15 Tamyz, 10:40 807 0 Jańalyqtar Asyl TUMAR

Búgin – Shámshi Qaldaıaqovtyń týǵanyna 90 jyl

15 tamyzda aty ańyzǵa aınalǵan sazger, qazaq valsiniń koroli Shámshi Qaldaıaqovtyń týǵanyna 90 jyl toldy.

Bolashaq halyq kompozıtory 1930 jyly 15 tamyzda eldiń ońtústigindegi shaǵyn aýylda dúnıege keldi. Onyń ákesi zerger, temir ustasy bolǵan. Desek te, ónerden de qury qol emes edi. Qazaqtyń qobyzy men dombyrasyn quıqyljyta tartatyn seri adam. Anasy da án salatyn. Shámshi bala kezinen ónerge beıim boldy. Kishkentaıynan mandolınada oınap, alǵashqy ánderin jaza bastady.

Shámshi Qaldaıaqov Saryaǵashtaǵy Qapylanbek maldárigerlik tehnıkýmyn, Tashkenttegi mýzyka ýchılıesin, Almaty memlekettik konservatorııasyn bitirgen.

1950 jyldan bastap shyǵarmashylyq qyzmetpen aınalysqan. Ol ulttyq mýzyka óneriniń án janryna asa aıqyn, sońǵy lep ala kelgen sazger retinde tanyldy. Onyń ánderi qulaqqa jaǵymdy, júrekke jyly qabyldanyp, jurtshylyqtyń súıispenshiligine bólendi.

Kompozıtor shyǵarmalarynyń taqyryptyq, mazmundyq aýqymy asa keń. Elge, jerge, Otanǵa, ata-anaǵa, jarǵa, dos-jaranǵa degen súıispenshilik Shámshi shyǵarmalarynyń basty taqyryby. Onyń azamattyq lırıkaǵa tunǵan, respýblıkamyzdyń keń baıtaq jerin jyrǵa qosatyn «Aq erke - Aq Jaıyq», «Arys jaǵasynda», «Syr sulýy», «Teriskeı», «Qarqaraly», «Ómir ózen», t.b. týyndylaryn jurtshylyq erekshe yqylaspen qabyldady.

Kompozıtordyń marsh ekpindi, jigerli, shattyqpen shyrqalatyn «Meniń Qazaqstanym», «Baqyt qushaǵynda», «Bárinen de sen sulý» sııaqty ánderi halyq arasyna keńinen tarady.

1992 jyldan bastap sazgerler men ánshiler úshin Qaldaıaqov atyndaǵy halyqaralyq baıqaý-festıval dástúrli túrde ótkizilip turady.

Shymkent qalasynda oblystyq fılarmonııa, bir kóshe, Almaty qalasynda bir kóshe, kompozıtor týǵan ólke – Sháýildir aýylyndaǵy mýzyka mektebi – Qaldaıaqov esimimen atalady.

Shymkent fılarmonııasynyń aldyna Qaldaıaqov eskertkishi ornatylǵan 1991 jyly ol jaıly ǵumyrnamalyq «Jyldarym meniń, jyrlarym meniń» (rejısseri T.Ahmetov) degen derekti telefılm túsirilip, «Shámshiǵumyr» estelikter men maqalalar jınaǵy jaryq kórdi.

Sońǵy jańalyqtar