22 Naýryz 2018, 20:48 4169 0 Tehnologııalar Dınara MYŃJASARQYZY

Kún tártibinde – elektrondy kúndelik

Parlament Májilisi tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isımbaevanyń tóraǵalyǵymen «Bilim berý salasyndaǵy ıfrlandyrý» taqyrybyna arnalǵan Úkimet saǵaty ótti.

Jıyndy ashqan Gúlmıra Isımbaeva Elbasy Nursultan Nazarbaev qoǵamdy ıfrlandyrý proesin ulttyq ekonomıkanyń básekege qabilettiligin qalyptastyrýdyń asa mańyzdy tetigi retinde aıqyndaǵanyn atap ótti. Sondaı-aq, ol bilim berý júıesin ıfrlandyrý árbir qazaqstandyq úshin tıimdi orta qalyptastyrýǵa baǵyttalýy kerektigine toqtaldy. Odan ári bilim berý júıesin ıfrlandyrýǵa kedergi bolyp otyrǵan birqatar túıtkilderdi atady. Vıe-spıkerdiń pikirinshe, bilim berý aqparattyq júıelerin memlekettik organdardyń basqa da júıelerimen ıntegraııalaý boıynsha jumystardyń deńgeıi tómen. Bilim berý uıymdarynyń jetkiliksiz jaraqtandyrylyp, mektepterde, ınternet jelisine qosylý jyldamdyǵynyń tómendigi mańyzdy máselege aınaldy. Sondaı-aq, bilim berý júıesin ıfrlandyrýdy qoldaý boıynsha biryńǵaı operatordyń joqtyǵyna qynjylys bildirgen ol aqparattyq kommýnıkaııalyq tehnologııa ınfraqurylymyn qamtamasyz etý úshin biryńǵaı tehnıkalyq talaptardyń bolmaýy, kásibı quzyrettilik deńgeıiniń tómendigin qaperge saldy.

«Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasynda» bilim salasyna erekshe den qoıyldy. Elbasy Úndeýde bilim grantynyń sanyn kóbeıtý jáne jataqhana oryndaryn arttyrý jóninde mindet qoıǵany belgili. Bul – jastardyń joǵary bilim alýyna qol jetkizýdi kózdeıtin ilkimdi bastama. Vıe-spıker jas býynnyń shyǵarmashylyq qabiletterin jáne synı oılaýyn damytý maqsatynda baǵdarlamalaýdyń daǵdylaryn qalyptastyrý úshin halyqaralyq tájirıbelerdi zertteý qajettigin eskertti. Bul baǵyt boıynsha bilim berý baǵdarlamasynyń mazmunyn únemi jańalap otyrý qajet. ıfrlandyrýdaǵy negizgi maqsat – básekege qabilettilikti arttyrý, halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartý, oqý-tárbıe proesin jedeldetý jáne jeńildetý, balalarǵa, ustazdarǵa, ata-analarǵa júktemeni azaıtý. Eń bastysy – bilim berý sapasyn arttyrý. «Bizdiń balalarymyz halyq­aralyq deńgeıde ártúrli salalarda, onyń ishinde jasandy ıntellekt jáne «aýqymdy derekter» jasaý salasynda básekege qabiletti bolýǵa tıis. Memleket basshysy atap kórsetkendeı, «eldi ıfrlandyrý – bul maqsat emes, bul – Qazaqstannyń absolıýttik artyqshylyqqa qol jetkizý quraly». Búkil proess júıelilikti, rettilikti jáne keshendi tásildi talap etedi.

Budan bylaı balalarǵa qatysty qosymsha anyqtamalar jınaý qysqartylady. Sebebi biryńǵaı elektrondy málimet bazasy qurylmaq. Sonyń negizinde búldirshinderdi bóbekjaıdan mektepke, keıin kolledj ben joǵary oqý ornyna aýystyrý jeńildeı túspek. Bilim salasyndaǵy ıfrlandyrý taqyrybyndaǵy Úkimet saǵatynda QR Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev: «Biz elektrondyq jýrnaldy qaǵaz esepke teńestirdik. Eger mektep elektrondyq júıege jáne keń jolaqty ınternetke qosylǵan bolsa, mektep jýrnalyn tek elektrondy nusqada júrgizý kerek. Ony qaıtalap, taǵy qaǵaz túrinde toltyrý qajet emes jáne oǵan tyıym salyndy. Tıisti buıryq qabyldandy», – dedi mınıstr. Sonymen qatar Erlan Saǵadıev búgingi kúni mekteptiń muǵalimderi júrgizetin qujattar bekitilgenin jetkizdi. «Olar tek 5 qujatty toltyrady jáne elektrondy júıege qosylǵan bolsa, barlyǵyn elektrondy túrde júrgizýge múmkindigi bar. Osyǵan baılanysty da buıryq bar. Aldaǵy ýaqytta muǵalimder ózderiniń fýnkııalaryna sáıkes emes jumystardy istemeýi úshin, barlyq deńgeıdegi basshylar atalǵan máseleni óz baqylaýynda ustaýy kerek», – dedi vedomstvo basshysy.

Taǵy bir másele – balalardyń densaýlyq jaǵdaıyna jańa tehnologııalardyń áseri. Balalardyń tehnıkamen jumys isteýi úshin ruqsat etilgen, qatań tekserilgen sanıtarlyq-gıgıenalyq normalar bolýǵa tıis. Bilim men ǵylymdy ıfrlandyrýdy damytý boıynsha orta bilim júıesinde aqparattandyrýdy damytý, bilim berýdi jáne ǵylymdy basqarý proesin avtomattandyrý jáne IT mamandardy daıarlaý baǵytynda tıisti jumystar 3 baǵytta júrgizilýde. Birinshisi – orta bilim júıesin aqparattandyrýdy damytý, ekinshisi – bilim berýdi jáne ǵylymdy basqarý proesin avtomattandyrý, úshinshisi – IT mamandardy daıarlaý. Orta bilim júıesin aqparattandyrýdy damytý boıynsha birqatar ózgerister engizilmek. Máselen, buǵan deıin «Informatıka» 5-shi synyptan oqytylsa, bıyl 3-shi synyptan bastalady. Al 5-11 synyptardaǵy osy pánniń oqytý baǵdarlamasyn qaıta qarastyrý josparlanǵan. Qazirgi tańda úsh myńnan astam mektep pen oqýshylar saraıynda robotty tehnıka boıynsha elektıvti kýrs engizilgen. Búginge deıin bes myńnan astam ustaz biliktiligin arttyrsa, bıyl úsh myńǵa jýyq muǵalimdi oqytý josparda bar. «Mektepterdiń ınfraqurylymyn damytyp jatyrmyz. Qazirgi tańda mektepterdiń 99 paıyzy (6 960 mektep) ınternetke qosylǵan, onyń ishinde 62 paıyzy jyldam ınternetti qoldanady. Onyń jyldamdyǵy 4 Mbıt sekýndqa jetedi. Eki jarym myń mektepte (35%) Wi-Fi tartyldy. Barlyq mektepterge bilimland degen úsh tildegi ınnovaııalyq kontent berildi», – dedi E.Saǵadıev. Mınıstr keltirgen derekterge súıensek, 2016-2017 jyldary 14 myńnan astam mýltımedııalyq jıyntyq satyp alynǵan. Bıyl osy baǵytta respýblıkalyq bıýdjetten taǵy da alty mıllıard teńge qarastyrylǵan. Sonymen qatar 4 myńnan astam mektepte elektrondy kúndelik engizildi.

Ekinshi baǵyt – bilim júıesin basqarý proesterin avtomattandyrý. Osyǵan sáıkes, balabaqshalarǵa kezekke turý jáne joldama berý kezegin avtomattandyrýdyń jańa standarty bekitildi. Mektepterge qabyldaý, ózara aýysý elektrondy rejımde iske asyryla bastaǵan kórinedi. Úshinshi baǵyt – Búginde aqparattyq tehnologııa salasyndaǵy bilim sapasyn arttyrý maqsatynda ýnıversıtetter reıtıngi ázirlengen. Mundaı qadam joǵary oqý oryndarynda básekelestiktiń artyp, oqý sapasynyń jaqsarýyna járdemdesedi. Budan keıin mınıstr bilim jáne ǵylym salasyndaǵy jańa ıfrlandyrý tujyrymdamasyn tanystyrdy.Tujyrymdamanyń taǵy bir baǵyty – «Big Data» júıesin quryp, onlaın taldaý jasaý. Ol úshin áýeli muǵalimder men oqýshylardy kompıýterler, noýtbýkter, smartfondarmen jabdyqtaý qajet. Kelesi másele – bilim ordalaryndaǵy ınternet jelisine qol jetimdilik. «Joǵary jyldamdyqty ınternetpen mektepterdiń 62 paıyzy jabdyqtalǵan, qalǵany qosylmaǵan. «ıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyna sáıkes, barlyq mektepterdi qosý boıynsha Úkimette naqty jospar bar», – degen mınıstr bul baǵyttaǵy jumystyń byltyr bastalǵanyn, ony eki jyl ishinde aıaqtaý josparda bar ekenin málimdedi.

 

 

Sońǵy jańalyqtar