21 Naýryz 2019, 11:54 1052 0 Ishki saıasat Ásel ÁNÝARBEK

Nan baǵasy qalaı qubylmaq?

Elimizdiń birqatar aımaqtarynda nan baǵasy qymbattaýda. Bul jaǵdaı jyl basynan beri jalǵasyp keledi. Ótken aıda keı aımaqtarda bólke nan quny 5 teńgege kóterilse, bul joly Pavlodar, Oral, Shymkent, Qostanaıda birden 10 teńgege qymbattap otyr.

 Jasyratyny joq, nan baǵasyna qatysty ózgerister jyl saıyn qaıtalanady. Al bıylǵy jaǵdaıdy naýbaıhanashylar tikeleı unnyń qymbattaýymen baılanystyrýda. Shymkent turǵyndarynyń aıtýynsha, buǵan deıin qyrkúıek aıynda da nan baǵasy 10 teńgege artqan. Ol kezde naýbaıhanalar janarmaı, elektr jáne sý baǵasynyń qymbattaǵanyn alǵa tartyp, jurtty tynyshtandyrǵan. Endi un tapshylyǵy ahýaldy qıyndatyp otyr. Unnyń tapshylyǵy baǵanyń kóterilýine sebep bolǵandyqtan, qarapaıym jurt nandy qymbatqa satyp alýǵa májbúr. Kásipkerler buryn 1 qap undy 4200 teńgege satyp alatyn. Bir qap unnyń qazirgi baǵasy – 5200 teńge. Aıta keteıik, mıllıon turǵyny bar Shymkent shahary úshin kún saıyn 40 naýbaıhana 50 tonna nan pisiredi eken. Halyqty nanmen qamtyp otyrǵan 40 naýbaıhana qyzmetkerleriniń jalaqysy da joǵary bolýy kerektigin alǵa tartatyn kásipkerler baǵanyń áli de ósýi múmkin ekendigin eskertýde. Tipti, áleýmettik jelilerde «26 naýryzdan bastap Astanada nan baǵasy 30 teńgege qymbattaýy yqtımal» degen habarlamalar taralýda. Óńirlerdegi shendiler Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń ýáde etken sýbsıdııany bólmegenin, sondyqtan baǵany qymbattatýǵa ruqsat bergenderin alǵa tartýda. Al Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi unǵa sýbsıdııa bólý jobasyn áli de ázirlep jatqan kórinedi. Aıta keteıik, mınıstrlik óndirýshi kásiporyndarǵa baǵany kótermeý úshin bólip kelgen sýbsıdııany toqtatqan. Oǵan jyl saıyn 11 men 15 mlrd teńge aralyǵynda qarjy qarastyrylǵan.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Saparhan Omarov bar másele bıdaı qunynyń ósýinen bastalǵanyn aıtady. Sondaı-aq, mınıstr astyq tapshylyǵyn da joqqa shyǵardy. Mınıstrdiń deregine sensek, qazir 10,5 mln tonna astyq bar. Onyń 4 mln tonnasy elevatorlarda. Sharýashylyqtarda 6,3 mln tonnasy saqtaýly. 462 myń tonnasy un shyǵaratyn kásiporyndarda. Astyqtyń mundaı kólemi ishki naryqty qamtýǵa artyǵymen jetedi.

Eldegi astyq baǵasyn álemdik naryq belgileıtini belgili. Bıyldyń ózinde astyq baǵasy ótken jylmen salystyrǵanda 10 myń teńgege qymbattaǵan. Elimizdiń bas agronomynyń túsindirýinshe, astyq qunynyń qymbattaýy óndirýshiler úshin utymdy bolmaq. Iaǵnı, bizdiń astyq óndirýshilerimiz joǵary baǵamen satyp, qaryzdarynan qutylyp, kóktemgi jumystardy ótkizýge qarajattaryn alyp otyr. Desek te, tonnasy 75 myń teńgege deıin kóterilgen astyq quny qaıta arzandap, 65-67 myń teńgeden satylyp jatyr eken. Sol úshin nan baǵasy qubylǵanymen, ári qaraı qymbattamaıdy. Biraq mınıstrdiń bul sózine senimmen qaraıtyndar az. Óıtkeni kásipkerler shyǵynǵa batpas úshin nandy qymbattatqannan ózge amaldary joq ekenin jan-jaqtan jarııalaýda. Al Aýyl sharýashylyǵy mınıstri nan baǵasyn negizsiz qymbattatqan naýbaıhana ıelerine aıyppul salynatynyn jetkizdi.

Degenmen, beıresmı derekkózderi keı óńirlerde áleýmettik nan baǵasynyń da óskenin jarııalaýda. Birqatar aımaqtarda áleýmettik bólke nan quny 5 teńgege kóterilipti. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, elimizdegi áleýmettik nan baǵasy bıyl 2016 jylmen salystyrǵanda 6 teńgege ósken. Endi mınıstrlik ókilderi áleýmettik nan baǵasyn jiti baqylaýda ustap otyrmaq. «Oǵan tıisti monıtorıng júrgizilip, jaǵdaı baqylaýda bolady», – deıdi mınıstr Saparhan Omarov.

Sonymen qatar, qazir aımaqtardaǵy ákimdikter turǵyndarǵa arnalǵan áleýmettik mańyzy bar taýarlarǵa degen baǵanyń kúrt kóterilýine jol bermeý boıynsha sharalardy qolǵa alýda. Búginde turaqtandyrý qorlaryn qalyptastyrýǵa arnalǵan 3,1 mlrd teńge kóleminde qarjy bar, bul qarajatty ákimdikter nan baǵasyn turaqtandyrýǵa da jumsaı alady. Sondyqtan, nan baǵasyn turaqtandyrýǵa mınıstrlik te, ákimdikter de áreket etýi tıis.

Sońǵy jańalyqtar