar týraly aqparatty qamtıtyn týrıstik qyzmetter keshenin usynýǵa múmkindik beretin bolady", - dedi óńir basshysy.

Úsh kúnge sozylatyn konferenııa mynandaı baǵyttar boıynsha jumys isteıdi: Joshy Ulysynyń saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq tarıhy; Joshy Ulysynyń tarıhı-mádenı murasy: zertteý, saqtaý jáne nasıhattaý; Joshy Ulysy: dala men qala mádenıeti; Saryarqadaǵy Joshy Ulysynyń tarıhy men mádenıeti.

Ǵylymı konferenııany uıymdastyrýshy oblystyq Mádenıet, arhıvter jáne qujattar basqarmasynyń basshysy Erkebulan Aǵymbaevtyń pikirinshe, is-shara Joshy ulysyn ulyqtaý arqyly memlekettik ıdeologııany qalyptastyrý quraly bolmaq.

"13 ǵasyrdyń basynda Altaıdan Dýnaı ózenine deıingi aralyqta ulan-ǵaıyr ımperııa boı kótergen. Imperııa onyń negizin qalaýshy Joshy hannyń atymen "Joshy ulysy" atalǵan. Ǵylymı-tarıhı derekterde bul handyq "Altyn Orda" ataýymen belgili. 1269 jyly Talas quryltaıynyń nátıjesinde Altyn Orda ımperııalyq ortalyqtan tolyqtaı táýelsizdik alyp, jeke handyq retinde moıyndalǵan. Aǵymdaǵy jyly Altyn Ordanyń negizi qalanǵanyna 750 jyl tolyp otyr. Uly dala tósinde úsh ǵasyrdan asa saltanat qurǵan Joshy Ulysynyń tarıhyna qatysty eskertkishter jeterlik. Endigi jerde osynaý teńdessiz muralardy zamanaýı qundylyqtar júıesinde tereń zerttep, kópshilikke nasıhattaýdyń mańyzy joǵary ekendigi belgili. Bul týrasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulytaý óńirine jasaǵan resmı saparynda Altyn Orda tarıhyn jańa kózqarastar turǵysynda zertteý men onyń negizin qalaǵan Joshy hannyń esimin ulyqtaý arqyly memlekettik ıdeologııany qalyptastyrýdyń basym baǵyttary ekendigin atap kórsetken bolatyn. Konferenııa atalǵan jańa baǵyttar men bastamalardy júzege asyrýǵa arnalǵan alǵashqy qadamdardyń biri deýge bolady", - deıdi Qaraǵandy oblysynyń mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasynyń basshysy Erkebulan Aǵymbaev.

Basqarma basshysynyń sózinshe, konferenııa barysynda Joshy Ulysynyń tarıhy jáne mádenı mura nysandary men sońǵy jyldary júrgizilgen ǵylymı-zertteý jumystarynyń qorytyndy nátıjelerine arnalǵan pikir almasý uıymdastyrylmaq.

"Ǵylymı-tájirıbelik is-shara álem tarıhynyń ortaǵasyrlyq kezeńindegi saıası, tarıhı, mádenı jáne geografııalyq bet-beınesine túbegeıli ózgerister ákelgen Joshy Ulysynyń muralaryn zertteýge qosqan úlesi deýge bolady", - deıdi E.Aǵymbaev.

Jibek Muqasheva

Sońǵy jańalyqtar