16 Shilde, 10:57 595 0 Ishki saıasat Anar LEPESOVA

"Demalys degendi umytyńyzdar!"

Ótken aptada Úkimettiń keńeıtilgen otyrysyn ótkizgen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev eli­miz­degi epıdemıologııalyq ahýal­dyń baqylaýdan shyǵyp ket­kenin synǵa alyp, mınıstrler ka­bınetiniń jumysyna shúı­lik­ti. Ózderine júktelgen min­det­ti tıisti deńgeıde atqara al­maǵan ákimderdi de aıaǵan joq. Prezıdent indetke qatys­ty jaǵdaıdy jaqsartý úshin Úkimetke eki apta ýaqyt berdi. Eger osy ýaqyt aralyǵynda el­degi ahýal ońalmasa, mı­nıstr­ler kabınetiniń osy qu­ramda jumys isteý múmkindigi týraly másele týyndamaq. Qasym-Jomart Toqaev dál osy­laı dedi.

Prezıdenttiń pikirinshe, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń buryn­ǵy bas­shy­lyǵy ýaqyttyń jetkilikti bolǵanyna qara­mastan, ko­ronavırýspen kúreste tıis­ti deńgeıde ázirlene almaǵan. Qa­byl­danǵan sharalardy halyqqa túsindirý jumys­taryn­da da ol­qylyq kóp.

«Úkimettiń jáne ákimderdiń qoǵam pikirimen tıisti deńgeıde ju­mys isteı almaı otyrǵany baıqaldy. Bas sanıtar dári­gerdiń piki­rine eshkim qulaq asqan joq. Kásibı daǵdy men uıymdastyrý ju­mysy jetkiliksiz boldy. Nátıjesinde, biz gý­manıtarlyq kómek alyp, sheteldik ma­mandarǵa keńesteri úshin alǵys aıtyp otyr­myz», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Densaýlyq saqtaý mı­nıstrliginiń jumys tásilderin jıi óz­gertýin de synǵa aldy. Burynǵy bas­shy­lyq­tyń aıaq astynan naý­qastardy sımptomdy já­ne sımptomsyz dep bólý týraly sheshim qa­byldap, keıinnen bul ádistemeden bas tar­týy halyq arasynda kúmán týǵyzǵany ja­syryn emes. Vedomstvonyń naýqastar sa­ny men ózge de kórsetkishter boıynsha ja­saǵan boljamdarynyń aqıqattan ál­de­qaıda alshaq bolýy eldiń kóńiline kúdik uıa­latty.

Qasym-Jomart Toqaev ákimderdiń ju­mysyna da kóńili tolmaıtynyn jetkizdi. «Ákim­derdiń kópshiligi jumysyn tıisti deń­geıde atqarǵan joq. Úkimet te baqylamady. Jiberilgen qatelikter men olqylyqtardy anyq­taıtyn arnaıy komıssııa qurý qajet. Bul komıssııa qazirgi ortaq jumysqa kedergi jasamaı, tekseris júrgizip, maǵan usynys berýi kerek» , – dedi Pre­zıdent.

Kesirli keselmen kúreste shendiler ha­lyq­pen baılanys ornatýdy jolǵa qoı­ma­ǵanyn Memleket basshysy 29 maýsymda ót­ken koronavırýstyń taralýyna qarsy sha­ralar qabyldaý jónindegi keńeste de jeter jerine jetkizip aıtqan.

«Der kezinde habarlap, tıisti sharalar qa­byldaýǵa kóp nárse baılanysty. Bas­tap­qy kezeńde bul jumystar jaqsy uıym­das­tyryldy. Biraq memlekettik organdar soń­ǵy kezde bul isti bosańsytyp jiberdi. Ko­ronavırýs boıynsha úsh aı buryn ar­naıy qurylǵan Respýblıkalyq kommý­nı­ka­ııalyq ortalyq qazirgi ýaqytta is jú­zinde jumys istemeıdi. Osyǵan sáıkes, bú­ginde biryńǵaı naqty aqparattar deregi joq. Indetke qarsy kúreste jaýapty she­neý­nikter teris aqparat berip, halyqty odan ári adastyrady. Eń jamany osy. Ákimder men mınıstrler qarapaıym halyqpen baı­lanys ornatýdy qoıdy. Olardyń aryz-sha­ǵymdaryna der kezinde jaýap bermeıdi. Son­dyqtan turǵyndardyń kópshiligi qaıda bara­ryn bilmeı, toryǵýda», – degen edi Pre­zıdent.

Qasym-Jomart Toqaev sol jıynda ju­my­syna salǵyrt qaraǵany úshin birqatar she­­neýnikke sógis jarııalap, taǵy birne­sheýi­ne eskertý jasaǵan. Atap aıtqanda, Shym­kent qalasynyń ákimi M.Áıtenov, Aqtóbe ob­lysynyń ákimi O.Orazalın, Pavlodar ob­lysynyń ákimi Á.Sqaqov jáne Ve­domstvoaralyq komıssııanyń tóraǵasy E.Toǵ­janov Prezıdentten sógis alsa,  Nur-Sultan qalasynyń ákimi A.Kólginovke, Al­maty qalasynyń ákimi B.Saǵyntaevqa, ıfrlyq damý, ınnovaııalar jáne ae­roǵarysh ónerkásibi mınıstri A.Juma­ǵa­lıevke eskertý jasaldy. Prezıdent Atyraý, Qostanaı jáne Batys Qazaqstan ob­lys­tary­nyń ákimderine de óńirlerdegi ahýaldy retteý qajettigin eskertken edi. Alaıda odan nátıje shyqqan joq. Qatelikter der ke­zinde túzetilmegen soń, Memleket bas­shysyna shendilermen basqasha sóılesýge týra keldi.

«Osymen jazdyń jartysy ótti. Mı­nıstrler, ákimder, Prezıdent ákimshiliginiń qyzmetkerlerine eshqandaı eńbek dema­lysy joq. Óıtkeni tótenshe jaǵdaı oryn alyp otyr. Demalys degen sózdi umytyńyz­dar», – dedi Prezıdent Úkimettiń keńeıtil­gen otyrysynda.

Dosmuhambetov dertti aýyzdyqtaı ala ma?

Memleket basshysy belgilep bergen ýaqytqa deıin eldegi ahýaldy ońaltý úshin mınıstrler kabınetine de, ákimderge de bi­raz terleýge týra keledi.  Ásirese, Maham­bet Dosmuhambetov uıqyny umytaty­ny anyq. Óıtkeni ol basqaratyn óńir – Atyraý oblysy koronavırýs ınfekııasyn juqtyrǵandar sany jóninen respýblıka  boıynsha «kósh bastady». Búginde óńirde in­detke shaldyqqandar sany 8 myńǵa je­teǵabyl. Qaterli vırýstan oblysta 13 adam kóz jumdy.

Aımaq turǵyndarynyń epı­de­mıo­logııalyq ahýalǵa qatysty shaǵymy kó­beı­gen soń, ótken aptanyń sońynda Úkimet bas­shysynyń orynbasary Eraly Toǵjanov Atyraý oblysyna shuǵyl jetti. Vıe-premer óńirdegi indetpen kúreske jaýap­ty­lardy tegis jınap, jınalys ótkizdi.

Eraly Toǵjanovtyń dereginshe, oblys­taǵy indettiń negizgi oshaqtary  – Atyraý qalasy men Jylyoı aýdany. Osy eki jerde qaýipti indetke shaldyqqandar barlyq naý­qastyń 85 paıyzyn qurap otyr. Al pnev­mo­nııanyń 2 174 jaǵdaıy tirkelgen. Sońǵy eki aıda aımaqta jedel medıınalyq jár­dem qyzmetin shaqyrý 2 esege ósken. Atalǵan derekter Úkimetti shuǵyl sharalar qabyl­daý­ǵa májbúrledi. Indettiń odan ári ta­ralýyn toqtatý úshin oblysta karantın kú­sheıtildi.  Birinshiden, Atyraýdan Alma­tyǵa, Aqtóbe men Mańǵystaýǵa temir jol qatynasy toqtatyldy. Ekinshiden, meıram­hanalar men dámhanalar, ashanalar men qoǵamdyq tamaqtaný oryndary, azyq-túlik emes dúkender úıge jetkizý rejımimen ǵana jumys isteýge kóshti.

«Úshinshiden, polıııa departamenti jáne oblystyq taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamenti otbasylyq shara­lardy ótkizýge salynǵan tyıymnyń saq­talýyn qadaǵalap, ony buzǵandardy anyq­taýdy qamtamasyz etýi tıis. Tórtin­shiden, Energetıka mınıstrligi jergilikti atqarý­shy organdarmen vahtalyq jumysqa ke­letinderdi úsh kún buryn turǵylyqty meken­jaıynda PTR-testten ótkizýi kerek. Bul tapsyrmanyń oryndalýyna jumys berýshiler jaýapty bolady. Besinshiden, Atyraý oblysynyń ákimdigi dári-dármekpen qamtý máselesin sheshýi qajet. Óńirdegi, sonyń ishinde Jylyoı aýdanyndaǵy karantındik shekteý sharalarynyń saqtalýyn baqylaýǵa alýy kerek. Mobıldi toptardyń sanyn 120-ǵa jetkizý, korotaksı qyzmetin uıymdastyryp, jeke klını­kalardy naýqastardy emdeý isine tartýy qajet» – dedi Eraly Toǵjanov.

Sondaı-aq Densaýlyq saqtaý mınıstr­ligine arnaıy tapsyrmalar júkteldi. Onyń ishinde Atyraý oblysyn medıınalyq kadrlarmen qamtamasyz etý máselesi de bar. Oblys ákimdiginiń dereginshe, qazirgi ýaqyt­ta Atyraýda pandemııamen kúreske 1 429 dáriger maman jumyldyrylǵan. Dese de, óńir aýrýhanalarynda medıına maman­darynyń jetispeýshiligi aıqyn ańǵarylyp otyr. Aımaqta 278 dáriger jetispeıdi. Oblystyń kadrlyq áleýetin nyǵaıtý maq­satynda vedomstvoaralyq komıssııanyń she­shimimen óńirge 108  joǵary bilikti ma­man jiberiletin boldy. Delegaııa qura­mynda bas memlekettik sanıtar dárigerdiń basshylyǵymen taýarlar men qyzmetterdiń sapasyn baqylaý komıtetiniń 5 mamany, klınıkalyq kafedralardan – 10 ǵalym, «Batys Qazaqstan medıına ýnıversıteti» KEAQ klınıkasynan –  9 rezıdent, sondaı-aq reseılik 6 dáriger bolady.  Basqa óńir­ler­de ınternatýra men ordınatýrada bilim­derin jetildirip, taǵylymdamadan ótip júrgen 122 atyraýlyq jas mamandy in­det­pen kúreske jumyldyrylý kózdelip otyr.

Memleket basshysy oblystaǵy dári-dár­mek tapshylyǵyn da jedel sheshýdi tap­syrǵan bolatyn. Ótken aptanyń sońynda Atyraýǵa Almatydan eki reıspen  dári-dármek jetkizildi. Sondaı-aq Úndistannan da indetti emdeýge arnalǵan preparattar áke­linip, aýdandarǵa taratyldy.  Budan bólek, Túrkistan, Mańǵystaý, Qyzylorda oblystary, Shymkent qalasy Ózbekstannan dári jetkizýdi qamtamasyz etpek.

Saǵyntaevtyń endigi seneri – Arena

Almatydaǵy jaǵdaı da kúnnen-kúnge ýshyǵyp barady. 13 shildedegi derek boıyn­sha, qalada 7 591 adam koronavırýs juqtyr­ǵan. Indetten 54 naýqas kóz jumdy. Shahar­daǵy epıdemıologııalyq ahýaldyń keri ketkeni úshin Prezıdentten eskertý alǵan Baqyt­jan Saǵyntaevtyń jarǵaq qulaǵy jas­tyqqa tımeı júr. Qaladaǵy provızor­lyq tósek-oryn jetispeýshiligi, dári-dármek tap­shylyǵy máselelerin sheshýdiń qamymen áýre.

Ákimniń dereginshe, Almatydaǵy juq­paly aýrýlar staıonarlaryna kúndelikti 100-den astam adam kelip túsedi. Infek­ııa­lyq aýrýlardy emdeıtin mundaı meke­me­lerdiń júktemesi búginde 85 paıyzǵa jet­ken. Oryn jetispeýshiligi máselesin sheshý úshin 1 qyrkúıekke deıin juqpaly jáne ýaqytsha aýrýhanalardaǵy oryndy 6 myń tósekke deıin arttyrý mindeti tur. Búginde Halyk Arena keshenin gospıtalǵa aınal­dyrý baǵytyndaǵy jumystar qyzý júrip jatyr. Daıyndyq jumystaryn arnaıy ba­ryp qadaǵalaǵan shahar basshysy aýrý­hana naýqastardy jaqyn arada qabyl­daı­tynyn málimdedi.

«Halyk Arena-da 1 myń orynǵa arnalǵan sta­ıonar ashylady. Sonyń ishinde reanı­maııalyq 60 oryn ashylady. Daıyndyq barysynda sanıtarlyq qaýipsizdiktiń eń qatań talaptary eskeriledi. Taza jáne las aımaqtarǵa arnalǵan shlıýzder men túnel­der, jeldetý jáne zalalsyzdandyrý júıe­leri ornatyldy. Kezeń-kezeńimen me­dı­ınalyq jabdyqtar ornatylady. Dári­ger­lik brıgadalar daıyndalýda. Jaqyn arada bul jer alǵashqy paıentterdi qabyldaı­dy», – dedi Baqytjan Saǵyntaev.

Sondaı-aq jaqynda Jarbosynov atyn­daǵy ýrologııa UO-y bazasynda 150 orynǵa arnalǵan ınfekııalyq staıonar ashyl­maq. Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqar­masy ornalasqan OQK korpýsynda, juq­paly aýrýlar aýrýhanasynda da qosymsha oryndar ashý kózdelgen. Budan bólek, №4 perzenthananyń jańa ǵımaratyn paıda­lanýǵa berý jumystary jedeldetiledi. Psıhonevrologııalyq ortalyqtaǵy qury­lys ta aıaqtalýǵa jaqyn. Bir aıdan keıin bul jer juqpaly aýrýlar staıonaryna aınalady. Osy aralyqta basqa da nysandar, atap aıtqanda, qonaqúıler, shıpajaılar men jataqhanalar daıyn bolady.

«Qabyldanǵan sharalardyń arqasynda Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes qajetti oryndar rezervi qurylatyn bolady», – dep qala ákimi indettiń taralý qarqynynan seskengen turǵyndardyń kúpti kóńilin az da bolsa jaılandyrdy.

Almatylyqtardyń alańdaýshylyǵyn týdyr­ǵan taǵy bir másele – dári-dármek tap­shylyǵy. Maýsymnyń sońy, shildeniń basynda dárihanalarda saǵattap kezek kút­ken jurt basqany bylaı qoıǵanda, dene qyzýyn túsiretin qarapaıym dárilerdi tap­paı sendelgen edi. Baqytjan Saǵyn­taev­tyń aıtýynsha, qazir qalada dári-dármek qory jetkilikti. Farmındýstrııa ókilderi­men jıyn ótkizip, megapolıske dári-dármekterdi jetkizý máselesin talqylaǵan shahar basshysy kelip túsken dárilerdiń dárihana sórelerine der kezinde qoıylýyn, dári baǵasynyń negizsiz qymbattaýyna jol berilmeýin tapsyrdy.

Ótken aptada qalaǵa Reseıden pre­parat­­tardyń iri partııasy keledi. Shamamen 55 tonna dárilik zattar, sonyń ishinde koro­navırýsqa qarsy preparattar – ystyqty túsiretin dáriler jáne antıkoagýlıanttar bar. Shilde aıynyń sońyna deıin Almatyǵa áleýmettik mańyzy bar dári-dármekterdiń 4,2 mln qaptamasy ákelinbek. Qala ákim­diginiń dereginshe, dárihana jelileri jáne dıstrıbıýtorlyq kompanııalarmen qol qoıylǵan memorandým aıasynda Almatynyń barlyq aýdandaryndaǵy 105 dárihanaǵa óte qajet preparattardyń 41 túri turaqty jetkizilýde. 1 shildeden bastap dárihanalar áleýmettik mańyzy bar 581 myń dári-dár­mek qaptamasyn alǵan. Búginde 105 dárihana men jetkizýshilerdiń qoımalarynda 1,8 mln qaptamadaǵy qajetti  dári-dármekter bar. Dese de, qala basshylyǵy munymen shektel­meı, dári-dármektiń turaqty qoryn jasaý jónindegi jobany qolǵa aldy. Dári-dármek jetkizýshilerdi 6-8 aı merzimge paıyzsyz nesıelendirý úshin 5 mlrd teńge bólindi. Baqytjan Saǵyntaevtyń aıtýynsha, bul – dári-dármekterdi aǵymdaǵy baǵa boıynsha satyp alyp, naryqtyń qubylmaly jaǵ­daıy­na baılanysty birtindep paıdalanýǵa berý úshin jasalǵan shara.

Kólginov kadr tapshylyǵyn qalaı sheshedi?

Elimizde koronavırýs juqtyrǵandar sany jóninen Almatydan keıingi úshinshi orynǵa bas qalamyz jaıǵasqan. Maýsym­nyń sońynda elordada indet kúrt órship, koronavırýs jáne pnevmonııamen kún saıyn 400-ge jýyq adam aýrýhanaǵa jat­qyzylǵan edi. Kesirli kesel qaladaǵy jedel járdem qyzmetine aıtarlyqtaı salmaq túsirip, turǵyndardan aptasyna 28 myń ótinish túsken-di. Mamandardyń aıtýynsha, bir táýlik ishinde shaqyrtýlar sany 4,5 myńǵa deıin jetken. Degenmen karantın ja­rııalanyp, shekteý sharalary kúsheıtil­geli qaladaǵy epıdemıologııadyq ahýal birshama ońalyp keledi. Jedel járdem stansasyna habarlasýshylar sany birshama azaıyp, kúnine shamamen 2 myńǵa jýyq qońyraý qabyldanýda.

Naýryz aıynda karantın bastalǵan ýaqytta elordada indet juqtyrǵandardy qabyldaıtyn tek qana úsh staıonar bolsa, búginde olardyń sany 13-ke jetken. Al pro­vızorlyq tósek-oryndar sany 1 myń­nan 3 700-ge deıin kóbeıdi. Alaıda búginde qala­daǵy emdeý mekemeleriniń 87 paıyzy tolǵan. Nur-Sultan ákimi Altaı Kólginov eger epıdemıologııalyq jaǵdaı ózgergen jaǵdaıda, qosymsha myńnan astam oryn ashylatynyn aıtty.

Qala ákimdigi Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha osy baǵytta júıeli jumystar júrgizýde. Sońǵy kúnderi Ulttyq ǵylymı medıınalyq ortalyq bazasynda 240 tósek-orynǵa arnalǵan ınfekııalyq staıonardyń jeke blogy ashyldy. №1 kópbeıindi aýrýhana juqpaly aýrýlar staıonaryna tolyǵymen qaıta jabdyq­tal­ǵan. Ramada Plaza qonaqúıi bazasynda 500 qosymsha tósek-oryn ornalasqan.

Sondaı-aq koronavırýs juqtyrǵan júk­ti áıelder úshin qosymsha perınataldyq ortalyq ashyldy. Al pnevmonııamen aýy­ratyn naýqastardy emdeýmen aınalysatyn medıınalyq mekemelerdiń sany 1-den 7-ge deıin artty.

«Epıdemıologııalyq ahýal asqynǵan jaǵ­daıda biz taǵy 1,5 myń orynǵa rezerv daıyndadyq. Ulttyq kardıohırýrgııa ǵy­lymı ortalyǵy bazasyndaǵy jataqhana men qonaqúı naýqastardy qabyldaı alady. Sonymen qatar tótenshe jaǵdaı kezine daıyndalǵan qosymsha nysandar bar. Ol úshin arnaıy jabdyqtalǵan 800 medıı­nalyq tósek satyp alamyz. Aldaǵy kúnderi qalaǵa 200, 500 floýmetrlerden turatyn 50 ókpeni jasandy jeldetý apparaty, 500 ottegi konentratorlary, kompıýterlik tomograftyń eki jıyntyǵy kelip túsedi. Osy aıda qosymsha 15 ókpeni jasandy jeldetý apparaty alyndy», – dedi qala ákimi Altaı Kólginov.

Al maman tapshylyǵy máselesi oqý oryndarynyń túlekterin kómekke tartý arqyly sheshilmek.

«Qazir bizde 3 500 dáriger bar. Sonymen birge, 8 myńǵa jýyq medbıke jumys istep júr. Árıne, búginde dárigerlerge úlken sal­maq túsýde. Osyǵan baılanysty biz Den­saý­lyq saqtaý mınıstrligimen arnaıy jos­pardy bekittik. Sol josparǵa sáıkes, oqý oryndarynyń túlekteri kómekke tarty­la­tyn bolady», –  dedi elorda ákimi.

Bıyl astanadaǵy medıınalyq kol­ledjderdi 270 stýdent támamdaǵan. Olardyń barlyǵy dıplomyn alyp, arnaıy daıyn­dyqtan ótti. Búginde jas mamandar­dyń birazy dárigerlerge kómektesýge kirisip ketken. Sonymen birge, medıınalyq aka­demııanyń túlekteri de jumysqa jumyl­dyrylatyn bolady.

Aqtóbe oblysynda da indetpen kúreske medıınalyq oqý oryndarynyń túlekteri indetpen kúreste alǵy shepte júrgen dári­gerler qataryna qosyldy. Búginde óńirde 2 800-ge jýyq medıına qyzmetkeri kesirli keselge shaldyqqandardy emdeýde. Sonymen birge 100-den astam oqytýshy-professor qyzmetke kiristi.

Al Mańǵystaý oblysynyń emdeý me­kemelerindegi kadr tapshylyǵy máselesin sheshý úshin aımaqqa Reseıden jáne eli­mizdiń ózge óńirlerinen 56 maman attandy.  Atap aıtqanda, 42 dáriger-ıntern, Reseıden 9 maman jáne M.Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan medıına ýnıversıtetinen 5 ǵalym jiberildi. Atalǵan mamandardy oblysqa aldyrý úshin  Serikbaı Trumovtyń tikeleı aralasýymen atalǵan mamandardy oblysqa aldyrý boıynsha jumystar bastalyp ketti.  Koronavırýs juqtyrǵandar jáne pnevmonııaǵa shaldyqqandar sany kóbeıgen óńirdegi epıdemıologııalyq ahýaldy turaqtandyrýǵa endi sol mamandar kúsh salmaq. Olardy aımaqqa aldyrý úshin biraz ter tókken oblys ákimi Serikbaı Trumov alystan at arytyp kelgen aq halat­tylarǵa úlken úmit artyp otyr. Jaǵdaı ýshyǵar bolsa, ákim halyqtan da, Prezı­dentten de alǵys almasy anyq.

 

 

Sońǵy jańalyqtar